იმის გასაგებად, თუ რატომ ხვდებიან კორეელები AI-ს ასეთი ენთუზიაზმით, ჯერ ციფრებს უნდა შევხედოთ. როდესაც გამოცემა Politico-მ ამერიკაში ჩაატარა კვლევა, აღმოჩნდა, რომ ამერიკელების 50% ხელოვნურ ინტელექტს შიშით და სკეპტიციზმით უყურებს. სამხრეთ კორეაში ეს მაჩვენებელი რეკორდულად დაბალია — მოსახლეობის მხოლოდ 16% გამოხატავს წუხილს. დაახლოებით 30,000 ადამიანის გამოკითხვამ აჩვენა, რომ 70%-ის აზრით, AI საზოგადოებას უპირობოდ ეხმარება, ხოლო ნახევარზე მეტი მას უკვე ყოველდღიურად იყენებს თავის სამუშაო პროცესში. ეს გლობალური მასშტაბით წარმოუდგენელი მაჩვენებელია, რომელიც ნათლად აჩვენებს, რომ კორეამ ტექნოლოგიური სინგულარობის საკუთარი, სრულიად განსხვავებული გზა აირჩია.
გლობალური კვლევების მიხედვით, სამხრეთ კორეა მსოფლიოში პირველ ადგილზეა ხელოვნური ინტელექტის მიმართ დადებითი განწყობისა და სამუშაო ადგილებზე მისი ყოველდღიური ინტეგრაციის მაჩვენებლით, სადაც მოსახლეობის მხოლოდ 16% ხედავს მასში მუქარას.
რატომ არ ეშინიათ კორეელებს რობოტების? პასუხი ისტორიასა და მწვავე დემოგრაფიულ კრიზისშია. კორეის ეკონომიკური სასწაული — ომით განადგურებული სახელმწიფოდან გლობალურ ტექნოლოგიურ ჰეგემონამდე — სწორედ ტექნოლოგიურ ინდუსტრიალიზაციაზე აშენდა. მათთვის ინოვაცია ყოველთვის იყო გადარჩენის ინსტრუმენტი. მაგრამ დღეს ისინი კიდევ უფრო დიდი, უხილავი მტრის წინაშე დგანან: დემოგრაფიული კოლაფსის. სტატისტიკურად, კორეას აქვს მსოფლიოში ყველაზე დაბალი შობადობის მაჩვენებელი. ექსპერტების შეფასებით, ერთ საუკუნეში ქვეყნის მოსახლეობა შესაძლოა 85%-ით შემცირდეს. როდესაც მუშახელი ქრება, ხოლო ეკონომიკის ზრდის ტემპი შესანარჩუნებელია, მანქანური შრომა ერთადერთი რაციონალური გამოსავალია. ერს უბრალოდ აღარ ჰყავს საკმარისი ახალგაზრდა, რომელიც ქარხნებს, საავადმყოფოებსა თუ ოფისებს შეავსებს.
შესაბამისად, AI აქ განიხილება არა როგორც ინსტრუმენტი, რომელიც ადამიანებს ანაცვლებს და უმუშევრად ტოვებს, არამედ როგორც 'ციფრული მოსახლეობა', რომელიც დააკომპენსირებს არარსებულ შრომით რესურსს. ეს დრამატულად ცვლის საზოგადოებრივ აღქმას. დასავლეთში, OpenAI-ს თუ Google-ის მიღწევებს ძირითადად სამუშაო ადგილების დაკარგვის შიშით უყურებენ. სეულში კი ეს არის 'ჟანგბადი' ეკონომიკისთვის, რომელიც სხვაგვარად სულ რამდენიმე ათწლეულში უბრალოდ გაჩერდება. როდესაც თქვენი ერის გადარჩენა დამოკიდებულია იმაზე, რამდენად სწრაფად შეძლებთ ავტომატიზაციას, ხელოვნური ინტელექტი ხდება არა კონკურენტი, არამედ სასიცოცხლო მოკავშირე.
