⚖️ მკითხველები ამტკიცებენ, რომ AI-ის ეთიკაზე დებატები მიმართულებას ვერ ცვლის
გამოცემა The Guardian-ის მკითხველებმა ვრცელი წერილებით უპასუხეს Google DeepMind-ის ფილოსოფოსის შესახებ გამოქვეყნებულ მასალას. მათი ძირითადი აზრი ის იყო, რომ ხელოვნური ინტელექტის ეთიკაზე დისკუსია აქტიურად მიმდინარეობს, თუმცა ტექნოლოგიის განვითარების მიმართულებას ვერ ცვლის. წერილები რედაქციამ „Letters" რუბრიკაში გამოაქვეყნა. წერილები 2026 წლის 3 ივლისს გამოქვეყნდა და პასუხობდა 30 ივნისის მასალას, სადაც აღწერილი იყო იასონ გაბრიელი, Google DeepMind-ის ფილოსოფოსი და მკვლევარი მეცნიერი. სტატია სვამდა კითხვას, ვისი მორალური კომპასი უნდა წარმართავდეს ხელოვნურ ინტელექტს. მკითხველებმა ამ კითხვას საკუთარი პასუხები გასცეს. პირველი წერილის ავტორმა, საუთჰემფტონელმა პიტ ალანმა, დაწერა, რომ მთავარი გადაწყვეტილება, სავარაუდოდ, უკვე მიღებულია. მისი თქმით, ტექნოლოგიის მიმართულებას დღეს ის სტიმულები განსაზღვრავს, რომლებიც მას გარს ერტყმის, და არა ფილოსოფოსი ან ინჟინერი. ალანი წერს, რომ ხელოვნურ ინტელექტში ასობით მილიარდი იდება, რადგან ის კომერციულ მოგებასა და გეოპოლიტიკურ უპირატესობას ჰპირდება. მისი შეფასებით, სწორედ ეს ზეწოლა განსაზღვრავს მომავალს, სანამ საზოგადოება შეგნებულად იმსჯელებდა, საით სურს წასვლა. ალანი წერს, რომ გადაწყვეტილება მიღებულია გადაწყვეტილების მიღების გარეშე. წერილში ალანი ეხება 2010 წელს ფორუმ LessWrong-ზე გამოთქმულ ცნობილ სააზროვნო ექსპერიმენტს, სახელწოდებით „როკოს ბაზილისკი". ეს ექსპერიმენტი წარმოადგენს მომავალ სუპერინტელექტს, რომელიც აჯილდოებს მათ, ვინც მის შექმნას შეუწყო ხელი, და სჯის მათ, ვინც შეგნებულად ვერ დაეხმარა. ალანის აზრით, ნამდვილი ბაზილისკი მომავალი მანქანა კი არა, დღევანდელი ეკონომიკური ლოგიკაა. მისი თქმით, იძულებას ქმნის დღევანდელი კონკურენცია, გეოპოლიტიკური მეტოქეობა და მოგების დაუცხრომელი დევნა, და არა ხვალინდელი ხელოვნური ინტელექტი. ალანი წერს, რომ სწორედ დღევანდელი სტიმულები აჩქარებს ტექნოლოგიის შექმნას. ალანი ასკვნის, რომ თუ ინტელექტი უხვად ხელმისაწვდომი გახდება, სიბრძნე შესაძლოა დეფიციტურ რესურსად იქცეს. მისი დაკვირვებით, დანიშნულ ადგილს იმ ღირებულებები განსაზღვრავს, რომლის გამოც ტექნოლოგია იქმნება, და არა თავად ინტელექტი. სწორედ ამ ღირებულებებზეა, ალანის თქმით, დამოკიდებული, სად წავა ტექნოლოგია. მეორე წერილის ავტორმა, Foxglove-ის ადვოკატირების დირექტორმა დონალდ კემპბელმა, უფრო კრიტიკული პოზიცია დააფიქსირა. მისი განცხადებით, სტატიაში იყო „ყრუ დუმილი" გარკვეულ საკითხებზე, რომლებზეც ფილოსოფოსს პასუხი უნდა გაეცა. კემპბელი მიიჩნევს, რომ სწორედ ეს კითხვები რჩება უპასუხოდ დღემდე. კემპბელი კითხულობს, რას ფიქრობდა ეს ფილოსოფოსი Google-ის მზარდ თავდაცვით ბიზნესზე, მათ შორის ისრაელის სამხედროებთან თანამშრომლობაზე. ის ასევე ეხება Google-ის 2025 წლის გადაწყვეტილებას, გაეუქმებინა AI-ის შეიარაღებაში გამოყენების საკუთარი აკრძალვა. კემპბელის თქმით, სტატიაში ამ საკითხებზე პასუხი ვერ იპოვა. მისი დაკვირვებით, DeepMind-ის ერთ-ერთმა დამფუძნებელმა კომენტარისგან თავი შეიკავა და მხოლოდ აღნიშნა, რომ ტექნოლოგიის სხვადასხვა გამოყენება სულ უფრო რთულ კითხვებს დააყენებს. კემპბელის შეფასებით, დიდი ტექნოლოგიური კომპანიების, მაგალითად Google-ისა და Anthropic-ის, მცდელობა, ბიზნესს ფილოსოფიური იერსახე შესძინონ, მხოლოდ საზოგადოებრივი ურთიერთობებია. მან განაცხადა, რომ ეს ყურადღების გადატანის მცდელობაა იმ რეალური ზიანისგან, რომელსაც ეს ფირმები დღეს აყენებენ. მისივე თქმით, ასეთ საჯარო მსჯელობებს სერიოზულად აღქმა უჭირს. კემპბელი მიუთითებს, რომ Google-ის მიერ თანამშრომლების მიმართ სავარაუდო შურისძიება, რომლებიც კომპანიის ეთიკას აყენებდნენ ეჭვქვეშ, აშშ-შიც მოხდა და დიდ ბრიტანეთშიც. მან დასძინა, რომ ეს პრაქტიკა DeepMind-საც შეეხო, გაბრიელის სამუშაო ადგილს. მკითხველთა ეს წერილები ერთ საერთო აზრს გამოხატავს. საზოგადოება ხედავს ეთიკურ დილემებს და მათზე მსჯელობს, თუმცა რეალურ გავლენას ტექნოლოგიის მიმართულებაზე ვერ ახდენს. სწორედ ეს განცდა აერთიანებს ორივე ავტორის პოზიციას, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი პრობლემას სხვადასხვა კუთხით უყურებენ. ალანი დისკუსიის უძლურებას ეკონომიკურ ლოგიკას აბრალებს, კემპბელი კი კონკრეტულ კორპორაციულ პრაქტიკას. ორივე მათგანი, თუმცა, ერთ დასკვნამდე მიდის: ეთიკური დებატი მიმდინარეობს, თუმცა რეალურ კურსს ვერ ცვლის. სწორედ ეს დასკვნა ედება საფუძვლად სტატიის სათაურს, რომ საზოგადოებას AI-ის ეთიკაზე მსჯელობა შეუძლია, თუმცა მიმართულებას ვერ ცვლის.
We can debate the ethics of AI but can’t seem to change course | Letters
