ევროპასა და აშშ-ში რეკორდული სიცხე დაფიქსირდა: მეცნიერები 2027 წლისთვი

ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მიმდინარე ზაფხული რეკორდული ტემპერატურით გამოირჩევა. ივნისმა და ივლისმა ევროპაში დაკვირვებების ისტორიაში ყველაზე ცხელი ორთვიანი პერიოდი დააფიქსირა. შეერთებულ შტატებში ივლისი ყველაზე ცხელი თვე გახდა და 1936 წლის ისტორიული რეკორდი მოხსნა. მეტეოროლოგიური სამსახურები ანომალიურ მაჩვენებლებს მთელ მსოფლიოში აღრიცხავს.

სამხრეთ კორეაში ტემპერატურამ ისტორიულ მაქსიმუმს მიაღწია. ექსპერტები აცხადებს, რომ მიმდინარე კლიმატური მოვლენა El Niño მომავალ 2027 წელს გლობალურ ტემპერატურაზე კიდევ უფრო ძლიერ გავლენას მოახდენს, ვიდრე წელს მოახდინა. ეს პროცესი ოკეანეებსა და ატმოსფეროში სითბოს ბალანსს ფუნდამენტურად ცვლის და რისკებს ზრდის.

სათბურის გაზების დაგროვება მთელ პლანეტაზე ტემპერატურის ზრდას იწვევს, თუმცა ევროპა ყველაზე სწრაფად თბება არქტიკის შემდეგ. კვლევის თანახმად, მაისის სიცხის ტალღა 1976 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით დაახლოებით 3,5 გრადუსით უფრო ცხელი აღმოჩნდა. კლიმატოლოგები ამ განსხვავებას ანთროპოგენურ ფაქტორებს პირდაპირ უკავშირებს.

აშშ-ის მატერიკულ ნაწილში ივლისის მაჩვენებელმა თითქმის საუკუნოვანი რეკორდი დაამხო, რომელიც ცნობილი მტვრის ქარიშხლების ეპოქაში დამყარდა. კლიმატოლოგები შეშფოთებას გამოთქვამს იმის გამო, რომ ტემპერატურული მაქსიმუმები ისტორიულ კრიზისულ პერიოდებსაც კი აჭარბებს და ეკოსისტემებზე მძიმე წნეხს ქმნის.

ოკეანისა და ატმოსფეროს ეროვნული ადმინისტრაცია NOAA განმარტავს, რომ El Niño-ს ფაზა ოკეანის წყლის ტემპერატურის 0,5 გრადუსით მომატებით განისაზღვრება. პროგნოზების მიხედვით, მიმდინარე ციკლის პიკმა შესაძლოა საშუალო მაჩვენებელს 3,5 გრადუსით გადააჭარბოს, რაც უდიდეს ენერგეტიკულ რყევებს გამოიწვევს.

მეტეოროლოგები აღნიშნავს, რომ წყნარი ოკეანის ცენტრალურ ნაწილში სითბოს დაგროვება გლობალურ ქარის ცირკულაციას არღვევს. ეს პროცესი მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში ნალექების განაწილებას ცვლის და ექსტრემალურ ამინდს, ხანგრძლივ გვალვებსა და დამანგრეველ ქარიშხლებს აყალიბებს.

კლიმატოლოგმა ზეკ ჰაუსფაზერმა Carbon Brief-ის ანალიზში განმარტა, რომ ეს მოვლენა დაკვირვების ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი ტემპით დაიწყო. მისი თქმით, ოკეანეში დაგროვილი სითბოს ატმოსფეროში გამოყოფა ტემპერატურის პიკს ჩვეულებრივ მეორე კალენდარულ წელს აღწევს, რაც მომავალი წლის რისკებს ზრდის.

გაეროს გენერალურმა მდივანმა, ანტონიუ გუტერეშმა, ოფიციალურ მიმართვაში განაცხადა: „El Niño-ს პირობები გახურებული პლანეტის ცეცხლზე ნავთის დასხმას ჰგავს". მან საერთაშორისო საზოგადოებას წიაღისეულ საწვავზე დამოკიდებულების დასრულებისკენ და ემისიების შემცირებისკენ მოუწოდა.

გუტერეშის თქმით, ერთადერთი ქმედითი პასუხი კლიმატური ზომების გაძლიერება და განახლებად ენერგიაზე გადასვლის დაჩქარებაა. მან ხაზი გაუსვა ყველაზე დაუცველი რეგიონების დაცვისა და ადრეული გაფრთხილების სისტემების დანერგვის აუცილებლობას, რათა ადამიანური მსხვერპლი თავიდან იქნას აცილებული.

ჰაუსფაზერის მონაცემებით, წინა El Niño 2023 წელს დაიწყო და 2024 წლამდე გაგრძელდა, რის შედეგადაც 2024 წელი ისტორიაში ყველაზე ცხელ წლად დასახელდა. მეცნიერები ვარაუდობს, რომ 2027 წელი შესაძლოა კიდევ უფრო ექსტრემალური გამოდგეს და ახალი ტემპერატურული რეკორდები დაამყაროს.

ოკეანის დინებებისა და ქარის მიმართულების ცვლილება გლობალურ ნალექებზე ახდენს გავლენას, რაც მსოფლიოს სხვადასხვა წერტილში გვალვებსა და წყალდიდობებს აძლიერებს. მეტეოროლოგები აღნიშნავს, რომ კლიმატური არასტაბილურობა სოფლის მეურნეობას სერიოზულ ზიანს აყენებს და სასურსათო უსაფრთხოებას უქმნის საფრთხეს.

მკვლევარები მოსახლეობას ურჩევს, წინასწარ მოემზადოს ექსტრემალური ტემპერატურისთვის, განაახლოს სახლების თბოიზოლაცია და გამოიყენოს მზის ენერგიის სისტემები. კლიმატური ცვლილებების ფონზე ენერგოსისტემებზე დატვირთვა მკვეთრად იზრდება, რაც ელექტროქსელების გადატვირთვას იწვევს.

ექსპერტების შეფასებით, ქალაქგეგმარებაში მწვანე სივრცეების გაზრდა და გაგრილების მდგრადი ინფრასტრუქტურის შექმნა უახლოესი წლების მთავარ გამოწვევად იქცევა. სახელმწიფოებს ენერგეტიკული ქსელების მოდერნიზაცია მოუწევს, რათა ზაფხულის პიკურ პერიოდებში ელექტროენერგიის მიწოდება არ შეფერხდეს.

საერთაშორისო ორგანიზაციები მთავრობებს ურჩევს, შეიმუშაოს საგანგებო გეგმები მოსახლეობის ჯანმრთელობის დასაცავად. სიცხის ხანგრძლივი ტალღები განსაკუთრებულ საფრთხეს უხუცესებსა და ქრონიკული დაავადებების მქონე მოქალაქეებს უქმნის, რაც პირველადი ჯანდაცვის მობილიზებას მოითხოვს.