⚠️ Meta-ს პლატფორმებზე ყალბი AI-ექიმები მოსახლეობას საეჭვო მკურნალობას

Facebook-ისა და Instagram-ის მომხმარებლები ხელოვნური ინტელექტით გენერირებული ყალბი ექიმებისა და ჯანმრთელობის გურუების სარეკლამო ვიდეოების ტალღას წააწყდა. ეს ვიდეოები საეჭვო და დაუდასტურებელ სამედიცინო რჩევებს 2026 წელს ფართოდ ავრცელებს. სოციალურ ქსელებში გამოჩენილი მასალები აუდიტორიას უხარისხო საკვები დანამატების ყიდვისკენ მოუწოდებს და მოსახლეობის ჯანმრთელობას საფრთხეს უქმნის. აღნიშნული ტენდენცია ბოლო თვეებში განსაკუთრებით გამწვავდა.

New York Times-ის მიერ ჩატარებულმა სპეციალურმა გამოძიებამ ასობით მსგავსი სარეკლამო რგოლი შეისწავლა. ჟურნალისტებმა დაადგინეს, რომ თაღლითური სქემები 1 და იმავე შაბლონით მუშაობს და აუდიტორიის შეცდომაში შეყვანას სისტემურად ცდილობს. გამოძიების შედეგად გამოვლინდა, რომ ვიდეოების უმრავლესობა ხანდაზმულ ადამიანებს მიზანმიმართულად ატყუებს და მათ ფინანსურ რესურსებს ითვისებს.

სოციალურ ქსელებში გავრცელებული მასალები მომხმარებლებს უხარისხო დანამატების ყიდვისკენ მოუწოდებს. ვიდეორგოლებში გამოყენებული ციფრული ავატარები პროფესიონალ ექიმებად ან აღმოსავლური მედიცინის სპეციალისტებად წარმოდგება. ციფრული პერსონაჟები მაყურებელს არ არსებულ სამკურნალო თვისებებს არწმუნებს და ცრუ დაპირებებს აძლევს. ეს ვიდეოები ხშირად სახლის პირობებშია გადაღებული.

ავატარების ფონზე ხშირად ჩანს ყალბი დიპლომები წარწერით University of Degree, რაც მაყურებელში ნდობის ილუზიას ქმნის. ზოგიერთი ავატარი ჩვეულებრივი მომხმარებლის იერსახით ჩნდება და სუპერმარკეტებიდან თუ ავტოსადგომებიდან იღებს ვიდეოს. ეს მეთოდი სანდოობის განცდას ზრდის და საზოგადოებას ადვილად ატყუებს. მომხმარებლები ვერ ხვდება, რომ მათ წინაშე ხელოვნური პერსონაჟია.

ჩინურ მედიცინაში საუკუნეების განმატებაზე ზუსტად ვიცოდით, როგორ უნდა ვუმკურნალოთ ამ პრობლემას, აცხადებს ერთ-ერთ პოპულარულ ვიდეორგოლში თეთრ ხალათში გამოწყობილი AI-აზიელი ბებია. ეს სცენარი სპეციალურად არის შექმნილი ნდობის მოსაპოვებლად. თაღლითური მარკეტინგი ტრადიციული მედიცინის ელემენტებს ბოროტად იყენებს და ხანდაზმულ მომხმარებლებს ატყუებს.

გამოძიების თანახმად, სარეკლამო მასალების დიდ ნაწილს ჩინური ტექნოლოგიური კომპანია ამზადებს. აღნიშნული საწარმო დღეში 1 200 AI-ვიდეოს აწარმოებს TikTok-ისა და Meta-ს პლატფორმებისთვის. თითოეული ვიდეოს დამზადების ხარჯი უმცირესია და $10-ს შეადგენს. კომპანია მასობრივად ქმნის ამგვარ ვიდეორგოლებს და საერთაშორისო ბაზარზე ავრცელებს.