თუმცა, პროცესი სრულიად უკონფლიქტო არ არის. როგორც კი საქმე რეალურ, მსხვილმასშტაბიან ჩანაცვლებამდე მიდის, ძველი ეკონომიკური სტრუქტურები წინააღმდეგობას იწყებენ. მაგალითად, როდესაც საავტომობილო გიგანტმა, Hyundai-მ, ქარხნებში AI-ით მართვადი რობოტების შემოყვანა გადაწყვიტა, პროფკავშირების ლიდერმა, პაკ ჯიმინმა (Park Jimin) მწვავე წინააღმდეგობა გამოხატა და კომპანიას გაფიცვით დაემუქრა. ის ამტკიცებდა, რომ ეს ნაბიჯი პირდაპირი საფრთხეა არსებული პერსონალისთვის. ეს არის კლასიკური შეჯახება: ტრადიციული შრომითი უფლებების დამცველები ებრძვიან კორპორატიულ გადაწყვეტილებებს, რომლებიც ეროვნულ დემოგრაფიულ სტრატეგიას ეხმიანება. პაკ ჯიმინის პროტესტი აჩვენებს, რომ ტრანზიცია მტკივნეული იქნება იმ თაობისთვის, რომელსაც ჯერ კიდევ აქვს ფიზიკური სამუშაო, მიუხედავად იმისა, რომ მაკროეკონომიკურ დონეზე ეს გარდაუვალი პროცესია.
ეს შიდა ინდუსტრიული კონფლიქტი (პროფკავშირები ავტომატიზაციის წინააღმდეგ) არის გაფრთხილება მთელი მსოფლიოსთვის. სამხრეთ კორეა მხოლოდ პირველია, ვისაც ეს კრიზისი დაატყდა თავს. როდესაც ალგორითმები იწყებენ არა მხოლოდ კოგნიტური, არამედ ფიზიკური შრომის მასიურ ჩანაცვლებას, სოციალური კონტრაქტები მსხვრევას იწყებს მაშინაც კი, როდესაც ერის უმეტესობა ტექნოლოგიას მხარს უჭერს.
ჩემი პირადი, გულწრფელი დასკვნა ასეთია: სამხრეთ კორეა არის ჩვენი გლობალური მომავლის ცოცხალი ლაბორატორია. ყოველი განვითარებული ქვეყანა, უახლოეს მომავალში, ზუსტად იგივე დემოგრაფიული მათემატიკის წინაშე დადგება. შობადობის მაჩვენებელი ეცემა ევროპაში, აშშ-სა და ჩინეთში. კორეამ უბრალოდ კრიტიკულ ზღვარს პირველმა მიაღწია. დანარჩენები შემდეგნი ვართ. როდესაც დასავლეთი დაასრულებს კამათს იმაზე, წაგვართმევს თუ არა ხელოვნური ინტელექტი სამუშაო ადგილებს, ისინი აღმოაჩენენ იმას, რაც კორეელებმა უკვე იციან — რეალური პრობლემა არა სამუშაო ადგილების нестачаა, არამედ ადამიანების დეფიციტი. კორეის მაგალითი გვიჩვენებს, რომ ტექნოლოგიის მიღება არ ხდება მხოლოდ აღფრთოვანებით; ზოგჯერ, ეს ხდება იმიტომ, რომ უბრალოდ სხვა ალტერნატივა არ არსებობს.
