🩸 ომი როგორც პროდუქტი - როგორ ყიდის უკრაინა სიკვდილის კადრებს AI-სთვის

ახალი პანდორას ყუთი

ახალმა თავდაცვის მინისტრმა, მიხაილო ფედოროვმა, კარტები გახსნა და მსოფლიოს შესთავაზა ის, რაზეც პენტაგონის გენერლები და სილიკონის ველის ინჟინრები მხოლოდ ოცნებობდნენ. უკრაინა აპირებს გაუზიაროს მოკავშირეებს 2022 წლიდან დაგროვილი მილიონობით საათის დრონის კადრები. ეს სისტემატიზებული, სისხლიანი, მეტა-მონაცემებით გაჯერებული მონაცემთა ნაკრები არის ბაზისი, რომელზეც ხვალინდელი Palantir-ის და Google-ის ალგორითმები გაიწვრთნება. ეს არის ისტორიაში პირველი შემთხვევა, როდესაც აქტიური ომი იქცა 'ღია კოდის' ლაბორატორიად. აქამდე ომები ისწავლებოდა წიგნებით, მემუარებით და არქივებით. ახლა ომი ისწავლება ნეირონული ქსელებით, რომლებიც წამში მილიონობით კადრს ამუშავებენ და ეძებენ პატერნებს, რომლებსაც ადამიანის თვალი ვერასდროს შეამჩნევდა.

მონაცემები როგორც ახალი ბირთვული პოტენციალი - ტექნიკური ანატომია

წარმოიდგინეთ ხელოვნური ინტელექტი, რომელსაც ნანახი აქვს რეალური არტილერიის ცეცხლი, რეალური ადამიანების ქცევა პანიკაში, რეალური შენიღბვა და რეალური დრონების მანევრირება. ეს არის ფუნდამენტური განსხვავება. დღევანდელი სამხედრო სიმულატორები ალგორითმულ დაშვებებზეა აგებული. მათში ჩადებულია ფიზიკის კანონები, მაგრამ არ არის ჩადებული ადამიანური ფაქტორი — შიში, შეცდომა, იმპროვიზაცია. რეალობა კი ყოველთვის უფრო ქაოსურია. უკრაინული მონაცემები შეიცავს ამ ქაოსს. ეს არის 'ზღვრული შემთხვევები' - ის იშვიათი, გაუთვალისწინებელი სიტუაციები, რომლებიც აგიჟებენ AI-ს. ამ მონაცემების ფლობა ნიშნავს, რომ შენი რაკეტა არ დაიბნევა, როცა მტერი არასტანდარტულად მოიქცევა. ეს არის ის, რაც განასხვავებს 'ჭკვიან' რაკეტას 'გენიოსი' მკვლელისგან. ეს მონაცემები მხოლოდ უკრაინას აქვს. დასავლურ არმიებს აქვთ სიმულატორები, უკრაინას აქვს პოლიგონი. მონაცემები მოიცავს ვიდეოს, ტელემეტრიას, კლიმატურ პირობებს, რადიო სიხშირეების სპექტრს და ჯარისკაცების ბიომეტრიულ რეაქციებსაც კი.

სილიკონის ველის სისხლიანი მადა - ტექნოლოგიური გიგანტების ინტერესი

ტექნოლოგიური გიგანტების ინტერესი აშკარაა. Google, Microsoft, Palantir — ყველას სჭირდება ეს მონაცემები. სამოქალაქო AI-მ პიკს მიაღწია. ენობრივი მოდელები უკვე სწავლობენ მთელ ინტერნეტს. შემდეგი ნაბიჯი არის ფიზიკური სამყაროს გაგება. ფიზიკური სამყარო ვერსად არის უფრო დინამიური, საშიში და რთული, ვიდრე ომში. დრონის ოპერატორის თითოეული მოძრაობა, თითოეული გადაწყვეტილება წამის მეასედში — ეს არის ოქროს საბადო ნეირონული ქსელებისთვის, რომლებიც სწავლობენ ავტონომიურ ნავიგაციას. თუ თქვენი AI შეძლებს გაარჩიოს რუსული ტანკი ბუჩქისგან დაბალი ხარისხის, ხარვეზებიან ვიდეო ნაკადში, ის მარტივად შეძლებს გაარჩიოს ქვეითი მოსიარულე ავტომობილისგან ნისლიან ამინდში. სამხედრო ტექნოლოგიები ყოველთვის ჟონავს სამოქალაქო სექტორში. დღეს ნასწავლი ომის ტაქტიკა, ხვალ თქვენს Amazon-ის დრონს ამანათის მოტანაში დაეხმარება. ეს არის ორმაგი დანიშნულების ტექნოლოგიების კლასიკური მაგალითი. Palantir-ის დირექტორი ალექს კარპი პირდაპირ ამბობს, რომ მათი პროგრამული უზრუნველყოფა პასუხისმგებელია უკრაინის არმიის სამიზნეების დაზუსტებაზე. ახლა ისინი გადადიან შემდეგ ეტაპზე - სისტემა ადამიანის დახმარებიდან მის ჩანაცვლებაზე გადადის.

