Insights

მოკლე ანალიტიკა და კომენტარები AI სამყაროდან

English →
საკმარისია თუ არა რეგულაცია AI-ის კატასტროფის თავიდან ასაცილებლად
andrewaltair.ge

🛑 საკმარისია თუ არა რეგულაცია AI-ის კატასტროფის თავიდან ასაცილებლად

ხელოვნური ინტელექტის უსაფრთხოების გარშემო მიმდინარე დისკუსია ახალ ეტაპზე გადადის, სადაც ტექნოლოგიური რეგულაციების ეფექტიანობა სერიოზული კითხვის ნიშნის ქვეშ დგება. ლონდონის გრეშემის კოლეჯის პროფესორმა მარტინ თომასმა The Guardian-ში გამოქვეყნებულ წერილში მკაცრად გააკრიტიკა მიდგომა, რომელიც მხოლოდ ზოგად ზედამხედველობას ეყრდნობა. მისი შეფასებით, ექსპერტები ხშირად მოითხოვენ კონტროლს, თუმცა რეალური შემოწმების მექანიზმები არ არსებობს. ინჟინერიის სფეროში კრიტიკული პროგრამული უზრუნველყოფის მართვის მრავალწლიანი ტრადიცია არსებობს, რაც საავიაციო და ატომურ სფეროებში მკაცრად მოქმედებს. პროფესორმა აღნიშნა, რომ საავიაციო სისტემებში სტანდარტები მოითხოვს დეტალურ ანალიზს, რათა კატასტროფის ალბათობა უკიდურესად დაბალი იყოს. მსგავსი მკაცრი მოთხოვნები ციფრული მოდელების მიმართ ამ დრომდე არ გამოიყენება, რაც ინდუსტრიაში გაურკვევლობას ქმნის. საინჟინრო პრაქტიკაში უსაფრთხოების დასაბუთება უნდა აჩვენებდეს, რომ მძიმე ავარია 1000 წელიწადში ერთხელაც არ მოხდება, მინიმუმ 99 პროცენტის სიზუსტით. მარტინ თომასმა ხაზი გაუსვა, რომ ასეთი დაბალი ალბათობის დამტკიცება ავიაციაშიც კი რთულია, სადაც ერთ ინციდენტს მაქსიმუმ 1000 ადამიანის სიცოცხლე შეიძლება ემსხვერპლოს. ხელოვნური ინტელექტის შემთხვევაში კი რისკები გლობალურ მასშტაბებს აღწევს. ფრონტირული მოდელების შემქმნელი კომპანიები საზოგადოებას ხშირად აფრთხილებს, რომ მათმა სისტემებმა შეიძლება კაცობრიობა გაანადგუროს. ამის მიუხედავად, დეველოპერებს არ წარმოუდგენიათ რისკების დეტალური ანალიზი და უსაფრთხოების რეალური დოკუმენტაცია. მკვლევარმა განაცხადა, რომ დამოუკიდებელი აუდიტისთვის გამოსადეგი მტკიცებულებები დღემდე არ შექმნილა, რაც რეგულატორებს რეალური ბერკეტების გარეშე ტოვებს. ბოლო პერიოდში უსაფრთხოების გამოცდების ჩავარდნის გამო მოწინავე სისტემების გაშვება რამდენჯერმე შეფერხდა. კერძოდ, 2026 წლის 28 სექტემბერს OpenAI-მ ახალი მოდელის ოფიციალური გამოშვება შიდა ტესტირებისას გამოვლენილი ხარვეზების გამო შეაჩერა. ეს ფაქტი ადასტურებს, რომ ლაბორატორიებში შექმნილი ალგორითმები გაუთვალისწინებელ ქცევას ავლენს და სტანდარტულ შემოწმებებს ვერ გადის. პროფესორი თომასი მიიჩნევს, რომ პოლიტიკური გადაწყვეტილებები ილუზიების ნაცვლად კონკრეტულ ფაქტებს უნდა დაეფუძნოს. „პოლიტიკა უნდა ეფუძნებოდეს ფაქტების მკაცრ ანალიზს და არა ფანტაზიას“, - დაადასტურა მან საკუთარ განცხადებაში. მისი თქმით, რაციონალური მიდგომა მოითხოვს, რომ ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა დაამტკიცონ სისტემების საიმედოობა მათ საჯარო სივრცეში გამოჩენამდე. საჯარო დისკუსიებში ხშირად ისმის მოწოდებები საერთაშორისო რეგულაციების შექმნის შესახებ, თუმცა კონკრეტული სტანდარტები ჯერ კიდევ ჩამოუყალიბებელია. ბრიტანელი მეცნიერის შეფასებით, თუ არ განისაზღვრება ზუსტი საინჟინრო კრიტერიუმები, ვერცერთი სახელმწიფო სააგენტო ვერ შეძლებს ალგორითმების შემოწმებას. ფორმალური კომისიები ვერ შეცვლის მათემატიკურად დადასტურებულ უსაფრთხოების გარანტიებს. კომპიუტერული სისტემების სირთულე ყოველწლიურად იზრდება, რაც ავტონომიური მოდელების პროგნოზირებადობას კიდევ უფრო ამცირებს. 1 წამყვანი ლაბორატორიაც კი ვერ იძლევა გარანტიას, რომ მათი ნეიროქსელები კრიტიკულ მომენტში შეცდომას არ დაუშვებს. სპეციალისტები შიშობენ, რომ გაურკვეველი რეგულაციები მხოლოდ ბიუროკრატიულ ფასადს შექმნის და რეალურ პრობლემებს ვერ მოაგვარებს. თანამედროვე ავიაციაში თვითმფრინავის თითოეული დეტალი სერტიფიცირებას გადის, სანამ მგზავრებთან ერთად ჰაერში აფრინდება. მეცნიერმა განმარტა, რომ მსგავსი სერტიფიცირება ხელოვნური ინტელექტის ინდუსტრიაშიც აუცილებელი უნდა გახდეს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, საზოგადოება დაუცველი დარჩება ისეთი სისტემების წინაშე, რომელთა მუშაობის ლოგიკა თავად შემქმნელებსაც ბოლომდე არ ესმით. OpenAI-ს მიერ ახალი მოდელის გაუქმებამ კიდევ ერთხელ დაანახა მსოფლიოს, რომ კომპანიები შიდა კონტროლს სრულად ვერ ენდობა. როდესაც ალგორითმი საბაზისო ტესტებს ვერ გადის, მისი ინტეგრაცია მასობრივ სერვისებში საფრთხეს უქმნის მილიონობით ადამიანს. სწორედ ამიტომ, დამოუკიდებელი ექსპერტების ჩართულობა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ხდება. ტექნოლოგიური გიგანტები ცდილობენ დაარწმუნონ მთავრობები, რომ თვითრეგულირება საკმარისია, თუმცა რეალობა საპირისპიროს აჩვენებს. ბრიტანელი ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ სახელმწიფოებმა უნდა შეიმუშაონ საინჟინრო სტანდარტები, რომლებიც მოდელების გამოშვებამდე მკაცრ შემოწმებას დააწესებს. ეს პროცესი უნდა მოიცავდეს სრულ ტექნიკურ აუდიტს და გამჭვირვალე ანგარიშგებას. საბოლოო ჯამში, მომავალი თვეები აჩვენებს, შეძლებენ თუ არა გლობალური ინსტიტუტები საინჟინრო სიმკაცრის დანერგვას. პროფესორ მარტინ თომასის გაფრთხილება ნათლად უსვამს ხაზს, რომ ბუნდოვანი პოლიტიკური ლოზუნგები კატასტროფისგან ვერავის დაიცავს. ინდუსტრიას სჭირდება ზუსტი მეცნიერული დასაბუთება, რომელიც სისტემების უსაფრთხოებას ფაქტებით დაადასტურებს.

საკმარისია თუ არა რეგულაცია AI-ის კატასტროფის თავიდან ასაცილებლად
7 ოქტ 20260
ბრიტანელმა ვარსკვლავებმა საავტორო უფლებების დაცვაში გაიმარჯვეს და ავსტრალიას აფრთხილებს
andrewaltair.ge

🎵 ბრიტანელმა ვარსკვლავებმა საავტორო უფლებების დაცვაში გაიმარჯვეს და ავსტრალიას აფრთხილებს

