📸 Instagram-ის საჯარო ფოტოები მომხმარებლის ნებართვის გარეშე AI გენერი

კომპანია Meta-მ Instagram-ის აპლიკაციაში ახალი ფუნქცია დანერგა, რომელიც ნებისმიერ მომხმარებელს სხვისი საჯარო ფოტოებიდან ხელოვნური ინტელექტის მეშვეობით სურათების გენერირების უფლებას აძლევს. 2026 წლის 7 ივლისს წარდგენილი ეს სიახლე ავტომატურად ვრცელდება ყველა საჯარო პროფილზე, თუ მომხმარებელი პარამეტრების მენიუდან მას სპეციალურად არ გამორთავს. ეს ნიშნავს, რომ მომხმარებლის პირადი მონაცემები ნებართვის გარეშე გამოიყენება.

ტექნოლოგიურმა გიგანტმა ეს ნაბიჯი საკუთარი ახალი მოდელის პოპულარიზაციისთვის გადადგა. კომპანიის წარმომადგენლების განმარტებით, აღნიშნული გამოსახულების მოდელი, სახელწოდებით Muse Image, შექმნილია უშუალოდ Meta Superintelligence Labs-ის მიერ. კომპანია ამით ცდილობს კონკურენცია გაუწიოს OpenAI-ის GPT Images 2.0-სა და Google-ის Nano Banana 2-ს, რომლებიც ბაზარზე ლიდერობენ.

ახალი სისტემა მომხმარებელს საშუალებას აძლევს, ნებისმიერი საჯარო პროფილის მფლობელის სახე საკუთარ გენერირებულ სურათში ჩასვას. ამისთვის საჭიროა მხოლოდ სასურველი მომხმარებლის სახელის მონიშვნა Meta AI-სთვის მიცემულ ტექსტურ მითითებაში. სურათების გენერატორი ამ საჯარო ანგარიშის ფოტოებს ბაზად გამოიყენებს და ახალ ილუსტრაციას შექმნის, რაც ბევრ მომხმარებელში უკმაყოფილებას იწვევს.

კომპანიის ოფიციალურ ბლოგპოსტში სიახლე შემდეგნაირად არის აღწერილი: „მომხმარებლის სახელის მონიშვნა Meta AI-ს საშუალებას აძლევს, გამოიყენოს საჯარო ფოტოები ისეთი ვიზუალის შესაქმნელად, რომელიც გამოსაქვეყნებლად მზად არის“. მისივე ცნობით, ეს ფუნქცია გამოსადეგია პერსონალიზებული მოსაწვევებისა თუ კრეატიული იდეების ვიზუალიზაციისთვის, თუმცა ბევრი მას პირადი სივრცის დარღვევად მიიჩნევს.

საკუთარი ფოტოების დაცვა მომხმარებელს მხოლოდ აპლიკაციის პარამეტრების მენიუდან შეუძლია. ამისათვის მან უნდა გახსნას საკუთარი პროფილი, დააჭიროს ეკრანის ზედა მარჯვენა კუთხეში არსებულ 3 ხაზს და გადავიდეს გაზიარებისა და ხელახალი გამოყენების ჩანართში. აქ განთავსებულია სპეციალური გრაფა, რომელიც Meta-ს ხელოვნურ ინტელექტს მომხმარებლის მასალების გამოყენების უფლებას აძლევს.

ამ განყოფილებაში მომხმარებელს აქვს შესაძლებლობა გამორთოს სპეციალური გადამრთველები პოსტებისა და ვიდეორგოლებისთვის. WIRED-ის ჟურნალისტი, რის როჯერსი, ადასტურებს, რომ ფუნქციის გააქტიურების პირველ დღეს მისი პირადი პროფილის პარამეტრებში ეს ახალი გრაფა ჯერ კიდევ არ ჩანდა. თუმცა, კომპანიის დახმარების გვერდზე შესაბამისი დეტალური ინსტრუქცია უკვე გამოქვეყნდა.

Instagram-ის დახმარების ცენტრის გვერდი ადასტურებს, რომ ნაგულისხმევი პარამეტრებით სისტემას საჯარო ფოტოების გამოყენება შეუძლია. ირკვევა, რომ გვერდის 2025 წლის არქივში მსგავსი ტექსტი საერთოდ არ არსებობდა. ეს ფაქტი მიუთითებს იმაზე, რომ კომპანიამ წესები წინასწარი გაფრთხილების გარეშე შეცვალა, რათა ახალი მოდელისთვის საჭირო დიდი რაოდენობით მონაცემები შეეგროვებინა.

პარამეტრების შეცვლა ან პროფილის დახურვა მხოლოდ სამომავლო გენერირებას აჩერებს. დახმარების ცენტრის ინფორმაციით, უკვე შექმნილი სურათები მონაცემთა ბაზიდან არ წაიშლება. ეს ნიშნავს, რომ მომხმარებლის სახე Meta-ს სერვერებზე დარჩება და მის წაშლას კომპანია აღარ გეგმავს. ძველი სურათების წაშლის მექანიზმი სისტემაში საერთოდ არ არის გათვალისწინებული.

ყველაზე მეტ შეშფოთებას იწვევს ის გარემოება, რომ მომხმარებელი საკუთარი ფოტოების გამოყენების შესახებ შეტყობინებას საერთოდ არ იღებს. ჟურნალისტი წერს: „ყველაზე დიდ საფრთხედ ის მიმაჩნია, რომ მომხმარებელს არანაირი შეტყობინება არ მისდის, როდესაც ვიღაც მისი გამოსახულებით სურათს ქმნის“. მისი შეფასებით, ეს პროცესი სრულიად ფარულად მიმდინარეობს და მომხმარებელი დაუცველია.

მომხმარებელთა უფლებების დამცველები აცხადებენ, რომ კომპანიები ხშირად იყენებენ მსგავს ტაქტიკას, რადგან იციან, რომ ადამიანთა უმრავლესობა პარამეტრებს არ ამოწმებს. ამგვარი მიდგომა ზრდის ალბათობას, რომ მილიონობით ადამიანის ფოტო ხელოვნური ინტელექტის მოსამზადებლად იქნას გამოყენებული. ეს საკითხი ევროპისა და ამერიკის მარეგულირებელ ორგანოშიც არაერთხელ გამხდარა დავის საგანი.

მსგავსი პრაქტიკა საფრთხეს უქმნის ადამიანების ციფრულ უსაფრთხოებას და ზრდის ყალბი ფოტოების გავრცელების რისკს. ექსპერტები გვირჩევენ, პერიოდულად შევამოწმოთ სოციალური ქსელების უსაფრთხოების განყოფილება, რადგან ახალი ფუნქციები ხშირად მომხმარებლის თანხმობის გარეშე აქტიურდება. Instagram-ის შემთხვევაში, ფოტოების დაცვის ერთადერთი საიმედო გზა ამ ეტაპზე პარამეტრების მექანიკური შეცვლაა.

ეს სიტუაცია კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიური გიგანტები ხელოვნური ინტელექტის მომზადებისთვის მომხმარებლებს არჩევანის უფლებას ნაკლებად უტოვებენ. ანალოგიურად მოქმედებს Google-იც, რომელიც საძიებო სისტემაში ატვირთულ ფოტოებს საკუთარი მოდელების სწავლებისთვის ინახავს. ამიტომ, პერსონალური მონაცემების დასაცავად მომხმარებელმა Instagram-ის პარამეტრები თავადვე უნდა შეცვალოს.