ფედოროვი - ტექნოკრატი კამუფლაჟში

მიხაილო ფედოროვი არ არის ტიპიური თავდაცვის მინისტრი. ის არის ყოფილი ციფრული ტრანსფორმაციის მინისტრი, კაცი, რომელმაც შექმნა 'Diia' აპლიკაცია და უკრაინა ციფრული მმართველობის ლიდერად აქცია. მისთვის ომი არის სისტემური პრობლემა, რომელსაც სჭირდება ტექნოლოგიური გადაწყვეტა. ის ხედავს ომს როგორც სტარტაპს, რომელსაც აქვს რთული ბაზარი (ფრონტი) და ძლიერი კონკურენტი (რუსეთი). ყველა სტარტაპს სჭირდება ინვესტიცია და 'გასვლის სტრატეგია'. უკრაინისთვის ეს სტრატეგია არის გახდეს შეუცვლელი პარტნიორი NATO-სთვის. ის არის ფიზიკური ბარიერი. ამავდროულად, ის არის ტექნოლოგიური დონორი. ფედოროვმა ზუსტად იცის, რა სჭირდება დასავლეთს. მათ არ სჭირდებათ მორალი, მათ სჭირდებათ უპირატესობა. ფედოროვი ყიდის ამ უპირატესობას. ის არის ახალი თაობის ლიდერი, რომელსაც ესმის, რომ კიბერ-სივრცე და სანგრები ერთი და იგივე ეკოსისტემის ნაწილია. მისი მიდგომა არის რადიკალური - გახსნილობა. სანამ ტრადიციული არმიები მალავენ ინფორმაციას, უკრაინა ასაჯაროებს მას მოკავშირეებისთვის. მიზეზი პრაგმატულია - ჩაკეტილი სისტემები კვდებიან, ღია სისტემები კი ვითარდებიან.

ავტონომიურობის საფრთხე - როცა ადამიანი ზედმეტია

ამ მონაცემების მთავარი დანიშნიშნულება არ არის უბრალოდ უკეთესი დამიზნება. საბოლოო მიზანი არის სრული ავტონომია. დღეს დრონებს მართავენ ადამიანები (FPV პილოტები). მაგრამ ადამიანები იღლებიან, ადამიანები ნელები არიან, ადამიანებს აქვთ ემოციები. AI-ს ეს პრობლემები არ აქვს. უკრაინული მონაცემებით გაწვრთნილი მოდელები შეძლებენ შექმნან დრონების გუნდები, რომლებიც იმოქმედებენ დამოუკიდებლად, სინქრონულად და ადამიანის ჩარევის გარეშე. ეს არის 'Skynet'-ის რეალური, პრაგმატული ვერსია. როდესაც სისტემა ისწავლის, როგორ გამოიყურება მტერი ათასი სხვადასხვა კუთხიდან, მილიონი სხვადასხვა განათების პირობებში, მას აღარ დასჭირდება ოპერატორის დასტური ღილაკზე თითის დასაჭერად. ჩვენ ვდგავართ ომის ახალი ერის ზღურბლზე, სადაც გადაწყვეტილებას 'ვინ მოკვდეს' იღებს ალგორითმი. ადამიანი განტოლებიდან ამოღებულია. ეთიკური კოდექსი მხოლოდ ეფექტურობაზეა აგებული. ეს ავტონომიურ იარაღს აქცევს რეალობად, და არა შორეულ მომავლად. უკრაინა გახდა ამ ტექნოლოგიების აკვანი, და ეს ბავშვი ძალიან მალე გაიზრდება.