დიდ ბრიტანეთში ცნობილმა მუსიკოსებმა, მწერლებმა და მსახიობებმა ტექნოლოგიური კომპანიების ლობისტებზე სტრატეგიული გამარჯვება მოიპოვა და ქვეყნის მთავრობას საავტორო უფლებებით დაცული ნამუშევრების უნებართვო გამოყენების დაკანონებაზე უარი ათქმევინა. წარმატებული კამპანიის ორგანიზატორებმა ახლა ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრი ენტონი ალბანიზი გააფრთხილა, რომ ხელოვნური ინტელექტის კომპანიების სასარგებლოდ კანონის მორგება მძლავრ საზოგადოებრივ პროტესტს გამოიწვევს. The Guardian-ის ინფორმაციით, ბრიტანულ მოძრაობას მხარი დაუჭირა ისეთმა ცნობილმა ფიგურებმა, როგორიცაა ელტონ ჯონი, პოლ მაკარტნი, ბიორნ ულვეუსი, ჯულიანა მური და ტომ იორკი. მათმა ერთობლივმა პოზიციამ ბრიტანეთის ხელისუფლება აიძულა, უარი ეთქვა ინიციატივაზე, რომელიც AI კომპანიებს მოდელების სწავლებისთვის საავტორო ნაშრომების უფასოდ გამოყენების უფლებას ანიჭებდა და ავტორების უფლებებს უხეშად ლახავდა. კამპანიის ერთ-ერთმა მთავარმა არქიტექტორმა განცხადებაში ხაზგასმით აღნიშნა: „ადამიანებს ნამდვილად ადარდებთ სიმღერები, წიგნები და ნახატები, რომლებიც მათ ცხოვრებაში ყველაზე მნიშვნელოვან მომენტებს განსაზღვრავს“. მისი შეფასებით, როდესაც საქმე კულტურული მემკვიდრეობის დაცვას ეხება, ცნობილი არტისტების ხმა განმსაზღვრელი ხდება და პოლიტიკოსებს უკან დახევას აიძულებს. კანონმდებლობის ექსპერტებმა განმარტა, რომ ავსტრალიაში ამჟამად მიმდინარეობს აქტიური დებატები საავტორო უფლებების შესახებ კანონში სპეციალური გამონაკლისის დაშვებაზე. ტექნოლოგიური გიგანტები ცდილობს დაარწმუნოს კანბერა, რომ მონაცემთა მასობრივი დამუშავების უფლების გარეშე ქვეყნის ციფრული ეკონომიკა გლობალურ კონკურენციაში ჩამორჩება, რასაც შემოქმედებითი ინდუსტრია კატეგორიულად ეწინააღმდეგება. საავტორო სააგენტოების წარმომადგენლებმა მიუთითა, რომ ბრიტანეთის გამოცდილება ავსტრალიელი არტისტებისთვის 1-ლი საუკეთესო სახელმძღვანელოა. კამპანიის ორგანიზატორები ალბანიზის მთავრობას ახსენებს, რომ 5 წამყვანი შემოქმედებითი გაერთიანების აქტიურობას შეუძლია საკითხი გაზეთების პირველ გვერდებზე გადაიტანოს და მმართველ პარტიას უდიდესი პოლიტიკური ზიანი მიაყენოს. ეკონომიკურმა ანალიტიკოსებმა დაადასტურა, რომ გლობალური AI ინდუსტრია ყოველწლიურად მილიარდობით დოლარის ღირებულების კონტენტს უნებართვოდ იყენებს. თუ ავსტრალია დათმობაზე წავა, ადგილობრივი მუსიკალური და საგამომცემლო სექტორი შემოსავლების 20 პროცენტზე მეტს დაკარგავს. ამიტომაც ადგილობრივი პროფკავშირები ბრიტანელ კოლეგებთან კოორდინაციას აძლიერებს და მასშტაბური კამპანიისთვის ემზადება. კულტურის მკვლევრებმა დასძინა, რომ ხელოვნური ინტელექტის მოდელები ადამიანური შემოქმედების გარეშე ფუნქციონირებას ვერ შეძლებს. გენერაციული სისტემები სწორედ ავტორების მიერ შექმნილ 3 ძირითად მიმართულებაზე - ლიტერატურულ, ვიზუალურ და მუსიკალურ ნაწარმოებებზე სწავლობს, ამიტომაც შემქმნელებისთვის სამართლიანი ანაზღაურების გადახდა სამართლიანი ციფრული ეკოსისტემის აუცილებელი საფუძველი უნდა იყოს. საერთაშორისო იურისტთა ჯგუფებმა განმარტა, რომ ევროკავშირმა და დიდმა ბრიტანეთმა უკვე დაადგინა პრეცედენტი, სადაც ავტორის თანხმობა სავალდებულო ნორმად რჩება. ავსტრალიის მიერ საპირისპირო გადაწყვეტილების მიღება ქვეყანას საერთაშორისო სამართლებრივ იზოლაციაში მოაქცევს და დასავლურ პარტნიორებთან საავტორო კონვენციების დარღვევის საფრთხეს შექმნის. შემოქმედებითი სექტორის ლიდერებმა აღნიშნა, რომ 10-ზე მეტმა ავსტრალიურმა ასოციაციამ უკვე მოაწერა ხელი ერთობლივ პეტიციას. ისინი მოითხოვს, რომ ნებისმიერმა ალგორითმმა, რომელიც ადგილობრივ მუსიკას ან ლიტერატურას იყენებს, მკაცრი ლიცენზირება გაიაროს და ავტორებს შესაბამისი ჰონორარი გადაუხადოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი სასამართლო სარჩელები გარდაუვალი იქნება. ციფრული უფლებების დამცველებმა მიუთითა, რომ ინტელექტუალური საკუთრების ხელყოფა გრძელვადიან პერსპექტივაში შემოქმედებითი პროფესიების გაქრობას გამოიწვევს. თუ ავტორებს საკუთარი შრომის შედეგებით სარგებლობის შესაძლებლობა წაერთმევა, კულტურული პროდუქტების შექმნა მკვეთრად შემცირდება. სწორედ ამიტომ, სახელმწიფო ვალდებულია, ბალანსი ტექნოლოგიურ პროგრესსა და ავტორთა უფლებებს შორის მკაცრად დაიცვას. დასკვნის სახით ექსპერტულმა წრეებმა დაადასტურა, რომ 2026 წელი ხელოვნურ ინტელექტსა და ინტელექტუალურ საკუთრებას შორის ბრძოლის უმნიშვნელოვანეს პერიოდად იქცა. ბრიტანელი ვარსკვლავების წარმატება ამტკიცებს, რომ საზოგადოებრივ აზრს ტექნოლოგიური ლობისტების გეგმების შეცვლა შეუძლია, ავსტრალიის პასუხი კი განსაზღვრავს, რამდენად დაცული იქნება ადამიანის შემოქმედებითი შრომა ციფრულ ეპოქაში.

ბრიტანელმა ვარსკვლავებმა საავტორო უფლებების დაცვაში გაიმარჯვეს და ავსტრალიას აფრთხილებს
28 სექ 20260
🏫 ნიუ-იორკის საჯარო სკოლებში მერვე კლასის ჩათვლით AI ხელსაწყოების გამოყენება აიკრძალა
andrewaltair.ge

🏫 ნიუ-იორკის საჯარო სკოლებში მერვე კლასის ჩათვლით AI ხელსაწყოების გამოყენება აიკრძალა