მოდით, უფრო დეტალურად განვიხილოთ ამ დემოგრაფიული მოდელის ეკონომიკური გავლენა. როდესაც ქვეყანაში ახალგაზრდა, ქმედუნარიანი მოსახლეობის რაოდენობა მცირდება, ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნება მხოლოდ პროდუქტიულობის რადიკალური ზრდით არის შესაძლებელი. NVIDIA-ს ან სხვა გიგანტების მიერ წარმოებული გამოთვლითი სიმძლავრეები იძლევა საშუალებას, რომ ერთმა ადამიანმა შეასრულოს ის სამუშაო, რასაც ადრე 10 სჭირდებოდა. სამხრეთ კორეის მთავრობამ ეს კარგად იცის და ამიტომაც მილიარდობით დოლარის ინვესტიციას ახორციელებს ხელოვნური ინტელექტის ეროვნულ ინფრასტრუქტურაში. ეს არ არის უბრალოდ ბიზნეს ტრენდი, ეს არის ეროვნული უსაფრთხოების და სუვერენიტეტის დაცვის სტრატეგია. თუ ისინი ვერ შეძლებენ პროცესების ავტომატიზაციას, მათი საექსპორტო პოტენციალი, რომელიც დაფუძნებულია მაღალტექნოლოგიურ წარმოებაზე, სრულად ჩამოიშლება. ამიტომაც, სოციალური წინააღმდეგობის მიუხედავად, სახელმწიფო დონეზე ავტომატიზაცია ფორსირებულად მიმდინარეობს.
განათლების სისტემის ადაპტაციაც საგულისხმოა. სეულის სკოლებსა და უნივერსიტეტებში უკვე ინტენსიურად ინერგება AI ტუტორები. ეს არა მხოლოდ აუმჯობესებს სწავლების ხარისხს, არამედ ბავშვობიდანვე აჩვევს მომავალ თაობებს ალგორითმებთან თანამშრომლობას. დასავლეთში თუ პლატფორმებს აკრძალავენ სკოლებში פლაგიატის თავიდან ასაცილებლად, აზიაში ხვდებიან, რომ ბავშვი, რომელიც ვერ იყენებს AI-ს, მომავალში კონკურენტუნარიანი ვერ იქნება. ეს ქმნის საზოგადოებას, რომლისთვისაც ციფრული ინტელექტი არის არა უცხო და საშიში 'სხვა', არამედ ყოველდღიური ინსტრუმენტი — ისევე, როგორც ელექტროენერგია ან ინტერნეტი. ეს კულტურული ცვლა არის ზუსტად ის ფაქტორი, რაც ამართლებს გამოკითხვებში ასეთ მაღალ 70%-იან მხარდაჭერას. მათ ესმით, რომ უახლოეს მომავალში, მხოლოდ მანქანისა და ადამიანის სინბიოზი შესძლებს ეკონომიკური სტაბილურობის შენარჩუნებას.
ექსპერტების პროგნოზით, სამხრეთ კორეის მშპ-ს პროდუქტიულობა AI ტექნოლოგიების ინტეგრაციით ყოველწლიურად დამატებით 1.2%-ით გაიზრდება, რაც ნაწილობრივ დააკომპენსირებს ასაკოვანი მოსახლეობის მზარდი რაოდენობით გამოწვეულ დეფიციტს.
გლობალური პერსპექტივიდან, რასაც ჩვენ სამხრეთ კორეაში ვხედავთ, არის პოსტ-ინდუსტრიული საზოგადოების ევოლუციის პირველი ფაზა. ევროპის კონტინენტი, თავისი მზარდი ასაკოვანი მოსახლეობით, ზუსტად ამ გზას ადგას. უბრალოდ, ევროკავშირს ამუხრუჭებს მკაცრი რეგულაციები და ეთიკური ბარიერები, მაშინ როცა კორეა პრაგმატულად მოქმედებს. თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდა, ჩვენ შესაძლოა ვიხილოთ გლობალური ეკონომიკური ძალაუფლების გადანაწილება იმ ქვეყნების სასარგებლოდ, რომლებიც პირველები დანერგავენ აბსოლუტურ ავტომატიზაციას. ტრადიციული უპირატესობა — იაფი მუშახელის სიუხვე, რომელმაც ოდესღაც ჩინეთის ეკონომიკური სასწაული შექმნა — კარგავს თავის ფასს. ახალი უპირატესობა იზომება არა ადამიანების რაოდენობით, არამედ რობოტების, აგენტური სისტემების და დატრენინგებული მოდელების მოცულობით. ამ ახალ თამაშში კი სამხრეთ კორეა თავისი ინფრასტრუქტურით უკვე ლიდერია.