მონაცემთა სპექტრი - გაყიდვის ობიექტები

როცა ვსაუბრობთ 'საბრძოლო მონაცემებზე', 'საბრძოლო მონაცემები' ვიდეო ფაილებზე ბევრად მეტია. დასავლური კომაპნიები იღებენ წვდომას მონაცემთა მრავალშრიან სტრუქტურაზე: 1) ვიზუალური სპექტრი - RGB კამერების ჩანაწერები, რომლებიც ასახავს ობიექტთა ვიზუალურ იდენტიფიკაციას; 2) თერმული მონაცემები - ინფრაწითელი კამერების ჩანაწერები, რომლებიც აჩვენებს სითბურ ხელმოწერებს ღამით და შენიღბვის პირობებში; 3) რადიოილექტრონული ხელმოწერები - სიგნალების სპექტრი, რომელიც ასახავს მტრის კომუნიკაციას და რადარების მუშაობას; 4) აკუსტიკური მონაცემები - გასროლის ხმის, დრონის ძრავის და ტექნიკის გადაადგილების აუდიო ანაბეჭდები; 5) ბიომეტრია - ჯარისკაცების ფიზიკური მდგომარეობის მონაცემები სტრესულ სიტუაციებში. ეს არის სრული ციფრული ანალოგი ბრძოლის ველისა. ამ მონაცემების შერწყმა ქმნის სურათს, რომელიც ადამიანის ტვინისთვის აღსაქმელად ზედმეტად კომპლექსურია, მაგრამ AI-სთვის იდეალური საკვებია.

ჩინური კავშირი - აღმოსავლეთის თვალი

არ უნდა დაგვავიწყდეს აღმოსავლეთის დრაკონი. ჩინეთი ყურადღებით აკვირდება ამ პროცესს. პეკინისთვის ეს არის უფასო გაკვეთილი. ისინი სწავლობენ როგორც AI-ს არქიტექტურას, ისე დასავლური შეიარაღების რეაქციის დროს. სანამ აშშ და უკრაინა აშენებენ მონაცემთა ხიდს, ჩინეთი აშენებს კედელს. მაგრამ მონაცემები წყალივითაა — ის ყოველთვის პოულობს გზას. სავარაუდოა, რომ რუსეთის გავლით, უკრაინული ომის მონაცემების ნაწილი უკვე ხვდება ჩინურ სერვერებზე. ეს გლობალური თამაშია, სადაც ნეიტრალიტეტი აღარ არსებობს. თუ შენი მონაცემები არ არის დაცული, ის შენი მტრის ხელშია. და ამ ომში ყველაზე დიდი ჯაშუში ცნობისმოყვარე ალგორითმია.

‍☠️ მონაცემთა შავი ბაზარი - ომი Darknet-ში

ილუზიაა ვიფიქროთ, რომ მონაცემები მხოლოდ დაცულ სამთავრობო სერვერებზე დარჩება. დარქნეტში უკვე გამოჩნდა პირველი განცხადებები. ჰაკერული დაჯგუფებები ყიდიან 'უკრაინულ პაკეტებს'. ტერორისტული ორგანიზაციები და კრიმინალური კარტელები მზად არიან გადაიხადონ დიდი ფული, რათა ისწავლონ, როგორ აირიდონ თავი თანამედროვე საჰაერო თავდაცვას. თუ ISIS-ის დრონი ისწავლის კიევის თავდაცვის სისტემების მანევრებს, ეს საფრთხეს შეუქმნის პარიზსაც და ნიუ-იორკსაც. ომი აღარ არის ლოკალური. ციფრული კონტაგია საზღვრებს არ ცნობს. მონაცემთა გაჟონვა გარდაუვალია, და შედეგები იქნება კატასტროფული.