ნიუ-იორკის განათლების დეპარტამენტმა მიიღო ოფიციალური გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად ქალაქის საჯარო სკოლებში მერვე კლასის ჩათვლით ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიების გამოყენება მკაცრად აიკრძალა. ახალი სასწავლო წლიდან ამოქმედებული რეგულაცია მიზნად ისახავს მოზარდებში დამოუკიდებელი კოგნიტური უნარებისა და ფუნდამენტური აზროვნების დაცვას ციფრული სისტემების გადაჭარბებული გავლენისგან. ახალი სასკოლო პოლიტიკა პირდაპირ შეეხება დაახლოებით 600000 მოსწავლეს. დადგენილი წესების მიხედვით, მესამე კლასამდე სრულად იკრძალება ინდივიდუალური პერსონალური ეკრანების გამოყენება სასწავლო პროცესში. ამასთანავე, ე.წ. კომპანიონი ჩატბოტები, რომლებიც ემოციურ ურთიერთქმედებაზეა გათვლილი, სრულად იბლოკება სკოლის ყველა ასაკობრივ ჯგუფში გამონაკლისის გარეშე. საშუალო საფეხურის მოსწავლეებისთვის დეპარტამენტი გასცემს მკაცრ რეკომენდაციას, რომ დღიური ეკრანული დრო 45 წუთს არ აღემატებოდეს. მასწავლებლებს ეძლევა უფლება, გამოიყენოს ხელოვნური ინტელექტი სასწავლო გეგმებისა და მასალების მოსამზადებლად, თუმცა მოსწავლეთა ნაშრომების შემოწმება და ნიშნების დაწერა ალგორითმების მეშვეობით კატეგორიულად აკრძალულია. მიმომხილველი მანუელ უთი ხაზს უსვამს ადგილობრივი ხელისუფლების პრინციპულ პოზიციას: „ტექნოლოგიურ ინდუსტრიას სურს ხელოვნური ინტელექტი განათლებაში გარდაუვალ პროცესად წარმოაჩინოს, თუმცა ქალაქი ამ მიდგომას არ ეთანხმება.“ მერმა ზოჰრან მამდანიმ აღნიშნული განცხადებით მკაფიოდ დააფიქსირა, რომ მუნიციპალიტეტი კორპორაციულ ინტერესებს ბავშვების განვითარებაზე წინ არ დააყენებს. მიღებული შეზღუდვების მიუხედავად, მშობელთა გავლენიანი გაერთიანება Parents for AI Caution წესებს ზედმეტად ლოიალურად მიიჩნევს. ორგანიზაციის წარმომადგენლები მოითხოვს სრულ 2-წლიან მორატორიუმს საკლასო ოთახებში ნებისმიერი ციფრული ხელსაწყოს წინააღმდეგ. მათი მთავარი შიში ისაა, რომ მოზარდები კრიტიკული აზროვნების უნარს დაკარგავს, თუ რთული ამოცანების გადაჭრას მუდმივად პროგრამულ უზრუნველყოფას გადააბარებს. ბრიტანელი მკვლევარები ამ ფსიქოლოგიურ ფენომენს კოგნიტურ კაპიტულაციას უწოდებს, როდესაც ადამიანი საკუთარ ინტელექტუალურ რესურსს ნებაყოფლობით უთმობს ალგორითმს. მეცნიერთა აზრით, განსაკუთრებით დაუცველი სწორედ უმცროსი ასაკის ბავშვებია, რომელთა ლოგიკური მსჯელობის აპარატი ჯერ კიდევ ფორმირების პროცესშია და გარე ჩარევის მიმართ მაღალი მგრძნობელობით გამოირჩევა. სკოლის ფსიქოლოგები განმარტავს, რომ ციფრული ასისტენტების მუდმივი გამოყენება ამცირებს მოსწავლეთა მოთმინების უნარს და აფერხებს შემოქმედებითი ძიების პროცესს. როდესაც მზა პასუხი რამდენიმე წამშია ხელმისაწვდომი, ბავშვებს უჭირს ხანგრძლივი კონცენტრაცია და რთული ტექსტების სიღრმისეული ანალიზი. პედაგოგიური საბჭოები მიუთითებს, რომ დაწყებით კლასებში ფიზიკურ წიგნებთან და რვეულებთან მუშაობა შეუცვლელია მოტორიკისა და მეხსიერების განვითარებისთვის. ტრადიციული წერითი დავალებები აყალიბებს აზრის ლოგიკური თანმიმდევრობით გადმოცემის უნარს, რასაც ციფრული კლავიატურა და სენსორული ეკრანები ვერ ანაცვლებს. პრობლემის კომპლექსურობის გათვალისწინებით, ქალაქის მერიამ შექმნა სპეციალური სამუშაო ჯგუფი, რომელიც პედაგოგების, პოლიტიკოსების, ტექნოლოგიური ექსპერტებისა და პროფკავშირების წარმომადგენლებისგან შედგება. კომისიამ 2027 წლის აპრილისთვის უნდა მოამზადოს ვრცელი ანალიტიკური ანგარიში, რომელიც ნიუ-იორკის სკოლებში მომავალი ტექნოლოგიური პოლიტიკის საფუძველი გახდება. ქალაქის საგანმანათლებლო საბჭო აცხადებს, რომ ტექნოლოგიების შეზღუდვა ჯანსაღი საზღვრების დაწესებას ემსახურება. უფროსკლასელებისთვის შემუშავდება სპეციალური სასწავლო პროგრამა, სადაც ისინი სისტემების მუშაობის პრინციპების კრიტიკულ ანალიზს დაეუფლება და ალგორითმების შეზღუდვების ამოცნობას პრაქტიკული მაგალითებით ისწავლის. დარგის სპეციალისტები აღნიშნავს, რომ ნიუ-იორკის ეს პრეცედენტი შესაძლოა უმნიშვნელოვანესი ორიენტირი გახდეს სხვა გლობალური მეგაპოლისებისთვისაც. მსოფლიოს მრავალი ქვეყანა აკვირდება ამერიკულ გამოცდილებას, რათა დაადგინოს ზღვარი აუცილებელ ციფრულ წიგნიერებასა და მოზარდთა ფსიქიკურ გადატვირთვას შორის 2026 წლის რეალობაში. განათლების ექსპერტები ვარაუდობს, რომ მომავალში ტრადიციული წერითი და ზეპირი გამოცდების როლი საგრძნობლად გაიზრდება. ციფრული თაღლითობისა და აკადემიური პლაგიატის თავიდან ასაცილებლად სკოლები იძულებული გახდება მეტი ყურადღება დაუთმოს პირისპირ ინტერაქციას და მოსწავლეთა დამოუკიდებელ შემოქმედებით აზროვნებას.

🏫 ნიუ-იორკის საჯარო სკოლებში მერვე კლასის ჩათვლით AI ხელსაწყოების გამოყენება აიკრძალა
8 სექ 20260
🏫 ნიუ-იორკის საჯარო სკოლებში მერვე კლასის ჩათვლით AI ხელსაწყოების გამოყენება აიკრძალა
andrewaltair.ge

🏫 ნიუ-იორკის საჯარო სკოლებში მერვე კლასის ჩათვლით AI ხელსაწყოების გამოყენება აიკრძალა

ნიუ-იორკის განათლების დეპარტამენტმა მიიღო ოფიციალური გადაწყვეტილება, რომლის თანახმად ქალაქის საჯარო სკოლებში მერვე კლასის ჩათვლით ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიების გამოყენება მკაცრად აიკრძალა. ახალი სასწავლო წლიდან ამოქმედებული რეგულაცია მიზნად ისახავს მოზარდებში დამოუკიდებელი კოგნიტური უნარებისა და ფუნდამენტური აზროვნების დაცვას ციფრული სისტემების გადაჭარბებული გავლენისგან. ახალი სასკოლო პოლიტიკა პირდაპირ შეეხება დაახლოებით 600000 მოსწავლეს. დადგენილი წესების მიხედვით, მესამე კლასამდე სრულად იკრძალება ინდივიდუალური პერსონალური ეკრანების გამოყენება სასწავლო პროცესში. ამასთანავე, ე.წ. კომპანიონი ჩატბოტები, რომლებიც ემოციურ ურთიერთქმედებაზეა გათვლილი, სრულად იბლოკება სკოლის ყველა ასაკობრივ ჯგუფში გამონაკლისის გარეშე. საშუალო საფეხურის მოსწავლეებისთვის დეპარტამენტი გასცემს მკაცრ რეკომენდაციას, რომ დღიური ეკრანული დრო 45 წუთს არ აღემატებოდეს. მასწავლებლებს ეძლევა უფლება, გამოიყენოს ხელოვნური ინტელექტი სასწავლო გეგმებისა და მასალების მოსამზადებლად, თუმცა მოსწავლეთა ნაშრომების შემოწმება და ნიშნების დაწერა ალგორითმების მეშვეობით კატეგორიულად აკრძალულია. მიმომხილველი მანუელ უთი ხაზს უსვამს ადგილობრივი ხელისუფლების პრინციპულ პოზიციას: „ტექნოლოგიურ ინდუსტრიას სურს ხელოვნური ინტელექტი განათლებაში გარდაუვალ პროცესად წარმოაჩინოს, თუმცა ქალაქი ამ მიდგომას არ ეთანხმება.“ მერმა ზოჰრან მამდანიმ აღნიშნული განცხადებით მკაფიოდ დააფიქსირა, რომ მუნიციპალიტეტი კორპორაციულ ინტერესებს ბავშვების განვითარებაზე წინ არ დააყენებს. მიღებული შეზღუდვების მიუხედავად, მშობელთა გავლენიანი გაერთიანება Parents for AI Caution წესებს ზედმეტად ლოიალურად მიიჩნევს. ორგანიზაციის წარმომადგენლები მოითხოვს სრულ 2-წლიან მორატორიუმს საკლასო ოთახებში ნებისმიერი ციფრული ხელსაწყოს წინააღმდეგ. მათი მთავარი შიში ისაა, რომ მოზარდები კრიტიკული აზროვნების უნარს დაკარგავს, თუ რთული ამოცანების გადაჭრას მუდმივად პროგრამულ უზრუნველყოფას გადააბარებს. ბრიტანელი მკვლევარები ამ ფსიქოლოგიურ ფენომენს კოგნიტურ კაპიტულაციას უწოდებს, როდესაც ადამიანი საკუთარ ინტელექტუალურ რესურსს ნებაყოფლობით უთმობს ალგორითმს. მეცნიერთა აზრით, განსაკუთრებით დაუცველი სწორედ უმცროსი ასაკის ბავშვებია, რომელთა ლოგიკური მსჯელობის აპარატი ჯერ კიდევ ფორმირების პროცესშია და გარე ჩარევის მიმართ მაღალი მგრძნობელობით გამოირჩევა. სკოლის ფსიქოლოგები განმარტავს, რომ ციფრული ასისტენტების მუდმივი გამოყენება ამცირებს მოსწავლეთა მოთმინების უნარს და აფერხებს შემოქმედებითი ძიების პროცესს. როდესაც მზა პასუხი რამდენიმე წამშია ხელმისაწვდომი, ბავშვებს უჭირს ხანგრძლივი კონცენტრაცია და რთული ტექსტების სიღრმისეული ანალიზი. პედაგოგიური საბჭოები მიუთითებს, რომ დაწყებით კლასებში ფიზიკურ წიგნებთან და რვეულებთან მუშაობა შეუცვლელია მოტორიკისა და მეხსიერების განვითარებისთვის. ტრადიციული წერითი დავალებები აყალიბებს აზრის ლოგიკური თანმიმდევრობით გადმოცემის უნარს, რასაც ციფრული კლავიატურა და სენსორული ეკრანები ვერ ანაცვლებს. პრობლემის კომპლექსურობის გათვალისწინებით, ქალაქის მერიამ შექმნა სპეციალური სამუშაო ჯგუფი, რომელიც პედაგოგების, პოლიტიკოსების, ტექნოლოგიური ექსპერტებისა და პროფკავშირების წარმომადგენლებისგან შედგება. კომისიამ 2027 წლის აპრილისთვის უნდა მოამზადოს ვრცელი ანალიტიკური ანგარიში, რომელიც ნიუ-იორკის სკოლებში მომავალი ტექნოლოგიური პოლიტიკის საფუძველი გახდება. ქალაქის საგანმანათლებლო საბჭო აცხადებს, რომ ტექნოლოგიების შეზღუდვა ჯანსაღი საზღვრების დაწესებას ემსახურება. უფროსკლასელებისთვის შემუშავდება სპეციალური სასწავლო პროგრამა, სადაც ისინი სისტემების მუშაობის პრინციპების კრიტიკულ ანალიზს დაეუფლება და ალგორითმების შეზღუდვების ამოცნობას პრაქტიკული მაგალითებით ისწავლის. დარგის სპეციალისტები აღნიშნავს, რომ ნიუ-იორკის ეს პრეცედენტი შესაძლოა უმნიშვნელოვანესი ორიენტირი გახდეს სხვა გლობალური მეგაპოლისებისთვისაც. მსოფლიოს მრავალი ქვეყანა აკვირდება ამერიკულ გამოცდილებას, რათა დაადგინოს ზღვარი აუცილებელ ციფრულ წიგნიერებასა და მოზარდთა ფსიქიკურ გადატვირთვას შორის 2026 წლის რეალობაში. განათლების ექსპერტები ვარაუდობს, რომ მომავალში ტრადიციული წერითი და ზეპირი გამოცდების როლი საგრძნობლად გაიზრდება. ციფრული თაღლითობისა და აკადემიური პლაგიატის თავიდან ასაცილებლად სკოლები იძულებული გახდება მეტი ყურადღება დაუთმოს პირისპირ ინტერაქციას და მოსწავლეთა დამოუკიდებელ შემოქმედებით აზროვნებას.