არის თუ არა ეს უტოპია? რა თქმა უნდა არა. ტრანზიცია უკიდურესად რთული იქნება იმ დემოგრაფიული სეგმენტებისთვის, რომლებიც ჯერ კიდევ ტრადიციულ შრომას არიან მიჩვეულნი. პროფკავშირების გაფიცვები, როგორიც Hyundai-ს შემთხვევაში ვნახეთ, გახშირდება. შეიქმნება 'ზედმეტი ადამიანების' ილუზორული განცდა გარდამავალ პერიოდში, სანამ ძველი ეკონომიკა საბოლოოდ არ მოკვდება და ახალი, სრულად ავტომატიზირებული არ დაიკავებს მის ადგილს. თუმცა, მაკროეკონომიკური თვალსაზრისით, ამ პროცესს ალტერნატივა არ გააჩნია. ეს არის ცალმხრივი გზა, სადაც ან ადაპტირდები, ან განწირული ხარ ეკონომიკური სტაგნაციისთვის.
საბოლოო ჯამში, AI სკეპტიციზმი არის პრივილეგია იმ ქვეყნებისთვის, რომლებსაც ჯერ კიდევ აქვთ დრო და ადამიანური რესურსი ამაზე საბჭოდ. ამერიკელებს შეუძლიათ მისცენ საკუთარ თავს 50%-იანი შიშის ფუფუნება, რადგან მათ ჯერ კიდევ აქვთ კოლოსალური ეკონომიკური ბუფერი. სამხრეთ კორეისთვის კი, ხელოვნური ინტელექტი არ არის ფილოსოფიური დებატების საგანი, ის არის ეროვნული გადარჩენის საგზაო რუკა. ამიტომაც სეულის საცხობში AI-ს გამოყენება არის არა უბრალოდ მარკეტინგი, არამედ საზოგადოების მზაობის ტესტი იმ მომავლისთვის, სადაც მანქანები იქნებიან ახალი მოქალაქეები, რომლებიც ქვეყნის ტვირთს ზურგით ატარებენ. დანარჩენი მსოფლიო, უბრალოდ, 10 წლით ჩამორჩება მოვლენებს.
მოდით, უფრო დეტალურად განვიხილოთ ამ დემოგრაფიული მოდელის ეკონომიკური გავლენა. როდესაც ქვეყანაში ახალგაზრდა, ქმედუნარიანი მოსახლეობის რაოდენობა მცირდება, ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნება მხოლოდ პროდუქტიულობის რადიკალური ზრდით არის შესაძლებელი. NVIDIA-ს ან სხვა გიგანტების მიერ წარმოებული გამოთვლითი სიმძლავრეები იძლევა საშუალებას, რომ ერთმა ადამიანმა შეასრულოს ის სამუშაო, რასაც ადრე 10 სჭირდებოდა. სამხრეთ კორეის მთავრობამ ეს კარგად იცის და ამიტომაც მილიარდობით დოლარის ინვესტიციას ახორციელებს ხელოვნური ინტელექტის ეროვნულ ინფრასტრუქტურაში. ეს არ არის უბრალოდ ბიზნეს ტრენდი, ეს არის ეროვნული უსაფრთხოების და სუვერენიტეტის დაცვის სტრატეგია. თუ ისინი ვერ შეძლებენ პროცესების ავტომატიზაციას, მათი საექსპორტო პოტენციალი, რომელიც დაფუძნებულია მაღალტექნოლოგიურ წარმოებაზე, სრულად ჩამოიშლება. ამიტომაც, სოციალური წინააღმდეგობის მიუხედავად, სახელმწიფო დონეზე ავტომატიზაცია ფორსირებულად მიმდინარეობს.