უხილავი მსხვერპლი - მონაცემთა მომიშავეების ტრავმა

არის კიდევ ერთი ასპექტი, რომელზეც არავინ საუბრობს. რათა AI-მ ისწავლოს, მონაცემები უნდა იყოს მონიშნული. ვიღაცამ, ფიზიკურმა ადამიანმა, უნდა მონიშნოს მილიონობით კადრში - 'ეს არის ტანკი', 'ეს არის სამოქალაქო პირი', 'ეს არის აფეთქება'. 2023 წელს ჩვენ ვნახეთ სკანდალი კენიაში, სადაც მუშები ფსიქოლოგიურად დაზიანდნენ OpenAI-სთვის ტოქსიკური ტექსტების კითხვით. ახლა წარმოიდგინეთ ანალიტიკოსები, რომლებიც დღეში 8 საათი უყურებენ რეალურ მკვლელობებს, კიდურების მოკვეთას და აგონიას, რათა ალგორითმმა უკეთესად გაარჩიოს სამიზნე. ეს არის ახალი ფსიქოლოგიური ფრონტი. AI-ს არ ემართება პოსტ-ტრავმული სინდრომი. ადამიანებს კი ემართებათ. ჩვენ ვქმნით 'უხილავ ვეტერანთა' კლასს, რომლებიც ომში არ ყოფილან, მაგრამ მისი ყველა საშინელება ნახეს კადრმ-კადრ, 4K რეზოლუციაში.

🇷🇺 რუსული პასუხი - უხილავი იარაღების რბოლა

ნუ იფიქრებთ, რომ რუსეთი გულხელდაკრეფილი ზის. მოსკოვიც აგროვებს ანალოგიურ მონაცემებს, თუმცა განსხვავებული მეთოდებით. სანამ უკრაინა ეყრდნობა დასავლურ კორპორაციულ პარტნიორობას, რუსეთი იყენებს ცენტრალიზებულ სამხედრო სტრუქტურებს და თანამშრომლობს ჩინეთსა და ირანთან. ეს ქმნის ორ გლობალურ ბანაკს AI შეიარაღების რბოლაში - 'დემოკრატიული AI' (NATO/უკრაინა) და 'ავტოკრატიული AI' (რუსეთი/ჩინეთი). განსხვავება არის მონაცემთა ხარისხში და დამუშავების სიჩქარეში. დასავლეთს აქვს უკეთესი ჩიპები (Nvidia), მაგრამ რუსეთს აქვს ნაკლები ეთიკური შეზღუდვები. ეს არის ასიმეტრიული კონკურენცია, სადაც გამარჯვებული მიიღებს როგორც ტერიტორიას, ისე ტექნოლოგიურ ჰეგემონიას მომდევნო 50 წლის განმავლობაში.

სცენარი 2030 - სრულად ავტომატიზირებული ბრძოლის ველი

თუ გავყვებით ფედოროვის ხედვას ბოლომდე, 2030 წლისთვის ბრძოლის ველი რადიკალურად შეიცვლება. წარმოიდგინეთ კონფლიქტი, სადაც სტრატეგიული მენეჯერები ადამიანები არიან, ტაქტიკურ გადაწყვეტილებებს კი ალგორითმები იღებენ. დრონების გუნდები პოულობენ, იდენტიფიცირებენ და ანადგურებენ სამიზნეებს მილიწამებში. კიბერ-შეტევები სინქრონიზებულია საარტილერიო ცეცხლთან. მიწოდების ჯაჭვებს მართავს AI. ამ სცენარში, ქვეყანა, რომელსაც აქვს საუკეთესო მონაცემთა ბაზა ('მონაცემთა ნაკრები'), იგებს ომს მანამ, სანამ პირველი ტყვია გავარდება. უკრაინა დღეს აშენებს ამ მომავლის ფუნდამენტს.