🏫 ნიუ-იორკის საჯარო სკოლებში მერვე კლასის ჩათვლით AI ხელსაწყოების გამოყენება აიკრძალა
8 სექ 20260
ბიოკომპიუტინგი: ლაბორატორიაში გაზრდილი ტვინის ორგანოიდები და ცოცხალი ნეირონული ქსელები
andrewaltair.ge

🧬 ბიოკომპიუტინგი: ლაბორატორიაში გაზრდილი ტვინის ორგანოიდები და ცოცხალი ნეირონული ქსელები

ავტორიტეტული გამოცემა Wired-ი ვრცელ კვლევაში აცხადებს, რომ ტრადიციული სილიკონის ხელოვნური ინტელექტის პარალელურად იბადება სრულიად ახალი დარგი - ბიოლოგიური გამოთვლები. მეცნიერებმა ლაბორატორიაში ადამიანის ღეროვანი უჯრედებისგან გაზრდილი ტვინის ორგანოიდები სილიკონის მიკროჩიპებს დაუკავშირეს და შექმნეს ცოცხალი ნეირონული სისტემები, რომლებსაც ინფორმაციის დამუშავება და სწავლა შეუძლია. ეს აღმოჩენა მეცნიერებას გარდაქმნის. ეს ბიოლოგიური პროცესორები გამოთვლებს ახორციელებს მილიონჯერ ნაკლები ენერგიის მოხმარებით, ვიდრე უახლესი სუპერკომპიუტერები. მაშინ როდესაც თანამედროვე AI მონაცემთა ცენტრები გიგავატობით ელექტროენერგიას მოიხმარს, ცოცხალი ნეირონებისგან შემდგარი ქსელი რთულ გამოთვლებს რამდენიმე ვატი ენერგიით ასრულებს, რაც კომპიუტერულ მეცნიერებაში მნიშვნელოვან გარღვევას აღნიშნავს და ენერგეტიკულ კრიზისს უპასუხებს. ბიოინჟინერიის წამყვანმა პროფესორმა პრესასთან ინტერვიუში განაცხადა: „ადამიანის ტვინი ბუნების ყველაზე სრულყოფილი კომპიუტერია და მისი უჯრედების ინტეგრაცია ჩიპებთან ენერგეტიკულ კრიზისს სრულად გადაჭრის“. მკვლევრის თქმით, ბიოკომპიუტერები მომავალში ჩაანაცვლებს მოუქნელ სილიკონის სერვერებს და ახალ ეპოქას გახსნის, რაც გამოთვლით მეცნიერებას განაახლებს. სამეცნიერო ექსპერიმენტების მონაცემებით, ლაბორატორიაში შექმნილმა 500 ათასი უჯრედისგან შემდგარმა ორგანოიდმა 20 წუთში ისწავლა მარტივი ლოგიკური ამოცანების გადაჭრა. მკვლევრებმა დააფიქსირეს, რომ ბიოლოგიური ქსელები ადაპტაციას 70 პროცენტით უფრო სწრაფად გადის, ვიდრე ტრადიციული ხელოვნური ნეირონული ქსელები, რაც უჯრედების პლასტიკურობას ადასტურებს. დარგობრივი ექსპერტების შეფასებით, ბიოკომპიუტინგის განვითარება იწვევს სერიოზულ ეთიკურ და ფილოსოფიურ დისკუსიებს. როდესაც ლაბორატორიაში გაზრდილი ქსოვილები იწყებს აზროვნებისა და სწავლის მსგავს პროცესებს, ჩნდება კითხვები ცნობიერების საზღვრებსა და ბიოლოგიური მასალის გამოყენების მორალურ ნორმებზე, რაც მკაცრ რეგულაციას მოითხოვს. საერთაშორისო სამედიცინო საბჭოების ცნობით, 15-ზე მეტი ქვეყნის ეთიკის კომიტეტი უკვე მუშაობს ორგანოიდული გამოთვლების მარეგულირებელ ჩარჩოზე. მეცნიერები ვალდებულია დაიცვას მკაცრი სტანდარტები, რათა ექსპერიმენტები სამართლებრივ ფარგლებში დარჩეს და საზოგადოების ნდობა შეინარჩუნოს, რაც კვლევების უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს. ეთიკური ნორმების დაცვა საზოგადოებრივი კონსენსუსის მთავარი გარანტიაა. ბიოტექნოლოგიური სტარტაპები აღნიშნავს, რომ სექტორში კერძო ინვესტიციების მოცულობა გასულ 3 წელიწადში 85 პროცენტით გაიზარდა. მსხვილი ტექნოლოგიური გიგანტები აქტიურად აფინანსებს ლაბორატორიებს, რათა ჰიბრიდული ბიო-სილიკონის ჩიპების შექმნა დააჩქაროს და ბაზარზე ლიდერობა მოიპოვოს. ბიოლოგიური გამოთვლები მომავლის ინდუსტრიად ყალიბდება. ანალიტიკოსები წერს, რომ ენერგოეფექტურობის პრობლემა ხელოვნური ინტელექტის მთავარი შემაფერხებელი ფაქტორია, რის გამოც ბიოლოგიური ალტერნატივები დიდ პერსპექტივას იძენს და ინვესტორთა ყურადღებას იპყრობს. ტექნოლოგიური პორტალები განმარტავს, რომ ბიოკომპიუტერების კომერციალიზაცია მომდევნო 10 წელიწადში დაიწყება და მედიცინასა და რობოტოტექნიკას გარდაქმნის, რაც ახალ ინდუსტრიებს დაბადებს. ბიოტექნოლოგიური ინოვაციები მომავლის ეკონომიკის საფუძველი გახდება. აკადემიური ასოციაციები უწოდებს ამ მიღწევას ბიოლოგიისა და ინფორმატიკის ისტორიულ შერწყმას, რომელიც მეცნიერების საზღვრებს აფართოებს და მომავლის ხედვას აყალიბებს. ბიოლოგიური ნეირონების უნარი, მოახდინოს თვითორგანიზება, ხელოვნური ინტელექტის არქიტექტურას ახალ იმპულსს აძლევს. საერთაშორისო ფონდები ადასტურებს, რომ ბიოკომპიუტინგის კვლევითი გრანტები წელს მკვეთრად გაიზარდა მსოფლიოს წამყვან უნივერსიტეტებში. მეცნიერები ახალი თაობის ბიოლოგიურ პროცესორებზე აქტიურად მუშაობს. სამეცნიერო ჟურნალები მიუთითებს, რომ ორგანოიდული სისტემები მომავალში რთული ნევროლოგიური დაავადებების კვლევაშიც დაეხმარება მედიცინას და ახალ პრეპარატებს შექმნის. ცოცხალი უჯრედების რეაქციაზე დაკვირვება მკურნალობის ეფექტურობას საგრძნობლად გაზრდის. სპეციალისტები დასძენს, რომ ცოცხალი მატერიისა და ციფრული ტექნოლოგიების სინთეზი მომავლის მთავარი სამეცნიერო ფრონტია. ბიოკომპიუტინგის პოტენციალი კაცობრიობას გამოთვლითი რესურსების ამოუწურავ წყაროს სთავაზობს. ექსპერტები ასკვნის, რომ ბიოლოგიური ინოვაციები კაცობრიობას ტექნოლოგიური პროგრესის სრულიად ახალ შესაძლებლობებს გაუხსნის. სილიკონისა და ბიოლოგიური უჯრედების ინტეგრაცია ცივილიზაციის განვითარების ახალ ერას აღნიშნავს.

