ტექნოლოგიური აქციები მკვეთრად დაეცა ხელოვნური ინტელექტის განვითარების

გლობალურ საფონდო ბირჟებზე ხელოვნური ინტელექტის სექტორთან დაკავშირებული წამყვანი ტექნოლოგიური კომპანიების აქციების ფასმა საგრძნობი ვარდნა განიცადა. ინვესტორების შეშფოთება გამოიწვია ინდუსტრიის ლიდერების მოულოდნელმა მოწოდებამ, რომლებიც უსაფრთხოების რისკების გამო ტექნოლოგიური განვითარების ტემპის დროებით შენელებას ითხოვენ. აზიისა და ევროპის სავაჭრო სესიებზე მკვეთრი დაღმავალი ტალღა დაფიქსირდა.

ევროპულ ბაზარზე ნიდერლანდური ტექნოლოგიური გიგანტის, ASML-ის აქციების ღირებულება ვაჭრობის დასაწყისშივე 4.5 პროცენტით შემცირდა. კომპანია წარმოადგენს ნახევარგამტარული ინდუსტრიისთვის ულტრაიისფერი ლითოგრაფიული დანადგარების მთავარ მიმწოდებელს მსოფლიოში. სწორედ მის აპარატურაზეა დამოკიდებული მონაცემთა დამუშავების ცენტრების ჩიპების წარმოება, ამიტომ ინვესტორთა განწყობის ცვლილება უშუალოდ აისახა კორპორაციის შეფასებაზე.

ტოკიოს ბირჟაზე იაპონური კონგლომერატის, SoftBank-ის ფასიანი ქაღალდები 13 პროცენტით დაეცა, რაც მიმდინარე 2026 წლის განმავლობაში ერთ-ერთი ყველაზე მკვეთრი რყევა გახლავთ. ვარდნის მიზეზი გახდა სემ ოლტმენის განცხადება იმის შესახებ, რომ ChatGPT-ის შემქმნელი OpenAI მიმდინარე წელს საფონდო ბირჟაზე გასვლას არ გეგმავს. SoftBank ფლობს სოლიდურ წილს ამ კომპანიაში, რის გამოც საჯარო შეთავაზების გადადება აქციონერებმა უარყოფითად მიიღეს.

სამხრეთ კორეის წამყვანი ინდექსი KOSPI ვაჭრობის განმავლობაში 3.7 პროცენტით შემცირდა, ხოლო მეხსიერების ჩიპების მწარმოებელი გიგანტის, SK Hynix-ის კოტირებები 5.75 პროცენტით დაეცა. ტაივანის საინვესტიციო ბირჟაზე TSMC-ის აქციებმა 1.2 პროცენტიანი კლება აჩვენა, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ აზიის ჩიპების მიწოდების მთელი ჯაჭვი დასავლეთის ტექნოლოგიური ლაბორატორიებიდან წამოსულ უარყოფით სიგნალებზე მყისიერად რეაგირებს.

ლონდონის საფონდო ბირჟაზე Polar Capital Technology-ის საინვესტიციო ტრასტის ფასი 3 პროცენტით შემცირდა, ხოლო მიკროკომპიუტერების მწარმოებელი Raspberry Pi-ის ღირებულებამ 5.3 პროცენტით იკლო. ამავდროულად, ნიუ-იორკის Nasdaq-ის ფიუჩერსებმა 1 პროცენტით დაიხია უკან. ბროკერმა IG გაავრცელა ანგარიში, რომლის მიხედვითაც OpenAI-ის წინასასასაქონლო შეფასება 1.64 ტრილიონიდან 1.57 ტრილიონ დოლარამდე შემცირდა, რაც 70 მილიარდიან დანაკარგს შეადგენს.

საბაზრო რყევების მთავარი კატალიზატორი გახდა Anthropic-ის ხელმძღვანელის, დარიო ამოდეის მიერ გამოქვეყნებული წერილი. დოკუმენტში სათაურით „We Must Pace the Frontier“ ამოდეიმ განაცხადა, რომ ტექნოლოგიების უკონტროლო განვითარება სერიოზულ გლობალურ რისკებს შეიცავს. „ხელოვნური ინტელექტის გადაჭარბებული სისწრაფით აგება გაუაზრებელი და საშიში ნაბიჯია“, - აღნიშნა მან და ინდუსტრიას უსაფრთხოების სტანდარტების შემუშავებისკენ მოუწოდა.

ამოდეის ინიციატივას მალევე მხარი დაუჭირეს სემ ოლტმენმა და ილონ მასკმა, რამაც ბაზარზე შეშფოთება კიდევ უფრო გააძლიერა. ტექნოლოგიური გიგანტების ასეთმა ერთსულოვნებამ ინვესტორებს გაუჩინა ეჭვი, რომ მომავალში მონაცემთა ცენტრების მშენებლობა შენელდება ან ჩიპებზე მოთხოვნა შემცირდება. ეს გარემოება პირდაპირ ურტყამს იმ საინვესტიციო თეზისს, რომელზეც ბოლო წლების განმავლობაში მთელი სილიკონის ველის ეკონომიკური ზრდა იყო დაფუძნებული.

ინვესტორი მაიკლ ბიური, რომელიც ფართო საზოგადოებისთვის 2008 წლის იპოთეკური კრიზისის წინასწარმეტყველებით გახდა ცნობილი, ამ ინიციატივას სკეპტიკურად უყურებს. მისი შეფასებით, ტექნოლოგიური გიგანტების მხრიდან განვითარების შენელებაზე საუბარი საკუთარი ინტერესების დაცვას ემსახურება. ბიური განმარტავს, რომ პაუზა აწყობთ ბაზრის მოქმედ ლიდერებს, რათა შეაჩერონ ახალი კონკურენტების მოძრაობა და გადაფარონ ზრდის ტემპის რეალური შემცირება.

Deutsche Bank-ის სტრატეგმა ჯიმ რიდმა კლიენტებისთვის მომზადებულ მიმოხილვაში ხაზი გაუსვა გლობალურ კონკურენციას ამერიკასა და ჩინეთს შორის. რიდის განმარტებით, საერთაშორისო შეჯიბრი იმდენად დაძაბულია, რომ კომპანიების მხრიდან ნებაყოფლობითი შეჩერება ნაკლებად სავარაუდოა. თუკი დასავლური ლაბორატორიები პროცესს შეაფერხებენ, უპირატესობას სხვა ქვეყნები მოიპოვებენ, ამიტომ კაპიტალდაბანდებები უსაფრთხოებისა და მონიტორინგის სისტემებისკენ წარიმართება.

საფონდო ბირჟებზე დაწყებული კორექცია ცხადყოფს, თუ რამდენად მგრძნობიარეა თანამედროვე ფინანსური სისტემა ხელოვნური ინტელექტის ინდუსტრიაში მიმდინარე უმცირესი ცვლილებების მიმართაც კი. ინვესტორები ყურადღებით აკვირდებიან მარეგულირებელი ორგანოების პოზიციას და კომპანიების შემდგომ ნაბიჯებს. უახლოეს დღეებში მოსალოდნელია დამატებითი განმარტებები, რომლებიც განსაზღვრავს, გაგრძელდება თუ არა კაპიტალის გადინება ტექნოლოგიური სექტორიდან.