ეკონომიკური განზომილება - ომი როგორც სერვისი

ტერმინი 'პროგრამული უზრუნველყოფა როგორც სერვისი' ყველამ იცის. უკრაინა ნერგავს 'ომი როგორც სერვისი' მოდელს. თქვენ არ გჭირდებათ საკუთარი სისხლის ღვრა, რომ გამოცადოთ თქვენი ტექნოლოგიები. უკრაინა ამას თქვენს მაგივრად გააკეთებს, სანაცვლოდ კი მოითხოვს ფინანსურ და პოლიტიკურ მხარდაჭერას. ეს ეშმაკთან გარიგებას ჰგავს. მაგრამ გადარჩენისთვის ბრძოლაში ეთიკა ფუფუნებაა. კომპანიები, რომლებიც დღეს ხელს მოაწერენ კონტრაქტს კიევთან, ხვალ დომინირებენ გლობალურ თავდაცვის ბაზარზე. ის ვინც დარჩება თამაშს მიღმა, დაკარგავს ყველაფერს. 3 წლის წინ ბევრს ეგონა, რომ AI მხოლოდ ჩატბოტებისთვის იყო. Palantir უკვე იქ არის. მათი დირექტორი ალექს კარპი ღიად აცხადებს, რომ დასავლური ღირებულებების დაცვა მოითხოვს უმაღლესი დონის ძალის გამოყენებას. და ეს ძალა ახლა კოდებში იწერება. ეს მოდელი შეიძლება გახდეს უკრაინის ეკონომიკის აღდგენის საფუძველი. ისრაელმა შექმნა 'სტარტაპ ერი' არმიის ტექნოლოგიებზე დაყრდნობით. უკრაინა მიდის იგივე გზით, აჩქარებული ტემპით და გაცილებით დიდი მსხვერპლის ფასად.

გეოპოლიტიკური ბერკეტი და ახალი ალიანსები

ეს მონაცემთა ბაზა არის უკრაინის 'დაზღვევის პოლისი'. სანამ ისინი ფლობენ ამ უნიკალურ ინფორმაციას, ისინი საჭირონი არიან. თუ ომი ხვალ დასრულდება, უკრაინას დარჩება აქტივი, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში იქნება რელევანტური. რუსეთიც სწავლობს, ჩინეთიც აკვირდება. მაგრამ არავის აქვს წვდომა ასეთი მასშტაბის და ინტენსივობის კონფლიქტის მონაცემებზე დასავლურ სამყაროში, გარდა უკრაინისა. ეს აძლევს კიევს უნიკალურ სალაპარაკო ენას ვაშინგტონთან და ბრიუსელთან. ეს ასევე იზიდავს ისეთ მოთამაშეებს, როგორიცაა იაპონია და სამხრეთ კორეა, რომლებსაც ესმით დრონების ომის მნიშვნელობა. ისინი მზად არიან გადაიხადონ მხარდაჭერით, ფულის ნაცვლად.

ეთიკური კოშმარი - ადამიანის უფლებები ალგორითმების ეპოქაში

მაგრამ მოდით შევხედოთ მონეტის მეორე მხარეს. საშინელია წარმოიდგინო, როცა ადამიანის სიკვდილი ხდება საწვრთნელი მონაცემი. როცა ვიღაცის შვილის ბოლო წუთები გამოიყენება იმისთვის, რომ კალიფორნიული სტარტაპის აქციების ფასმა მოიმატოს. ეს არის დეჰუმანიზაციის ახალი დონე. ომი ყოველთვის სასტიკი იყო, მაგრამ ტექნოლოგია მას ცივ, გათვლად პროცესად აქცევს. ჩვენ ვრისკავთ, რომ დავკარგოთ ომის ტრაგედიის განცდა. როცა ყველაფერი არის მონაცემი, არაფერია წმინდა. თუმცა, ფედოროვს და უკრაინელებს ამაზე ფიქრის დრო არ აქვთ. მათთვის ეს გადარჩენის საკითხია. ეთიკაზე მსჯელობა იმ ხალხის პრივილეგიაა, ვის სახლსაც რაკეტები არ ეცემა. ეს ასევე აჩენს კითხვებს კონფიდენციალურობაზე - ჯარისკაცების ბიომეტრიული მონაცემები, სახეების ამოცნობა ბრძოლის ველზე - ეს ყველაფერი ხვდება მონაცემთა ბაზებში, რომლებიც შეიძლება ხვალ გაიყიდოს, გაიტეხოს ან სხვა მიზნებისთვის გამოიყენონ. ზღვარი წაშლილია. რეალობა ისაა, რომ ომში წესები აღარ არსებობს.