ბიოკომპიუტინგი: ლაბორატორიაში გაზრდილი ტვინის ორგანოიდები და ცოცხალი ნეირონული ქსელები
26 აგვ 20260
ექიმები აფრთხილებს: მედიცინის სტუდენტები სუსტ სპეციალიზებულ AI-ზე ხდებიან დამოკიდებული
andrewaltair.ge

🩺 ექიმები აფრთხილებს: მედიცინის სტუდენტები სუსტ სპეციალიზებულ AI-ზე ხდებიან დამოკიდებული

სამედიცინო უნივერსიტეტების პროფესორებმა და პრაქტიკოსმა ექიმებმა განგაშის ზარი შემოჰკრეს. Futurism-ის ანგარიშის თანახმად, მედიცინის სტუდენტები ამოცანების გადასაჭრელად სულ უფრო ხშირად იყენებს ე.წ. სპეციალიზებულ სამედიცინო AI ასისტენტებს, რომლებიც დამოუკიდებელ ტესტებში ზოგად ენობრივ მოდელებზე ბევრად უარეს შედეგებს აჩვენებს. ეს ტენდენცია პროფესიულ მომზადებას საფრთხეს უქმნის. კლინიკურმა კვლევებმა გამოავლინა, რომ მარკეტინგულად შეფუთული სამედიცინო ჩატბოტები დიაგნოსტიკური ტესტების ამოხსნაში 20 პროცენტით უფრო ხშირად ცდება, ვიდრე წამყვანი ზოგადი ალგორითმები ChatGPT და Claude. მიუხედავად ამისა, სტუდენტების 60 პროცენტი ბრმად ენდობა აპლიკაციებს, რომელთა სახელწოდებაში სიტყვა სამედიცინო ფიგურირებს. ბრმა ნდობა კრიტიკული აზროვნების დეფიციტს აღრმავებს და ცრუ წარმოდგენებს აჩენს. ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის პროფესორმა ინტერვიუში განაცხადა: „ჩვენ ვხედავთ მომავალი ექიმების კრიტიკული აზროვნების დეგრადაციას, როდესაც ისინი დაუმოწმებელ ალგორითმულ დასკვნებს ეყრდნობა“. ექსპერტის თქმით, ეს ტენდენცია მომავალში პაციენტების უსაფრთხოებას რეალურ საფრთხეს უქმნის და სამედიცინო შეცდომების რისკს ზრდის, რაც ჯანდაცვის სისტემას აზიანებს და ნდობას ამცირებს. სამედიცინო ასოციაციების მონაცემებით, სპეციალიზებული ბოტების 45 პროცენტი შეიცავს მოძველებულ კლინიკურ გაიდლაინებს და მედიკამენტების არასწორ დოზირებებს აგენერირებს. ასეთი შეცდომები რეალურ საავადმყოფო პრაქტიკაში ფატალური შედეგების მომტანი შეიძლება გახდეს, რაც მკაცრ კონტროლსა და რეგულაციების გამკაცრებას მოითხოვს. პაციენტის ჯანმრთელობა უმთავრესი პრიორიტეტია. დარგობრივი ექსპერტების შეფასებით, პრობლემა მდგომარეობს იმაში, რომ მცირე ზომის სპეციალიზებული მოდელები მოკლებულია იმ ლოგიკურ მსჯელობას, რაც გიგანტურ ზოგად მოდელებს გააჩნია. შედეგად, იქმნება ცრუ კომპეტენციის ილუზია, რაც სტუდენტებს შეცდომაში შეჰყავს და რეალურ დიაგნოსტიკას აფერხებს, რაც პრაქტიკულ უნარებზე უარყოფითად აისახება. უნივერსიტეტების ადმინისტრაციების ცნობით, 15 წამყვანი სამედიცინო სასწავლებელი უკვე განიხილავს კლინიკურ გამოცდებზე AI ინსტრუმენტების გამოყენების სრულ აკრძალვას, რათა სტუდენტებმა ფუნდამენტური ცოდნა დამოუკიდებლად გამოავლინოს და პრაქტიკული უნარები განივითაროს. ტრადიციული გამოცდები ცოდნის შეფასების საუკეთესო გზად რჩება. ტექნოლოგიური ანალიტიკოსები აღნიშნავს, რომ სამედიცინო სფეროში AI-ის გამოყენება მკაცრ რეგულაციასა და მუდმივ გადამოწმებას მოითხოვს. ალგორითმების ვალიდაცია კლინიკური სტანდარტების შესაბამისად უნდა ხდებოდეს, რათა პაციენტთა უსაფრთხოება სრულად იყოს დაცული და შეცდომები გამოირიცხოს. ჯანდაცვის ექსპერტები წერს, რომ ალგორითმი ვერასდროს ჩაანაცვლებს ექიმის კლინიკურ ინტუიციას და პაციენტთან უშუალო ურთიერთობის გამოცდილებას. ადამიანური ფაქტორი მედიცინის უმთავრეს საყრდენად რჩება და ექიმის პასუხისმგებლობას განსაზღვრავს ყოველდღიურ პრაქტიკაში. სამედიცინო ჟურნალები განმარტავს, რომ დიაგნოსტიკური შეცდომების 80 პროცენტი გადაუმოწმებელი ციფრული რჩევების გამოყენებით არის გამოწვეული. ეს მაჩვენებელი პროფესიული გადამზადების აუცილებლობაზე მიუთითებს და სამედიცინო ეთიკის დაცვას მოითხოვს კლინიკებში. საერთაშორისო ორგანიზაციები უწოდებს ამ პროცესს განათლების კრიზისს, რომელიც მედიცინის ხარისხზე პირდაპირ აისახება და სისტემურ რეფორმებს საჭიროებს. მომავალი ექიმების მომზადება უმაღლეს სტანდარტებს უნდა შეესაბამებოდეს და პრაქტიკულ უნარებს ემყარებოდეს. პროფესორთა საბჭოები ადასტურებს, რომ მომავალი ექიმების მომზადებაში პრაქტიკულ მეცადინეობებსა და კლინიკურ როტაციებს 50 პროცენტით მეტი დრო დაეთმობა. პრაქტიკული გამოცდილება თეორიულ ცოდნას განამტკიცებს და თავდაჯერებულობას მატებს. ტექნოლოგიური პორტალები მიუთითებს, რომ სამედიცინო AI-ის ვალიდაციისთვის ახალი საერთაშორისო სტანდარტები მუშავდება, რაც უსაფრთხოებას გაზრდის და უხარისხო აპლიკაციების გავრცელებას შეზღუდავს ბაზარზე. სპეციალისტები დასძენს, რომ ციფრული ასისტენტი მხოლოდ დამხმარე ინსტრუმენტია და საბოლოო პასუხისმგებლობა ყოველთვის ადამიან ექიმს ეკისრება. ტექნოლოგიური პროგრესი ადამიანის სამსახურში უნდა იდგეს. მედიცინის მკვლევრები ასკვნის, რომ პაციენტის სიცოცხლეზე პასუხისმგებლობა მხოლოდ პროფესიონალ სპეციალისტს ეკუთვნის და ალგორითმებს ვერ გადაეცემა. ექიმის პროფესიული ეთიკა და კლინიკური გამოცდილება ჯანდაცვის სისტემის უმთავრეს ფუნდამენტად რჩება, რაც პაციენტთა უსაფრთხოების გარანტიაა.

ექიმები აფრთხილებს: მედიცინის სტუდენტები სუსტ სპეციალიზებულ AI-ზე ხდებიან დამოკიდებული
24 აგვ 20260
Elon Musk’s xAI sues Minnesota over law banning ‘nudification’ technology
theguardian.com