განათლების სისტემის ადაპტაციაც საგულისხმოა. სეულის სკოლებსა და უნივერსიტეტებში უკვე ინტენსიურად ინერგება AI ტუტორები. ეს არა მხოლოდ აუმჯობესებს სწავლების ხარისხს, არამედ ბავშვობიდანვე აჩვევს მომავალ თაობებს ალგორითმებთან თანამშრომლობას. დასავლეთში თუ პლატფორმებს აკრძალავენ სკოლებში פლაგიატის თავიდან ასაცილებლად, აზიაში ხვდებიან, რომ ბავშვი, რომელიც ვერ იყენებს AI-ს, მომავალში კონკურენტუნარიანი ვერ იქნება. ეს ქმნის საზოგადოებას, რომლისთვისაც ციფრული ინტელექტი არის არა უცხო და საშიში 'სხვა', არამედ ყოველდღიური ინსტრუმენტი — ისევე, როგორც ელექტროენერგია ან ინტერნეტი. ეს კულტურული ცვლა არის ზუსტად ის ფაქტორი, რაც ამართლებს გამოკითხვებში ასეთ მაღალ 70%-იან მხარდაჭერას. მათ ესმით, რომ უახლოეს მომავალში, მხოლოდ მანქანისა და ადამიანის სინბიოზი შესძლებს ეკონომიკური სტაბილურობის შენარჩუნებას.
ექსპერტების პროგნოზით, სამხრეთ კორეის მშპ-ს პროდუქტიულობა AI ტექნოლოგიების ინტეგრაციით ყოველწლიურად დამატებით 1.2%-ით გაიზრდება, რაც ნაწილობრივ დააკომპენსირებს ასაკოვანი მოსახლეობის მზარდი რაოდენობით გამოწვეულ დეფიციტს.
გლობალური პერსპექტივიდან, რასაც ჩვენ სამხრეთ კორეაში ვხედავთ, არის პოსტ-ინდუსტრიული საზოგადოების ევოლუციის პირველი ფაზა. ევროპის კონტინენტი, თავისი მზარდი ასაკოვანი მოსახლეობით, ზუსტად ამ გზას ადგას. უბრალოდ, ევროკავშირს ამუხრუჭებს მკაცრი რეგულაციები და ეთიკური ბარიერები, მაშინ როცა კორეა პრაგმატულად მოქმედებს. თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდა, ჩვენ შესაძლოა ვიხილოთ გლობალური ეკონომიკური ძალაუფლების გადანაწილება იმ ქვეყნების სასარგებლოდ, რომლებიც პირველები დანერგავენ აბსოლუტურ ავტომატიზაციას. ტრადიციული უპირატესობა — იაფი მუშახელის სიუხვე, რომელმაც ოდესღაც ჩინეთის ეკონომიკური სასწაული შექმნა — კარგავს თავის ფასს. ახალი უპირატესობა იზომება არა ადამიანების რაოდენობით, არამედ რობოტების, აგენტური სისტემების და დატრენინგებული მოდელების მოცულობით. ამ ახალ თამაშში კი სამხრეთ კორეა თავისი ინფრასტრუქტურით უკვე ლიდერია.
არის თუ არა ეს უტოპია? რა თქმა უნდა არა. ტრანზიცია უკიდურესად რთული იქნება იმ დემოგრაფიული სეგმენტებისთვის, რომლებიც ჯერ კიდევ ტრადიციულ შრომას არიან მიჩვეულნი. პროფკავშირების გაფიცვები, როგორიც Hyundai-ს შემთხვევაში ვნახეთ, გახშირდება. შეიქმნება 'ზედმეტი ადამიანების' ილუზორული განცდა გარდამავალ პერიოდში, სანამ ძველი ეკონომიკა საბოლოოდ არ მოკვდება და ახალი, სრულად ავტომატიზირებული არ დაიკავებს მის ადგილს. თუმცა, მაკროეკონომიკური თვალსაზრისით, ამ პროცესს ალტერნატივა არ გააჩნია. ეს არის ცალმხრივი გზა, სადაც ან ადაპტირდები, ან განწირული ხარ ეკონომიკური სტაგნაციისთვის.
