Majority of US’s new AI datacenters to be built on — ინსაითი

ამერიკის შეერთებულ შტატებში დაგეგმილი ხელოვნური ინტელექტის ახალი მონაცემთა ცენტრების ორი მესამედი ძლიერი გვალვით დაზარალებულ რეგიონებში აშენდება. Guardian-ის მიერ ჩატარებული ანალიზი აჩვენებს, რომ 809 დაგეგმილი ობიექტიდან 517 ისეთ ტერიტორიაზე განთავსდება, სადაც ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ნალექის კრიტიკული დეფიციტი ფიქსირდება. მსგავსი პროპორციით არის განლაგებული უკვე არსებული ინფრასტრუქტურაც, რაც რესურსების მწვავე დეფიციტს კიდევ უფრო აძლიერებს.

კვლევა ეყრდნობა Cleanview-ისა და ფედერალური მთავრობის მონაცემებს, რომლებიც ქვეყანაში გვალვის სიმძიმის ოთხ დონეს განსაზღვრავს. ტექნოლოგიური გიგანტები, როგორიცაა Google, Meta, Microsoft და Amazon, მილიარდობით დოლარის ინვესტიციას ახორციელებს. ისინი ხშირად ირჩევს მშრალ და ნაკლებად დასახლებულ ადგილებს მიწის დაბალი ფასისა და საგადასახადო შეღავათების გამო, თუმცა ეს ადგილობრივ ეკოსისტემას დიდ საფრთხეს უქმნის.

წყლის რესურსების სამართლის ექსპერტმა, კრისტოფერ დოლბომმა, განაცხადა, რომ სექტორის ასეთი სწრაფი ექსპანსია გარდაუვალ კრიზისს იწვევს. მისი თქმით, სამართლებრივი სისტემები არ არის მზად წყლის დეფიციტისთვის, რაც მომავალში მოსახლეობასა და მსხვილ კორპორაციებს შორის რესურსებზე წვდომის გამო სერიოზულ კონფლიქტს გამოიწვევს.

გაეროს უნივერსიტეტის წყლის, გარემოსა და ჯანმრთელობის ინსტიტუტის (UNU-INWEH) ახალი ანგარიში აჩვენებს, რომ 2030 წლისთვის ხელოვნური ინტელექტის სექტორი წლიურად 9.3 ტრილიონ ლიტრ წყალს მოიხმარს. ეს მაჩვენებელი სუბსაჰარული აფრიკის 1.3 მილიარდი მცხოვრების ძირითად ყოველწლიურ მოთხოვნას უტოლდება.

მირიამ აქსელმა, ინსტიტუტის მკვლევარმა, მიუთითა, რომ „არჩევანი, რომელიც ნახშირბადის თვალსაზრისით ყველაზე ეკოლოგიურად გამოიყურება, ხშირად აუარესებს მდგომარეობას წყლისა თუ მიწის რესურსებისთვის“. მისი განმარტებით, ტრადიციული ენერგიის ბიოსაწვავით ჩანაცვლებამ შეიძლება ნახშირბადის გაფრქვევა 70%-ით შეამციროს, მაგრამ წყლის მოხმარება 30-ჯერ გაზარდოს.

UNU-INWEH-ის დირექტორმა, კავე მადანმა, დაადასტურა, რომ „უფრო ეფექტური და ხელმისაწვდომი ტექნოლოგია ზრდის მოხმარებას, რაც ჯამურ ეკოლოგიურ კვალს იმაზე მეტად ზრდის, ვიდრე ეფექტურობით ზოგავს“. OpenAI-ის GPT-4 მოდელის გაწვრთნას 70 გიგავატ-საათი ელექტროენერგია დასჭირდა, ხოლო ChatGPT-ის ყოველდღიური მუშაობა 383 გიგავატ-საათს მოიხმარს. 2030 წლისთვის მონაცემთა ცენტრების მოხმარება 945 ტერავატ-საათს მიაღწევს.

საზოგადოებრივი უკმაყოფილება ქვეყნის მასშტაბით იზრდება. Heatmap-ის მიერ ჩატარებული გამოკითხვა აჩვენებს, რომ ამერიკელების 70% ეწინააღმდეგება მათ მახლობლად ახალი მონაცემთა ცენტრების მშენებლობას, მაშინ როდესაც გასულ სექტემბერში ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 42% იყო. განსაკუთრებით აქტიურია ახალგაზრდა თაობა, სადაც 18-დან 34 წლამდე ასაკის გამოკითხულთა 83% პროექტების წინააღმდეგია.