⚖️ ილონ მასკის xAI-მ მინესოტის შტატს AI გამოსახულებების აკრძალვის გამო უჩივლა

ილონ მასკის კომპანია xAI-მ მინესოტის შტატის წინააღმდეგ ფედერალურ სასამართლოში სარჩელი შეიტანა. 2026 წლის 29 ივლისს გავრცელებული ცნობით, იურიდიული დავა ეხება შტატის ახალ კანონს, რომელიც ხელოვნური ინტელექტით შექმნილი ყალბი შიშველი ფოტოების წარმოებასა და გავრცელებას კრძალავს. ეს არის პირველი შემთხვევა აშშ-ში, როდესაც შტატის ასეთი რეგულაცია სასამართლოში გასაჩივრდა. პროცესი ტექნოლოგიურ სექტორში დიდ ყურადღებას იპყრობს. მინესოტის შტატმა 1 წლის წინ მიიღო კანონი, რომელიც რეალური ადამიანების AI დიპფეიკების შექმნას სისხლის სამართლის დანაშაულად აცხადებს. კანონმდებლების განმარტებით, რეგულაცია მიზნად ისახავს მოქალაქეების დაცვას ციფრული ძალადობისა და თანხმობის გარეშე შექმნილი კონტენტისაგან. შტატის წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ ეს კანონი მსხვერპლთა ინტერესებს იცავს და პრევენციულ ხასიათს ატარებს. xAI-ის იურისტებმა თავიანთ განცხადებაში აღნიშნეს: „ეს კანონი აშშ-ის კონსტიტუციის პირველ შესწორებას არღვევს და სიტყვის თავისუფლებას უკანონოდ ზღუდავს“. კომპანიის ინფორმაციით, შტატის რეგულაცია სცდება თავის უფლებამოსილებას და შტატებს შორის ვაჭრობის კონსტიტუციურ პრინციპებს ეწინააღმდეგება. იურისტების თქმით, შტატს არ აქვს უფლება დაარეგულიროს გლობალური პლატფორმები. კომპანიის წარმომადგენელმა სასამართლო პროცესზე დაადასტურა, რომ არსებული ფორმულირება ტექნოლოგიურ პლატფორმებს გადაჭარბებულ პასუხისმგებლობას აკისრებს. მისი თქმით, კანონის ბუნდოვანი ტერმინები საფრთხეს უქმნის ლეგალური AI ინსტრუმენტების განვითარებას. xAI აცხადებს, რომ პლატფორმებს არ შეუძლიათ მომხმარებელთა ყველა მოქმედების გაკონტროლება. მინესოტის გენერალურმა პროკურორმა პრესკონფერენციაზე მიუთითა, რომ შტატი თავისი მოქალაქეების უფლებების დაცვას ბოლომდე გააგრძელებს. მან განაცხადა: „ჩვენ არ დავუშვებთ, რომ ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა ადამიანების ღირსების შელახვით იშოვონ ფული“. პროკურორის განმარტებით, კანონი მიმართულია მათ წინააღმდეგ, ვინც ბოროტად იყენებს ტექნოლოგიას. სამოქალაქო უფლებადამცველები 2 სხვადასხვა პოზიციაზე იყოფიან. ნაწილი მიიჩნევს, რომ AI დიპფეიკების აღკვეთა აუცილებელია, ხოლო მეორე ნაწილი შიშობს, რომ ფართო აკრძალვები ციფრულ შემოქმედებითობას შეზღუდავს. უფლებადამცველთა თქმით, საჭიროა ბალანსის პოვნა უსაფრთხოებასა და გამოხატვის თავისუფლებას შორის. აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტის მონაცემებით, 2026 წელს AI-ით გენერირებული ყალბი კონტენტის რაოდენობა 50%-ით გაიზარდა. 100-ზე მეტი ორგანიზაცია მოუწოდებს კონგრესს ფედერალური რეგულაციის მიღებისაკენ, რათა თავიდან იქნეს აცილებული შტატების დონეზე კანონმდებლობის აჭრელება და გაურკვევლობა. ილონ მასკის Grok პლატფორმა ადრეც გახდა კრიტიკის ობიექტი გამოსახულებების გენერირების ფუნქციის გამო. xAI-ის ინჟინრებმა აღნიშნეს, რომ სისტემაში უსაფრთხოების ახალი ფილტრები უკვე დაინერგა. მათი განცხადებით, პლატფორმა აქტიურად მუშაობს არალეგალური კონტენტის ბლოკირებაზე, თუმცა კანონის არსებული ფორმულირება მიუღებელია. სასამართლო განხილვა 2026 წლის შემოდგომაზე იგეგმება. იურიდიული ექსპერტების შეფასებით, ეს პროცესი მნიშვნელოვან პრეცედენტს შექმნის მთელი ამერიკის ტექნოლოგიური სექტორისათვის. დავის შედეგი განსაზღვრავს, თუ როგორ შეძლებენ შტატები AI ტექნოლოგიების რეგულირებას მომავალში. საბოლოო გადაწყვეტილება განსაზღვრავს, თუ რამდენად აქვთ შტატებს უფლება დამოუკიდებლად დარეგულირონ ხელოვნური ინტელექტის გიგანტები. პროცესის მიმდინარეობას ვაშინგტონსა და კალიფორნიაშიც ყურადებით ადევნებენ თვალს, რადგან მსგავს კანონებს სხვა შტატებიც ამზადებენ. ტექნოლოგიური კომპანიები შიშობენ, რომ 50 სხვადასხვა შტატის კანონებთან ადაპტაცია პლატფორმების მუშაობას პარალიზებულს გახდის. იურისტების თქმით, ერთიანი ფედერალური სტანდარტის არარსებობა სექტორის განვითარებას აფერხებს და სამართლებრივ გაურკვევლობას ქმნის. მინესოტის საქმე იქნება პირველი სერიოზული გამოცდა იმისა, თუ სადამდე ვრცელდება შტატების უფლებამოსილება AI ეპოქაში. სასამართლოს ვერდიქტი გავლენას მოახდენს ციფრული პლატფორმების მომავალზე მთელ მსოფლიოში. ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ დავა უზენაეს სასამართლომდე მიაღწევს, რადგან საკითხი ფუნდამენტურ კონსტიტუციურ უფლებებს ეხება. 2026 წლის განმავლობაში AI რეგულირების გარშემო სამართლებრივი ბრძოლები კიდევ უფრო გამწვავდება. მინესოტის შტატის წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ მზად არიან პოზიციები უმაღლეს ინსტანციებში დაიცვან. ილონ მასკის კომპანია კი იურიდიულ ჯგუფს აძლიერებს პროცესის მოგების მიზნით.

Elon Musk’s xAI sues Minnesota over law banning ‘nudification’ technology
10 აგვ 20260
Hackers Expose How AI Music App Suno Stole Decades Worth of Copyrighted Music
futurism.com

⚠️ ჰაკერულმა თავდასხმამ გამოავლინა როგორ მოიპარა Suno-მ მილიონობით საავტორო უფლებით დაცული სიმღერა

ხელოვნური ინტელექტის მუსიკალურმა აპლიკაციამ Suno მილიონობით სიმღერა საავტორო უფლებების დარღვევით მოიპარა, რაც ცნობილი გახდა ბოლო პერიოდში განხორციელებული ჰაკერული თავდასხმის შედეგად. მოპოვებული დოკუმენტები ადასტურებს, რომ კომპანიამ გამოიყენა ინტერნეტში არსებული თითქმის ყველა ხარისხიანი მუსიკალური ჩანაწერი თავისი ხელოვნური ინტელექტის მოდელების სწავლებისთვის, რითაც უხეშად დაარღვია მუსიკოსების უფლებები. ამ სკანდალური აღმოჩენის შესახებ დეტალებს ავრცელებს გამოცემა 404 Media. რეპორტაჟის თანახმად, ჰაკერმა მოიპოვა Suno-ს შიდა ფაილები, საიდანაც ირკვევა, რომ კომპანია სისტემატურად იწერდა სიმღერებსა და ტექსტებს ისეთი პოპულარული პლატფორმებიდან, როგორიცაა YouTube Music, Genius და Deezer, რათა ხელოვნური ინტელექტისთვის სასწავლო ბაზა შეექმნა. მონაცემების მოსაპოვებლად კომპანია ასევე იყენებდა ლიცენზირებული მუსიკის ბიბლიოთეკებს, მათ შორის Jamendo-ს, Freesound-სა და Pond5-ს. ეს ფაქტი მიუთითებს იმაზე, რომ Suno არ ცდილობდა მხოლოდ ღია და საჯარო წყაროებით სარგებლობას და მიზანმიმართულად აგროვებდა დაცულ მუსიკალურ მასალას მონაცემთა გიგანტური ბაზების შესაქმნელად. წყაროს ცნობით, ჰაკერმა, რომელიც ellie.191 ფსევდონიმით არის ცნობილი, შეძლო Suno-ს შიდა კოდის ხელში ჩაგდება, სადაც აღმოჩნდა საქაღალდე სახელწოდებით youtube_music. ეს საქაღალდე შეიცავდა 2 013 545 მუსიკალურ კლიპს, რაც ნათლად აჩვენებს იმ მასშტაბებს, რომლითაც კომპანიამ მუსიკალური ინდუსტრია დააზარალა. დოკუმენტების მიხედვით, Suno-ს სასწავლო ბაზაში YouTube Music-იდან მოპოვებული სიმღერების საერთო ხანგრძლივობა 113 879 საათს შეადგენს. ეს მონაცემები ადასტურებს, რომ ხელოვნური ინტელექტი სწავლობდა რეალური მუსიკოსების ნამუშევრებზე და არა უცნობ ავტორთა ნაწარმოებებზე, რაც სამართლებრივად სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს. გამოცემის ინფორმაციით, ჰაკერმა ასევე შეძლო წვდომა მიეღო მომხმარებელთა კონფიდენციალურ ფინანსურ მონაცემებზე, მათ შორის Stripe-ის საგადასახადო რეპორტებზე. ეს ადასტურებს, რომ კომპანიის უსაფრთხოების სისტემა საკმარისად დაცული არ იყო და ჰაკერებმა მარტივად შეაღწიეს შიდა ინფრასტრუქტურაში. პასუხად კომპანიის ხელმძღვანელობამ განმარტა, რომ მათი მოდელები საჯაროდ ხელმისაწვდომ მუსიკალურ ფაილებზე სწავლობს, რომლებიც მესამე მხარის ვებგვერდებზეა განთავსებული. Suno-ს განცხადებით, მათი მთავარი მიზანია დაეხმარონ ადამიანებს ორიგინალური მუსიკის შექმნაში და არა სხვისი ნამუშევრების კოპირებაში, რაც სასამართლო დავაში მათ მთავარ არგუმენტად რჩება. სასამართლო დავა, რომელიც ამჟამად მიმდინარეობს, შესაძლოა უმნიშვნელოვანესი აღმოჩნდეს ხელოვნური ინტელექტის მუსიკალური ინდუსტრიის მომავლისთვის. Suno-ს წინააღმდეგ სარჩელი რამდენიმე მსხვილმა ხმისჩამწერმა სტუდიამ შეიტანა, რომლებიც ზარალის ანაზღაურებას და საავტორო უფლებების დარღვევის დაუყოვნებლივ აღკვეთას ითხოვს. კომპანიის აღმასრულებელმა დირექტორმა განაცხადა: „ჩვენი მიზანი ყოველთვის იყო, დავეხმაროთ ადამიანებს ორიგინალური ახალი მუსიკის შექმნაში და არა სხვისი ნამუშევრების კოპირებაში“. თუმცა, დამოუკიდებელი ტესტები საპირისპიროს აჩვენებს და ადასტურებს, რომ მოდელს მარტივად შეუძლია ცნობილი სიმღერების ზუსტი ასლების გენერირება. ტექნოლოგიური ექსპერტები ვარაუდობს, რომ 2026 წელი საავტორო უფლებებისა და ხელოვნური ინტელექტის ურთიერთობაში უმნიშვნელოვანესი იქნება. სასამართლოს გადაწყვეტილება განსაზღვრავს იმას, თუ რამდენად ექნებათ კომპანიებს უფლება გამოიყენონ საჯარო ინტერნეტში არსებული მასალები მოდელების სწავლებისთვის, ლიცენზიის გარეშე. ფორუმებზე მომხმარებლები წერს, რომ Suno-ს მიერ მუსიკის მოპარვის ფაქტები მათთვის მოულოდნელი არ ყოფილა, რადგან გენერირებული სიმღერები ხშირად ძალიან ჰგავს პოპულარულ ჰიტებს. ბევრი მიიჩნევს, რომ კომპანიამ ლიცენზირებული მასალების გამოყენებისთვის ავტორებს შესაბამისი კომპენსაცია უნდა გადაუხადოს. საბოლოო ჯამში, Suno-ს ეს საქმე აჩვენებს, რომ ხელოვნური ინტელექტის განვითარება საავტორო უფლებების გვერდის ავლით დიდხანს ვეღარ გაგრძელდება. მუსიკოსებისა და სტუდიების მიერ გადადგმული სამართლებრივი ნაბიჯები აიძულებს ტექნოლოგიურ კომპანიებს, მუშაობა უფრო გამჭვირვალე წესებით გააგრძელონ. ამასთანავე, საავტორო უფლებების დაცვის მექანიზმები სულ უფრო აქტუალური ხდება გლობალურ ბაზარზე, სადაც ციფრული კონტენტის მოცულობა ყოველდღიურად იზრდება. Suno-ს მაგალითი ცხადყოფს, რომ ხელოვნური ინტელექტის სწავლებისთვის გამოყენებული მონაცემების კოპირება მომავალში ერთ-ერთი მთავარი სამართლებრივი ბარიერი იქნება. ინდუსტრიის წარმომადგენლები იმედოვნებს, რომ შეიქმნება ახალი რეგულაციები, რომლებიც დაიცავს ავტორების უფლებებს და ამავე დროს ხელს არ შეუშლის ტექნოლოგიურ ინოვაციებს. ეს ბალანსი უზრუნველყოფს მუსიკალური ინდუსტრიის მდგრად განვითარებას და დაიცავს შემოქმედებით ადამიანებს ფინანსური ზარალისგან.