ისტორიული დეჟა ვიუ - ესპანეთის სამოქალაქო ომი 2.0

ისტორია მეორდება. 1936 წელს ნაცისტურმა გერმანიამ და საბჭოთა კავშირმა გამოიყენეს ესპანეთი როგორც საცდელი პოლიგონი. იქ გამოიცადა 'ბლიცკრიგის' ტაქტიკა და ლუფტვაფეს თვითმფრინავები. დღეს უკრაინა ასრულებს იგივე როლს 21-ე საუკუნის ტექნოლოგიებისთვის. მაშინ იტესტებოდა ბომბდამშენები, დღეს იტესტება ალგორითმები. ტექნოლოგია იცვლება, მაგრამ პრინციპი იგივეა: დიდი ძალები იყენებენ ლოკალურ კონფლიქტებს მომავალი გლობალური ომისთვის მოსამზადებლად. ისტორია გვაფრთხილებს: რაც ხდება პოლიგონზე, არასდროს რჩება პოლიგონზე. ეს ტექნოლოგიები მალე გავრცელდება მთელ მსოფლიოში და შეცვლის ძალთა ბალანსს ყველგან, ტაივანის სრუტიდან დაწყებული, ახლო აღმოსავლეთით დამთავრებული.

🇬🇪 გზავნილი საქართველოს - ჩვენი სასიცოცხლო ინტერესი

ჩვენთვის, ქართველებისთვის, ეს განსაკუთრებით საგანგაშო და საინტერესოა. 2008 წლის აგვისტოს ომი იყო პირველი 'კიბერ-კინეტიკური' ომი ისტორიაში, მაგრამ ის იყო ანალოგური ეპოქის ბოლო აკორდი. მომავალი კონფლიქტი რეგიონში იქნება სრულად ციფრული. ჩვენ ვართ პატარა ქვეყანა დიდი მონაცემების გარეშე. თუ უკრაინა ახერხებს თავისი ტრაგედიის კაპიტალიზაციას და დაცვის გარანტიად ქცევას, ჩვენც უნდა ვიფიქროთ და განვსაზღვროთ ჩვენი ციფრული აქტივი. თუ ჩვენ არ შევქმნით ჩვენს 'მონაცემთა დოქტრინას' და არ განვავითარებთ სუვერენულ AI შესაძლებლობებს, ჩვენ დავრჩებით დაუცველები ავტონომიური დრონების და დეზინფორმაციული ბოტების წინაშე. დრო ამოიწურა. ომის სახე იცვლება: ტანკებს ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელები ანაცვლებს.

დასკვნა - მომავალი უკვე აქ არის და ის სისხლიანია

საბოლოო ჯამში, უკრაინის გადაწყვეტილება გაყიდოს/გააზიაროს საბრძოლო მონაცემები, არის ლოგიკური, პრაგმატული და გარდაუვალი ნაბიჯი. ეს არის ვაჭრობა სიკვდილით, ოღონდ 'მაღალტექნოლოგიურ' შეფუთვაში. მსოფლიო რიგში დგას. ყველა დიდ მოთამაშეს უნდა ამ მონაცემების ხელში ჩაგდება. ჩვენ ვხედავთ სამხედრო-ინდუსტრიული კომპლექსის ტრანსფორმაციას სამხედრო-ციფრულ კომპლექსად. და ამ ახალ რეალობაში, მონაცემები უფრო მძლავრია, ვიდრე დენთი. უკრაინა ამას მიხვდა. დანარჩენი მსოფლიო კი ახლა იწყებს გააზრებას, რამხელა ფასი აქვს რეალურ გამოცდილებას სიმულაციების სამყაროში.

ასე რომ, შემდეგ ჯერზე, როდესაც გაიგებთ ახალი AI მიღწევის შესახებ, გახსოვდეთ: მისი 'ჭკუა' შესაძლოა უკრაინული ველების ტალახში და სისხლში იყოს გამოწრთობილი. ეს არის პროგრესის ფასი. და ეს ფასი უკვე გადახდილია. დივიდენდების მიმღები კი ჯერ გაურკვეველია: დასავლეთი, უკრაინა, თუ თავად ხელოვნური ინტელექტი, რომელიც ნელ-ნელა ხდება ომის მთავარი არქიტექტორი.