მსოფლიო ბანკი განვითარებად ქვეყნებს კომპაქტური AI მოდელების დანერგვისკ

მსოფლიო ბანკი განვითარებად სახელმწიფოებს მოუწოდებს, აქტიურად გამოიყენონ კომპაქტური და მცირე მოცულობის ხელოვნური ინტელექტის სისტემები, რათა ეკონომიკური ზრდის ტემპი დააჩქარონ. 2026 წლის 18 ოქტომბერს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, ადგილობრივ პირობებზე მორგებული ტექნოლოგიური გადაწყვეტები საშუალებას იძლევა, მრავალწლიანი ჩამორჩენა გაცილებით მოკლე დროში დაიძლიოს.

მსოფლიო ბანკის მთავარმა დირექტორმა ცოდნის მიმართულებით და ირლანდიის ფინანსთა ყოფილმა მინისტრმა პასკალ დონოჰიუმ ეს პოზიცია ტაილანდის დედაქალაქ ბანგკოკში გამართულ წლიურ შეხვედრაზე განაცხადა. მისი თქმით, დაბალი შემოსავლის მქონე რეგიონებს არ სჭირდებათ უზარმაზარი გამოთვლითი ცენტრები იმისთვის, რომ მოქალაქეებმა ტექნოლოგიური პროგრესის რეალური სარგებელი მიიღონ.

„ჩვენ ვამტკიცებთ, რომ პარტნიორ ქვეყნებში ეკონომიკური განვითარება, რომელსაც შესაძლოა საუკუნეები დასჭირვებოდა, ახლა ათწლეულებში არის შესაძლებელი,“ - განმარტა პასკალ დონოჰიუმ გამოცემა The Guardian-თან საუბრისას. მან აღნიშნა, რომ მთავარი პრიორიტეტი პრაქტიკული და ხელმისაწვდომი ხელსაწყოების სწრაფი გავრცელებაა.

დონოჰიუმ დაადასტურა, რომ ეგრეთ წოდებული მცირე AI მოდელები სპეციალურად იქმნება ჩვეულებრივ მობილურ ტელეფონებზე სამუშაოდ, სადაც ინტერნეტთან წვდომა სუსტია ან საერთოდ არ არსებობს. ასეთი სისტემები მუშაობს ადგილობრივ ენებზე და იყენებს გაცილებით ნაკლებ ენერგიას, ვიდრე დასავლური ტექნოლოგიური გიგანტების ფლაგმანური პლატფორმები.

პრაქტიკულ მაგალითად მსოფლიო ბანკის წარმომადგენელმა დაასახელა აგრარული პროგრამა AgriConnect-ი, რომელიც ინდოეთში მომუშავე ფერმერებს ყოველდღიურ საქმიანობაში ეხმარება. მობილური აპლიკაციის მეშვეობით მიწათმოქმედები მშობლიურ ენაზე იღებენ ზუსტ რეკომენდაციებს ნიადაგის მდგომარეობის, სასუქების დოზირებისა და ამინდის ცვლილების შესახებ.

საბაზისო ინფრასტრუქტურის დეფიციტი კვლავ მთავარ დაბრკოლებად რჩება, რასაც მსოფლიო ბანკის 2026 წლის აგვისტოს განვითარების ანგარიშიც ადასტურებს. დოკუმენტის თანახმად, სუბსაჰარული აფრიკის სოფლის სკოლების თითქმის 1/3 ელექტროენერგიის გარეშე ფუნქციონირებს, ხოლო სასწავლო დაწესებულებების 2/3-ზე მეტს არ გააჩნია სტაბილური ინტერნეტკავშირი.

დონოჰიუს შეფასებით, ხელოვნური ინტელექტის დანერგვა არ ნიშნავს ტრადიციულ ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე უარის თქმას, რადგან გზების, ელექტროქსელებისა და წყალმომარაგების გარეშე ციფრული ეკონომიკა ვერ იმუშავებს. ბანკი ცდილობს, საბაზისო მშენებლობა და ციფრული სერვისების მიწოდება ერთიან სტრატეგიულ ჩარჩოში მოაქციოს.

პარალელურად, საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ხელმძღვანელმა კრისტალინა გეორგიევამ ბანგკოკის სამიტზე შრომის ბაზრის რისკებზე ისაუბრა და აღნიშნა, რომ გლობალური სამუშაო ადგილების 40% ხელოვნური ინტელექტის გავლენით შეიცვლება ან გაუქმდება. მისი თქმით, ეს ტრანსფორმაცია ყველაზე მწვავედ ახალგაზრდა სპეციალისტებს შეეხება, რომლებიც ახლა იწყებენ კარიერას.

გეორგიევამ განმარტა, რომ საწყისი დონის საოფისე და ადმინისტრაციული პოზიციები ავტომატიზაციის წინაშე განსაკუთრებით მოწყვლადია, რაც განვითარებად ქვეყნებში დემოგრაფიულ წნეხს ზრდის. მან მთავრობებს მოუწოდა, დროულად განაახლონ პროფესიული გადამზადების პროგრამები და ხელი შეუწყონ ახალი სამუშაო ადგილების შექმნას.

ფინანსური რესურსების მობილიზების კუთხით, მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტ აჯაი ბანგას ხელმძღვანელობით ინსტიტუტმა ბოლო 1 წლის განმავლობაში 120 მილიარდი დოლარის, ანუ 90 მილიარდი გირვანქა სტერლინგის მოცულობის კერძო კაპიტალი მოიზიდა. ეს თანხა მიმართულია განვითარებად ბაზრებზე ენერგეტიკული, სასოფლო-სამეურნეო და ციფრული პროექტების დასაფინანსებლად.

კერძო ინვესტიციების მოზიდვა განსაკუთრებით აქტუალური გახდა მას შემდეგ, რაც შეერთებულმა შტატებმა, დიდმა ბრიტანეთმა და სხვა მსხვილმა დონორმა სახელმწიფოებმა საერთაშორისო დახმარების სახელმწიფო ბიუჯეტები შეამცირეს. დონოჰიუმ დაადასტურა, რომ საჯარო და კერძო სექტორების თანამშრომლობა ფინანსური დანაკლისის შევსების მთავარი მექანიზმია.

გარდა სოფლის მეურნეობისა, მცირე ენობრივი მოდელები უკვე ინერგება პირველადი ჯანდაცვისა და სასკოლო განათლების სისტემებში, სადაც კვალიფიციური კადრების მწვავე ნაკლებობა შეინიშნება. ლოკალურ მოწყობილობებზე გაშვებული პროგრამები სამედიცინო პერსონალს დიაგნოსტიკაში ეხმარება და მოსწავლეებს სასწავლო მასალას გასაგებ ფორმატში აწვდის.

საბოლოო ჯამში, ბანგკოკის შეხვედრამ ცხადყო, რომ გლობალური ფინანსური ინსტიტუტები აქცენტს პრაგმატულ, იაფ და ლოკალიზებულ AI სისტემებზე აკეთებენ. მობილურ მოწყობილობებზე მომუშავე კომპაქტური მოდელები ფერმერებს, მასწავლებლებსა და მეწარმეებს საშუალებას აძლევს, თანამედროვე ცოდნა ძვირადღირებული სერვერული ინფრასტრუქტურის გარეშე გამოიყენონ.