Hackers Expose How AI Music App Suno Stole Decades Worth of Copyrighted Music
18 ივლ 202615
AI companies want to water down Australia’s copyright laws. Artists are outraged, Labor is split
theguardian.com

⚖️ ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრი ენტონი ალბანიზი $50 მილიარდიან საიდუმლო ტექნოლოგიურ გარიგებაზე კითხვებს პასუხობს

ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრი ენტონი ალბანიზი საავტორო უფლებებისა და დეიტაცენტრების მშენებლობის გარშემო ატეხილ დავას ეხმაურება, რადგან ქვეყნის ხელისუფლება რთული არჩევანის წინაშე აღმოჩნდა. მთავრობას დიდი ტექნოლოგიური კომპანიების მხრიდან სერიოზული ინვესტიციების მოზიდვა სურს. ამავდროულად, ადგილობრივი ხელოვანები და მწერლები საკუთარი ინტელექტუალური საკუთრების დაცვას დაჟინებით მოითხოვენ და კომპრომისზე წასვლას არ აპირებენ. მწერალმა ანა ფანდერმა პარლამენტში გამოსვლისას განაცხადა, რომ ტექნოლოგიურმა გიგანტებმა მისი ნამუშევრები საკუთარი მოგებისთვის მიითვისეს. მან შემოქმედებითი სექტორის წარმომადგენლები დანაშაულის მსხვერპლად მოიხსენია და აღნიშნა, რომ საავტორო უფლებები ერთადერთი დამცავი მექანიზმია იმ ადამიანებისთვის, რომელთა შემოსავალიც მთლიანად საკუთარ შემოქმედებაზეა დამოკიდებული. მისი თქმით, ამ უფლებების გარეშე ადგილობრივი შემოქმედებითი ინდუსტრია განადგურდება. ავსტრალიის მთავრობამ გასულ წელს მწერლებსა და მუსიკოსებს პირობა მისცა, რომ კანონები არ შესუსტდებოდა. ხელისუფლებამ უარი თქვა ტექნოლოგიური კომპანიებისთვის გამონაკლისების დაწესებაზე, რაც მათ მონაცემების უსასყიდლოდ მოპოვების საშუალებას მისცემდა. თუმცა, ბოლო პერიოდში ტექნოლოგიური გიგანტების მხრიდან ლობირება გაძლიერდა, რამაც სფეროს წარმომადგენლებში სერიოზული შეშფოთება გამოიწვია, რადგან მთავრობის დაპირება ეჭვქვეშ დადგა. ეს დაპირისპირება მმართველი ლეიბორისტული პარტიის შიგნით აზრთა სხვადასხვაობას წარმოშობს. ციფრული ეკონომიკის მინისტრი ენდრიუ ჩარლტონი და ინდუსტრიის მინისტრი ტიმ ეირსი აქტიურად უჭერენ მხარს უცხოური კაპიტალის მოზიდვას და მიიჩნევენ, რომ რეგულაციები უნდა შემცირდეს. საპირისპიროდ, იუსტიციის მინისტრი მიშელ როულანდი და კულტურის მინისტრი ტონი ბერკი კატეგორიულად იცავენ ხელოვანთა უფლებებს და საავტორო კანონების შესუსტებას ეწინააღმდეგებიან. პრემიერ-მინისტრმა ენტონი ალბანიზმა გასულ კვირას აღნიშნა, რომ მის კაბინეტს ადგილობრივი მწარმოებლების მხარდაჭერის კარგი ისტორია აქვს. მისი განმარტებით, ნებისმიერი გამოყენებული კონტენტი სათანადოდ უნდა ანაზღაურდეს და ავტორებს საკუთარ ნაშრომებზე სრული კონტროლი უნდა ჰქონდეთ. ამავდროულად, მთავრობა ცდილობს მოძებნოს ისეთი გამოსავალი, რომელიც ხელს არ შეუშლის ქვეყანაში ახალი ტექნოლოგიებისა და ციფრული ინფრასტრუქტურის განვითარებას. სენატორ დევიდ პოკოკის ოფისმა მიიღო ინფორმაცია, რომ ტექნოლოგიური სექტორი საავტორო უფლებების შესუსტებას ითხოვს, რათა მოდელების სწავლება გამარტივდეს. სანაცვლოდ კომპანიები ქვეყანაში $50 მილიარდის ინვესტირებას გეგმავენ. გარდა ამისა, ისინი მზად არიან შექმნან სპეციალური ფონდი ხელოვანებისთვის, რომელიც ყოველწლიურად $350 მილიონს გამოყოფს, რაც ტექნოლოგიური გიგანტების აზრით, საავტორო უფლებების შეზღუდვის სანაცვლოდ სათანადო კომპენსაცია იქნება. სენატორმა ამ ინიციატივას საშიში გარიგება უწოდა და მთავრობას მისი დაუყოვნებლივ უარყოფა მოსთხოვა, რათა შემოქმედებითი სექტორი საფრთხის წინაშე არ აღმოჩნდეს. 1 ივლისს დევიდ პოკოკმა სენატში განაცხადა: „ავსტრალიელი შემოქმედების ინტერესების გაყიდვა დაუდევარი საქციელი იქნებოდა“. მისი მტკიცებით, დეიტაცენტრების მშენებლობა და ეკონომიკური ზრდა არ უნდა მოხდეს იმ ადამიანების ხარჯზე, რომლებიც ქვეყნის კულტურულ სიმდიდრეს ქმნიან. ადგილობრივი მედიის ცნობით, Anthropic აქტიურად ცდილობს მსგავსი შეთანხმების მიღწევას და ავსტრალიის ბაზარზე დამკვიდრებას. კომპანიის დამფუძნებელი დარიო ამოდეი მიმდინარე წლის აპრილში პრემიერ-მინისტრს შეხვდა და თანამშრომლობის მემორანდუმი გააფორმა. კომპანიას სურს ავსტრალია თავის მეორე სახლად აქციოს, თუმცა საავტორო უფლებები ამ გეგმის განხორციელებისთვის მთავარ ბარიერად რჩება, რაც ინვესტიციების განხორციელებას აფერხებს. ყოფილი მინისტრი ედ ჰიუზიკი მიიჩნევს, რომ ქვეყანას მოლაპარაკებებში კარგი პოზიცია აქვს და ამერიკულ კომპანიებს არ უნდა დაუთმოს. მან დაადასტურა, რომ ნაჩქარევი გადაწყვეტილებები ხშირად იმედგაცრუებით სრულდება და ხელისუფლებამ სიფრთხილე უნდა გამოიჩინოს. ავსტრალია იდეალური ადგილია დეიტაცენტრებისთვის სტაბილური გარემოსა და მწვანე ენერგიის გამო, ამიტომ მოლაპარაკებების დროს პირობებს თავად ქვეყანა უნდა ადგენდეს. საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვები აჩვენებს, რომ მოსახლეობა ამ საკითხში ერთსულოვანი არ არის და მოსაზრებები იყოფა. 2026 წლის მაისის მონაცემებით, ამომრჩეველთა 36% მიიჩნევს, რომ ტექნოლოგია მეტ საფრთხეს შეიცავს, ვიდრე შესაძლებლობას. გამოკითხულთა 41% რისკებსა და სარგებელს თანაბრად აფასებს, ხოლო მხოლოდ 22% ხედავს მასში პოზიტიურ პერსპექტივას, რაც მთავრობას გადაწყვეტილების მიღებას ურთულებს. მთავრობა გეგმავს ახალი წესების შემუშავებას, რათა დეიტაცენტრების მშენებლობა ქვეყნის ინტერესებს მოერგოს. მწვანე ენერგიის უზრუნველყოფა და ინფრასტრუქტურის ხარჯების დაფარვა კომპანიებს თავად მოუწევთ, რათა მოსახლეობას ტვირთად არ დააწვეს. სენატორი სარა ჰენსონ-იანგი დასძენს, რომ ნებისმიერი მცდელობა, რომელიც ხელს შეახებს საავტორო უფლებებს, ადგილობრივი შემოქმედებითი სექტორის ღალატი იქნება და ამას სენატში ბლოკირება მოჰყვება. მონაცემები მიუთითებს, რომ დეიტაცენტრების მშენებლობა ქვეყნის ენერგეტიკულ სისტემას დიდ დატვირთვას შეუქმნის. ექსპერტების განმარტებით, ტექნოლოგიური სექტორის მოთხოვნები სწრაფად იზრდება, რაც ადგილობრივი რესურსების ოპტიმალურ გამოყენებას მოითხოვს. ბელინდა დენეტმა განმარტა, რომ ქვეყანას აქვს პოტენციალი გახდეს რეგიონული ლიდერი, თუმცა პოლიტიკური გაურკვევლობა და მკაფიო წესების არარსებობა ინვესტორებს აფრთხობს და გადაწყვეტილების მიღებას აფერხებს.