ინდიანას შტატის ქალაქ შელბივილში ამ წინააღმდეგობამ პოლიტიკური სკანდალი გამოიწვია. ქალაქის მერმა, სკოტ ფერგიუსონმა, ფარულად ჩაწერილ ვიდეოში მონაცემთა ცენტრების მოწინააღმდეგე მოქალაქეებს უწესრიგო და ღარიბი ადამიანები უწოდა. მან აღნიშნა, რომ მსგავსი საპროტესტო ნიშნები მხოლოდ უსახურ სახლებთან ჩანს, რამაც ადგილობრივი მოსახლეობის მწვავე პროტესტი გამოიწვია.

მერის ოფიციალურ განცხადებაში ნათქვამია, რომ მისი სიტყვები მხოლოდ ქონების მოვლას ეხებოდა და არა მოქალაქეების ღირსებას. მიუხედავად იმისა, რომ 20 000 მცხოვრებიდან 2 000-ზე მეტმა ადამიანმა ხელი მოაწერა პეტიციას Prologis-ის პროექტის შესაჩერებლად, ქალაქის საბჭომ 11 შენობისგან შემდგარი კომპლექსის მშენებლობა მაინც დაამტკიცა.

იუტას შტატში კიდევ ერთი მწვავე დაპირისპირება Stratos-ის პროექტის გარშემო მიმდინარეობს, რომლის მშენებლობას Box Elder County-ში კანადელი ინვესტორი, კევინ ო’ლირი გეგმავს. პროექტი თავდაპირველად 40 000 აკრზე იყო გათვლილი და 9 გიგავატ ელექტროენერგიას მოითხოვდა, რამაც კატასტროფული გავლენა შეიძლება მოახდინოს ისედაც დაშრობის პირას მყოფ დიდი მარილიანი ტბის ეკოსისტემაზე.

შტატის სენატის პრეზიდენტმა, ჯ. სტიუარტ ადამსმა, ო’ლირის წერილით მიმართა და პროექტის 75%-ით შემცირება მოითხოვა. სენატის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ „მოსახლეობის მიერ გამოთქმული შეშფოთება საფუძვლიანია“, რის გამოც პროექტის მასშტაბების შემცირებას მხარი დაუჭირა. საპროტესტო ტალღის გამო ინვესტორმა მოწინააღმდეგეები ჩინეთის მიერ დაფინანსებულ ჯგუფებად გამოაცხადა, თუმცა მოგვიანებით დათმობაზე წავიდა.

ო’ლირი დათანხმდა პროექტის ტერიტორიის 50%-ით შემცირებას, რაც მას ერთი მანჰეტენის ზომამდე შეკუმშავს. მან პირობა დადო, რომ ჩაატარებს თერმული დატვირთვის დამოუკიდებელ მეცნიერულ ანალიზს და ჭარბ წყალს დიდ მარილიან ტბაში დააბრუნებს. Brigham Young უნივერსიტეტის ეკოლოგმა, ბენ ებოტმა, აღნიშნა, რომ ო’ლირი იუტაში ცუდი ადვოკატია და საზოგადოებრივი ერთობა ამ პროექტს სასიკვდილოდ დააზიანებს.

პროექტების შეფერხებისა და ელექტროენერგიის დეფიციტის გამო, ტექნოლოგიური გიგანტები უჩვეულო გადაწყვეტილებებს იღებს. Meta კოლუმბუსის გარეუბანში, ოჰაიოს შტატში, Prometheus პროექტის ფარგლებში აშენებს სპეციალურ წყალგაუმტარ ტენტებს, რათა ახალი მიკროჩიპების დამონტაჟება დააჩქაროს. ტრადიციული შენობების აშენებას ორიდან სამ წლამდე სჭირდება, ტენტების კონსტრუქციები კი რამდენიმე თვეში დასრულდა.

მონაცემთა ცენტრების მონიტორინგის კომპანია Cleanview-ის დამფუძნებელმა, მაიკლ ტომასმა, აღნიშნა, რომ Meta-მ ააგო ექვსი დიდი weatherproof ტენტი, რომელთაგან თითოეული 125 000 კვადრატული ფუტის ფართობისაა. ამ დროებითი ნაგებობების მუშაობას 200 მეგავატიანი გაზის ტურბინის გენერატორები უზრუნველყოფს, რაც ტესლას ადრეულ მცდელობებს მოგვაგონებს.