⚖️ თეთრმა სახლმა Anthropic-ის Claude Mythos და Fable 5 ექსპორტის კონტრ

2026 წლის ივნისში აშშ-ის პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ კომპანია Anthropic-ს საექსპორტო კონტროლის დირექტივა გაუგზავნა. ამ ნაბიჯმა აიძულა კომპანია, თავისი 2 ყველაზე მოწინავე ხელოვნური ინტელექტის მოდელი, Claude Mythos და Fable 5, ქსელიდან გაეთიშა. ორ მხარეს შორის მოლაპარაკებები ამ დრომდე გრძელდება და შეთანხმება ჯერ არ არის მიღწეული.

ორ მხარეს შორის დაპირისპირება მოდელების აღდგენის პირობებს უკავშირდება. კომპანიის მონაცემებით, მათ არანაირი წესი არ დაურღვევიათ, თუმცა თეთრი სახლი მიიჩნევს, რომ ტექნოლოგიის გამოშვება ნაჩქარევი იყო და საფრთხეს უქმნიდა ეროვნულ უსაფრთხოებას. ადმინისტრაციამ მოითხოვა, რომ Anthropic-ს უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისთვის ამ მოდელებზე წვდომა შეეზღუდა.

ეს მკაცრი აკრძალვა შეეხო როგორც კომპანიის უცხოელ თანამშრომლებს, ისე მის მსხვილ კლიენტებს, მათ შორის Apple-სა და Meta-ს. დირექტივამ სერიოზული დარტყმა მიაყენა Fortune 500-ის წამყვან კომპანიებს, რომლებიც ამ მოდელებს თავიანთ ყოველდღიურ საქმიანობაში აქტიურად იყენებდნენ და ახლა იძულებულნი არიან ალტერნატიული გზები ეძებონ.

ხელისუფლების შეშფოთება მას შემდეგ გამწვავდა, რაც ცნობილი გახდა, რომ Anthropic-მა Mythos მოდელი სამხრეთკორეულ SK Telecom-ს გაუზიარა. აშშ-ის ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ ამ კორეულ კომპანიას მჭიდრო კავშირი აქვს ჩინეთთან, რაც ეროვნული უსაფრთხოებისთვის დიდ რისკს წარმოადგენს და ტექნოლოგიების გაჟონვის საფრთხეს ზრდის.

პარალელურად, Amazon-ის ხელმძღვანელმა, ენდი ჯესიმ აშშ-ის ხაზინის მდივანს, სკოტ ბესენტს მიაწოდა ინფორმაცია, რომ Claude Fable 5 მოდელის უსაფრთხოების სისტემების გვერდის ავლით მისი გატეხვა შესაძლებელია. ამ ფაქტორებმა ადმინისტრაციის მხრიდან მყისიერი რეაგირება გამოიწვია, რაც აჩვენებს რეგულირების ახალ ტენდენციას.

აშშ-ის მთავრობის ყოფილი მაღალჩინოსანი მიუთითებს, რომ თეთრი სახლი ამ გადაწყვეტილებებს რეალურ დროში იღებს, რაც სისტემური პოლიტიკის არარსებობაზე მეტყველებს. მისი თქმით, ეს პროცესი ნებაყოფლობითი ტესტირებიდან ფაქტობრივად სავალდებულო სალიცენზიო რეჟიმზე გადასვლას ნიშნავს, რაც ზღუდავს ბაზრის თავისუფლებას.

Cohere-ის ხელმძღვანელი, ეიდენ გომესი აცხადებს: „წინასწარი შეტყობინება და ადრეული წვდომა არის ძირითადი მოთხოვნები, რაც მოვისმინეთ როგორც აშშ-ისგან, ისე სხვა ქვეყნებისგან.“ მისი შეფასებით, ეს აჩვენებს ხელისუფლების სურვილს, უფრო მეტად აკონტროლოს მნიშვნელოვანი ტექნოლოგია და შექმნას ახალი ბარიერები.

სხვა მსხვილი ლაბორატორიები, როგორებიცაა OpenAI და Google, ყურადღებით აკვირდებიან მოვლენებს. ბევრი ხელმძღვანელი მიდის იმ დასკვნამდე, რომ თეთრ სახლს ახალ მოდელებზე ადრეული წვდომა უნდა მისცენ, რათა მსგავსი ბლოკირებები მომავალში თავიდან აიცილონ და შეინარჩუნონ კარგი ურთიერთობა ადმინისტრაციასთან.

1 თვის წინ პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ხელი მოაწერა განკარგულებას ხელოვნური ინტელექტის უსაფრთხოების შესახებ. მიუხედავად იმისა, რომ დოკუმენტი ნებაყოფლობით თანამშრომლობას ითვალისწინებდა, ბოლო მოვლენები აჩვენებს, რომ რეგულაციები გაცილებით მკაცრი ხდება და ნებაყოფლობითი რეჟიმი პრაქტიკულად სალიცენზიო რეჟიმად იქცა.

ამასთან, ცნობილი გახდა, რომ Anthropic-ის გარდა, კიდევ 5 კომპანია მოხვდა ხელისუფლების დაკვირვების არეალში. საექსპორტო დირექტივამ შეაფერხა კომპანიის შიდა კვლევებიც, რადგან დეველოპერებს აღარ აქვთ წვდომა საკუთარ მოწინავე მოდელებზე, რომლებსაც მუშაობის დასაჩქარებლად იყენებდნენ და ახლა კვლევები შენელებულია.

ტექნოლოგიური ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ეს ნაბიჯი შეანელებს ამერიკულ ინოვაციებს ხელოვნური ინტელექტის სფეროში. თუ კომპანიები იძულებულნი იქნებიან ყოველი მოდელის გამოშვება ხელისუფლებასთან შეათანხმონ, ეს გამოიწვევს სერიოზულ ბიუროკრატიულ შეფერხებებს ბაზარზე და შეამცირებს აშშ-ის კონკურენტუნარიანობას.

პენტაგონის წარმომადგენლები კი მიიჩნევენ, რომ ეროვნული უსაფრთხოება ინოვაციებზე მაღლა დგას. ისინი აცხადებენ, რომ საზღვარგარეთ მოწინავე მოდელების გაჟონვამ შესაძლოა აშშ-ის სამხედრო უპირატესობა საფრთხის ქვეშ დააყენოს, რაც საექსპორტო კონტროლის გამკაცრებას სრულიად ამართლებს და საჭიროებს მუდმივ მონიტორინგს.

ხელისუფლების წარმომადგენლები განმარტავენ, რომ ეროვნული უსაფრთხოების ინტერესებიდან გამომდინარე საექსპორტო კონტროლის გამკაცრება აუცილებელია. Anthropic-ის შემთხვევა პრეცედენტული აღმოჩნდება სხვა ტექნოლოგიური კომპანიებისთვისაც.

საბოლოო ჯამში, Claude Mythos და Fable 5 მოდელების გარშემო განვითარებული მოვლენები აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიური განვითარება სახელმწიფო რეგულაციების ჩარჩოებში მოექცევა. ეს შეცვლის მომავალ საექსპორტო და სალიცენზიო პოლიტიკას.