AI companies want to water down Australia’s copyright laws. Artists are outraged, Labor is split
12 ივლ 202611
I don
theguardian.com

⚖️ ავსტრალიელი მწერლები ხელოვნური ინტელექტის წინააღმდეგ საავტორო უფლებებს იცავენ

ავსტრალიელი ხელოვანები და მწერლები ქვეყნის დედაქალაქ კანბერაში პარლამენტის შენობასთან შეიკრიბნენ, რათა დაიცვან თავიანთი საავტორო უფლებები ამერიკული ტექნოლოგიური გიგანტებისგან. Google, Meta და Anthropic აქტიურად ცდილობენ, რომ დაარწმუნონ მთავრობა, რათა მწერლების ნამუშევრები ხელოვნური ინტელექტის მომზადებისთვის უფასოდ ან სიმბოლურ ფასად გახდეს ხელმისაწვდომი, რაც მათ უფლებებს უხეშად ლახავს. მწერალმა და სიდნეის უნივერსიტეტის პროფესორმა, ანა ფანდერმა განაცხადა, რომ ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა მისი წიგნები ნებართვისა და ანაზღაურების გარეშე ჩატვირთეს ხელოვნური ინტელექტის პროგრამებში. მწერლის განმარტებით, ტექნოლოგიური კომპანიების მაღალი საბაზრო შეფასებები ეყრდნობა იმას, რომ ისინი ნედლეულის მომწოდებლებს ფულს არ უხდიან, რაც საავტორო უფლებების კანონის უხეში დარღვევაა და მწერლებს აზარალებს. ფანდერმა აღნიშნა, რომ საავტორო უფლებები წიგნების გაყიდვისას მწერალს ჩვეულებრივ 8%-დან 12%-მდე ჰონორარს (როიალტს) უზრუნველყოფს, რაც მათი არსებობის მთავარი წყაროა. მან განაცხადა: „მე პირადად არ მსურს, რომ ჩემი მფარველი რომელიმე ამერიკელი ტექნოლოგიური ბრო იყოს“. მისი თქმით, საავტორო უფლებების გარეშე ადამიანებს ახალი ნაწარმოებების შექმნის მოტივაცია დამოუკიდებლად მუშაობისთვის სრულად დაეკარგებათ. ავსტრალიელი ავტორები სხვადასხვა სასამართლო პროცესებშიც მონაწილეობენ. მაგალითად, გასულ წელს გამართულ სასამართლო დავაში „ბარტსი Anthropic-ის წინააღმდეგ“, ავტორებს 1,5 მილიარდი დოლარის ოდენობის კომპენსაცია მიეკუთვნათ. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ფანდერის მრავალი წიგნი უკანონოდ იქნა გამოყენებული, მას მხოლოდ ერთი გამოცემისთვის, All That I Am, საბოლოოდ მხოლოდ $3000 გადაუხადეს. ავსტრალიის მწერალთა ასოციაციის წარმომადგენლებმა დაადასტურეს, რომ საავტორო უფლებების მფლობელთა მოძიება და მათთან მოლაპარაკება სრულიად მარტივი პროცესია. ასოციაციის შეფასებით, სულ რაღაც 6 სატელეფონო ზარია საჭირო იმისათვის, რომ ჩამოყალიბდეს კონტაქტი წიგნის ინდუსტრიის უფლებების მფლობელებთან. ეს კი ეწინააღმდეგება ტექნოლოგიური გიგანტების მტკიცებას, თითქოს ავტორების მოძებნა და მათთან მოლაპარაკება რთულია. ფანდერმა აღნიშნა, რომ ტექნოლოგიური გიგანტების პირველი მილიარდები სწორედ მომხმარებელთა პირადი მონაცემების მოპოვებით დაგროვდა. მისი თქმით, ირონიულია იმის მტკიცება, თითქოს მათ მწერლებთან დაკავშირება და ანაზღაურების გადახდა უჭირთ, როდესაც მათ ყველას პირადი მონაცემები და მისამართები აქვთ. ეს ცხადყოფს, რომ კომპანიებს უბრალოდ სურთ სხვისი ინტელექტუალური შრომით უფასოდ ისარგებლონ. ტექნოლოგიური გიგანტები ავსტრალიის მთავრობას სთხოვს საავტორო უფლებების კანონში სპეციალური გამონაკლისის შემოღებას, რასაც ისინი „ტექსტისა და მონაცემების მოპოვების გამონაკლისს“ უწოდებენ. მწერლების განმარტებით, ეს სხვა არაფერია, თუ არა მცდელობა, რომ მათი ინტელექტუალური საკუთრების უკანონო მითვისება ლეგალური გახდეს. მთავრობამ შარშან ეს მცდელობა მტკიცედ უარყო და ხელოვანთა მხარე დაიკავა. ტექნოლოგიური კომპანია ხშირად იყენებს პირატულ ვებგვერდებს, საიდანაც ათასობით წიგნს იწერს. გარდა ამისა, ის ყიდულობს მეორად ფიზიკურ წიგნებს, ახევს მათ ყდებს და სპეციალურ სკანერებში მასობრივად ატარებს ციფრული ვერსიების შესაქმნელად. რადგან წიგნები მაღალი ხარისხის ტექსტია, რომელსაც ხელოვნური ინტელექტი საჭიროებს, კომპანია ამ პროდუქტს თავის „სპეციალურ სოუსს“ უწოდებს. საავტორო უფლებების სისტემა 316 წელია არსებობს, ჯერ კიდევ 1710 წლის დედოფალ ანას აქტის დროიდან. მანამდე მწერლები და მუსიკოსები, როგორიცაა მოცარტი ან გოეთე, დამოუკიდებლად ვერ მუშაობდნენ და იძულებულნი იყვნენ მდიდარი მფარველები ეპოვათ, რათა ეარსებათ. საავტორო უფლებების განვითარებამ კი ხელი შეუწყო დემოკრატიას და მწერლებს დამოუკიდებელი ხმების გამოხატვისა და ფინანსური თავისუფლების საშუალება მისცა. ავსტრალიის კულტურის სფეროს წარმომადგენლები იმედოვნებენ, რომ ქვეყნის მთავრობა დაიცავს ადგილობრივ შემოქმედებს და მათ უფლებებს ამერიკულ კომპანიებს არ გადასცემს. საზოგადოება თანხმდება, რომ ხელოვნება ინდივიდუალური შრომის შედეგია. ეს შრომა კი სათანადო დაფასებასა და ფინანსურ ანაზღაურებას მოითხოვს მწერლებისგან, რომლებიც თავიანთ ცხოვრებას ამ საქმეს უძღვნიან. 2026 წლისთვის ავსტრალიელი ავტორები მზად არიან გააგრძელონ სამართლებრივი ბრძოლა საავტორო უფლებების დასაცავად. ისინი მიიჩნევენ, რომ სახელმწიფომ უნდა შეინარჩუნოს სამართლიანობის პრინციპი და არ დაუშვას ხელოვანთა შრომის უფასო ექსპლუატაცია. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ქვეყნის კულტურული სექტორი მძიმე კრიზისის წინაშე აღმოჩნდება.

I don
6 ივლ 20269