⚠️ Guardian-ის მკითხველები: AI-ს მონაცემთა ცენტრები სუფთა წყალს სოფლის

Guardian-ის მკითხველებმა ხელოვნური ინტელექტის მონაცემთა ცენტრების მშენებლობის წინააღმდეგ გაილაშქრეს და გააფრთხილეს საზოგადოება, რომ ეს ობიექტები სუფთა წყლის მარაგებს საფრთხეს უქმნის. მათი აზრით, ტექნოლოგიის სარგებელი ვერ ამართლებს იმ ენერგიისა და წყლის უზარმაზარ ხარჯვას, რაც სისტემების გაცივებას სჭირდება.

ბრიტანულმა გამოცემა The Guardian-მა 1 ივლისს გამოაქვეყნა მკითხველთა წერილების სერია, რომელიც ეხმაურება 29 ივნისს დაბეჭდილ სტატიას გარემოსდამცველ ერინ ბროკოვიჩზე. სტატიაში აღწერილი იყო ბროკოვიჩის ბრძოლა AI-ს მონაცემთა ცენტრების წინააღმდეგ, რომელიც წყლისა და ელექტროენერგიის მასობრივ მოხმარებას ეყრდნობა.

ცნობილმა გარემოსდამცველმა, ერინ ბროკოვიჩმა, კომპანიების ფინანსურ ძალაზე ისაუბრა. გამოცემის ცნობით, მან განაცხადა: „ჩვენ ვუპირისპირდებით ძალებს, რომლებსაც მსოფლიოში არსებული მთელი ფული აქვთ“. მისი თქმით, კორპორაციების რესურსი მოქალაქეთა შესაძლებლობებს მრავალჯერ აღემატება, ხოლო ადგილობრივ თემებს ამ ძალასთან ბრძოლის მცირე ბერკეტი რჩებათ.

პროტესტი მხოლოდ წერილებით არ შემოფარგლულა. 2026 წლის 27 ივნისს კანადის ქალაქ ვანკუვერში მოსახლეობა ქუჩაში გამოვიდა და AI-ს მონაცემთა ცენტრების გახსნის წინააღმდეგ მსვლელობა გამართა. აქციის მონაწილეები ადგილობრივ ბუნებრივ რესურსებზე ზეწოლას აპროტესტებდნენ და ხელისუფლებას მკაცრი ზედამხედველობისკენ მოუწოდებდნენ.

ლონდონელმა მკითხველმა, ტიმ რუტმა, კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა ტექნოლოგიის რეალური სარგებელი. მის მიერ მოწოდებული ანალიზის თანახმად, AI-ს გამოყენების 4 ყველაზე გავრცელებული სფეროა თერაპია და კომპანიონობა, ტექნიკური დახმარება, გართობა და მხატვრული ისტორიების შეთხზვა.

რუტი წერს, რომ თერაპიისა და მარტოობის გამო AI-ს გამოყენება მარტოობას საბოლოოდ არ ამცირებს. მისივე ინფორმაციით, სისტემა მომხმარებელს მუდმივ მოწონებასა და მხარდაჭერას სთავაზობს, თუმცა ამის ფასად რეალურ სამყაროში ურთიერთობისთვის საჭირო სოციალურ უნარებს აზიანებს და ცოცხალ კონტაქტს ცვლის.

რუტი დასძენს, რომ მასწავლებლები აცხადებენ, რომ მოსწავლეებში ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება კრიტიკული აზროვნების უნარს ასუსტებს. მისი შეფასებით, ეს ტენდენცია ახალგაზრდა თაობის დამოუკიდებელ მსჯელობასა და პრობლემების დამოუკიდებლად გადაჭრის ჩვევას ზღუდავს.

კლიმატის საკითხზე რუტი განსაკუთრებით მკაცრია. მისი წერილის მიხედვით, ბოლოდროინდელმა სიცხის ტალღამ ადამიანთა სიცოცხლე იმსხვერპლა და საკვების დეფიციტის საფრთხე შექმნა, ამიტომ ნახშირბადის გაფრქვევა მკვეთრად უნდა შემცირდეს.

რუტმა შესთავაზა პრინციპი „დამბინძურებელი იხდის“, რომლის მიხედვითაც სუფთა განახლებადი ენერგიის მასობრივ დანერგვამდე AI-ს არასასიცოცხლო გამოყენება ისეთი ძვირი უნდა იყოს, რომ პრაქტიკულად ხელმიუწვდომელი გახდეს. მისი თქმით, ელექტროენერგიის ფასი გაფრქვევის მოცულობის მიხედვით უნდა იცვლებოდეს.

მეორე მკითხველმა, ვუდი კაანმა, ყურადღება წყლის დეფიციტზე გაამახვილა. British Medical Journal-ის რედაქციული სტატიის ციტირებით, მან წარმოადგინა ცნება „წყლის ბანკროტობა“, რომელიც აღწერს მდგომარეობას, როცა წყლის მოხმარება მუდმივად აჭარბებს მის შევსებას.

კაანის განმარტებით, მილიარდერების მიერ აშენებული გიგანტური მონაცემთა ცენტრები გაცივებისთვის უზარმაზარ წყალს მოიხმარენ. ზოგ ადგილას მარაგი საკმარისია, თუმცა ბევრგან სოფლის მეურნეობა, სასმელი წყალი და სანიტარია ცენტრებს კონკურენციას ვერ უწევს. მისი თქმით, სწორედ ცოცხალი არსება ვერ გადარჩება წყლის გარეშე, ხოლო ტექნოლოგიის გარეშე ცხოვრება კი შესაძლებელია.

კაანი წერს, რომ შორეული ინვესტორები ნაკლებად ინტერესდებიან, თუ ადგილობრივი მოსახლეობა მშიერი და მოწყურებული რჩება. მისი თქმით, რეგულაციები და კანონმდებლობა სწორედ ახლა არის საჭირო, რათა ყველა მხარის ინტერესი დაცული იყოს.

მესამე მკითხველი, ჯოელ ბოლონიკი კალიფორნიის ოკლენდიდან, ეკონომიკურ მხარეს ამახვილებს ყურადღებას. მისი აზრით, მონაცემთა ცენტრების მშენებლობის აფეთქება AI-ს ინვესტიციების ბუშტის ერთ-ერთი უარყოფითი შედეგია, ხოლო დარგში ჩადებული თანხები რეალურ მოგების პროგნოზს არაპროპორციულად აჭარბებს. მისივე შეფასებით, ხარჯების მასშტაბი უბრალოდ ასტრონომიულია.

ბოლონიკის პროგნოზით, არამდგრადი ეკონომიკის გამო ბევრი მონაცემთა ცენტრი მიტოვებული აღმოჩნდება და ინდუსტრიულ ნანგრევებად იქცევა, ისევე როგორც აშშ-ის „ჟანგის სარტყლის“ დაცარიელებული ქარხნები. მკითხველები რეგულაციების დაუყოვნებლივ მიღებას მოითხოვენ ყველა მხარის ინტერესის დასაცავად.