საბოლოო ჯამში, AI სკეპტიციზმი არის პრივილეგია იმ ქვეყნებისთვის, რომლებსაც ჯერ კიდევ აქვთ დრო და ადამიანური რესურსი ამაზე საბჭოდ. ამერიკელებს შეუძლიათ მისცენ საკუთარ თავს 50%-იანი შიშის ფუფუნება, რადგან მათ ჯერ კიდევ აქვთ კოლოსალური ეკონომიკური ბუფერი. სამხრეთ კორეისთვის კი, ხელოვნური ინტელექტი არ არის ფილოსოფიური დებატების საგანი, ის არის ეროვნული გადარჩენის საგზაო რუკა. ამიტომაც სეულის საცხობში AI-ს გამოყენება არის არა უბრალოდ მარკეტინგი, არამედ საზოგადოების მზაობის ტესტი იმ მომავლისთვის, სადაც მანქანები იქნებიან ახალი მოქალაქეები, რომლებიც ქვეყნის ტვირთს ზურგით ატარებენ. დანარჩენი მსოფლიო, უბრალოდ, 10 წლით ჩამორჩება მოვლენებს.
მოდით, უფრო დეტალურად განვიხილოთ ამ დემოგრაფიული მოდელის ეკონომიკური გავლენა. როდესაც ქვეყანაში ახალგაზრდა, ქმედუნარიანი მოსახლეობის რაოდენობა მცირდება, ეკონომიკური ზრდის შენარჩუნება მხოლოდ პროდუქტიულობის რადიკალური ზრდით არის შესაძლებელი. NVIDIA-ს ან სხვა გიგანტების მიერ წარმოებული გამოთვლითი სიმძლავრეები იძლევა საშუალებას, რომ ერთმა ადამიანმა შეასრულოს ის სამუშაო, რასაც ადრე 10 სჭირდებოდა. სამხრეთ კორეის მთავრობამ ეს კარგად იცის და ამიტომაც მილიარდობით დოლარის ინვესტიციას ახორციელებს ხელოვნური ინტელექტის ეროვნულ ინფრასტრუქტურაში. ეს არ არის უბრალოდ ბიზნეს ტრენდი, ეს არის ეროვნული უსაფრთხოების და სუვერენიტეტის დაცვის სტრატეგია. თუ ისინი ვერ შეძლებენ პროცესების ავტომატიზაციას, მათი საექსპორტო პოტენციალი, რომელიც დაფუძნებულია მაღალტექნოლოგიურ წარმოებაზე, სრულად ჩამოიშლება. ამიტომაც, სოციალური წინააღმდეგობის მიუხედავად, სახელმწიფო დონეზე ავტომატიზაცია ფორსირებულად მიმდინარეობს.
განათლების სისტემის ადაპტაციაც საგულისხმოა. სეულის სკოლებსა და უნივერსიტეტებში უკვე ინტენსიურად ინერგება AI ტუტორები. ეს არა მხოლოდ აუმჯობესებს სწავლების ხარისხს, არამედ ბავშვობიდანვე აჩვევს მომავალ თაობებს ალგორითმებთან თანამშრომლობას. დასავლეთში თუ პლატფორმებს აკრძალავენ სკოლებში פლაგიატის თავიდან ასაცილებლად, აზიაში ხვდებიან, რომ ბავშვი, რომელიც ვერ იყენებს AI-ს, მომავალში კონკურენტუნარიანი ვერ იქნება. ეს ქმნის საზოგადოებას, რომლისთვისაც ციფრული ინტელექტი არის არა უცხო და საშიში 'სხვა', არამედ ყოველდღიური ინსტრუმენტი — ისევე, როგორც ელექტროენერგია ან ინტერნეტი. ეს კულტურული ცვლა არის ზუსტად ის ფაქტორი, რაც ამართლებს გამოკითხვებში ასეთ მაღალ 70%-იან მხარდაჭერას. მათ ესმით, რომ უახლოეს მომავალში, მხოლოდ მანქანისა და ადამიანის სინბიოზი შესძლებს ეკონომიკური სტაბილურობის შენარჩუნებას.