კომპანიის მარკეტინგის ხელმძღვანელმა, ვივი იიმ, განმარტა, რომ ჯანმრთელობის პროდუქტების რეკლამირებისას სიფრთხილეს იჩენენ. ისინი წონის დაკლების ნაცვლად წონის მართვის ტერმინოლოგიას იყენებენ, რათა პლატფორმების ავტომატური ფილტრები 2 გზით გვერდი ავლონ და დაბლოკვას გადაურჩნენ. ამ გზით თაღლითური ჯგუფები რეგულაციებს თავს არიდებს.

ერთ-ერთ გავრცელებულ რეკლამაში პროდუქტი Sculptique ფიგურირებს, რომლის მწარმოებლებიც ამტკიცებს, რომ დანამატი თირკმლის დაავადებას მკურნალობს. ვიდეოში ნაჩვენებია 100 ადამიანი, რომლებიც თითქოს თირკმლის 3-ე სტადიის დაავადებისგან განიკურნა. ეს ციფრული პერსონაჟები საწყობში დგას და დანამატის ბოთლებს ერთობლივად წევს. ეს კადრები სრულად AI-გენერირებულია.

თაღლითური რეკლამის მსხვერპლი გახდა 71 წლის პამელა ვუნდროუ, რომელმაც Facebook-ზე Rosabella-ს მიერ გავრცელებული ვიდეოს ნახვის შემდეგ დანამატი moringa შეიძინა. მოგვიანებით პროდუქტი სალმონელათი დაბინძურების გამო ბაზრიდან გაიწვია. დაზარალებულის ჯანმრთელობა პრეპარატის მიღების შემდეგ გაუარესდა და სერიოზული გართულებები შეიქმნა.

ვუნდროუმ ჟურნალისტებთან საუბარში განაცხადა: „ისინი მიზანმიმართულად ირჩევენ ჩვენნაირ ადამიანებს, რომლებსაც ჯანმრთელობის პრობლემები აწუხებთ". პენსიონერმა დაამატა, რომ აბების მიღების შემდეგ მისი მდგომარეობა გაუარესდა და ვიდეოში ასახული ქალი იმდენად რეალისტურად გამოიყურებოდა, რომ AI-ს ამოცნობა ვერ შეძლო. დაზარალებული კომპანიისგან კომპენსაციას ითხოვს.

ამერიკულ ტელევიზიაში მსგავსი სარეკლამო ვიდეოების ტრანსლირება კანონით მკაცრად აკრძალულია. სოციალურ ქსელებში კი წესების ენფორსმენტი რთულდება. TikTok-ის წარმომადგენლებმა დაადასტურეს, რომ მატყუარა ანგარიშების დაბლოკვა დაიწყეს, თუმცა ახალი ანგარიშები ყოველდღიურად იქმნება და მონიტორინგი ეფექტიანი ვერ ხდება.

Meta-ს წარმომადგენელთა განცხადებით, პლატფორმა AI-გენერირებულ კონტენტს სპეციალურ ეტიკეტებს ადებს. თუმცა New York Times-ის ჟურნალისტებმა დაადგინეს, რომ უამრავი ყალბი სამედიცინო ვიდეო ეტიკეტის გარეშე რჩება. კომპანიის ალგორითმები დარღვევებზე რეაგირებას აგვიანებს და მომხმარებელთა დაცვას ვერ უზრუნველყოფს.

ექსპერტების შეფასებით, სოციალური ქსელების სუსტი მონიტორინგი უფროსი თაობის მომხმარებლებს სერიოზულ საფრთხეს უქმნის. მარეგულირებელი ორგანოები სოციალური ქსელების პასუხისმგებლობის გაზრდას ითხოვს, რადგან დეზინფორმაცია ადამიანების ჯანმრთელობას ზიანს აყენებს და პლატფორმები ვალდებულია უსაფრთხოების ზომები გაამკაცროს.