Over 150 Mathematicians Warn Governments Not to "B — ინსაითი

მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის 150-ზე მეტმა მათემატიკის ექსპერტმა ხელი მოაწერა ერთობლივ დეკლარაციას და სახელმწიფოები ხელოვნური ინტელექტის შესაძლებლობების გადაფასების საფრთხეზე გააფრთხილა. დოკუმენტის ავტორები მოუწოდებენ პოლიტიკის შემქმნელებს, არ ენდონ ტექნოლოგიური ინდუსტრიის მარკეტინგულ განცხადებებს. მათემატიკოსები მიუთითებენ, რომ რთული მეცნიერული პრობლემების გადაჭრისას არსებული მოდელების სანდოობა დაბალია.

აღნიშნული მიმართვა, რომელსაც „ლეიდენის დეკლარაცია ხელოვნურ ინტელექტსა და მათემატიკაზე“ ეწოდება, 11 გვერდისგან შედგება. დეკლარაციის ხელმოწერას წინ უსწრებდა ტექნოლოგიური კომპანიების მხრიდან გაჟღერებული პრეტენზიები.

მიმდინარე წლის დასაწყისში მედია აქტიურად განიხილავდა 23 წლის ახალგაზრდის შემთხვევას, რომელმაც ChatGPT-ის დახმარებით პოლ ერდოშის ერთ-ერთი ამოცანა გადაჭრა. მოგვიანებით OpenAI-მ განაცხადა, რომ მისმა სისტემამ დამოუკიდებლად უარყო პოლ ერდოშის 80-წლიანი მათემატიკური ჰიპოთეზა, რაც კომპანიამ 1-ლ ასეთ წარმატებად დაასახელა.

მათემატიკოსთა საერთაშორისო კავშირის ვიცე-პრეზიდენტმა, ულრიკე ტილმანმა, დეკლარაციის თანმხლებ განცხადებაში განმარტა, რომ ახალი ტექნოლოგიების გამოჩენა მკვლევრებს მნიშვნელოვანი კითხვების წინაშე აყენებს. მისი პოზიციით, მათემატიკური კვლევის მომავალი კვლავაც ადამიანის მსჯელობას, სამართლიან და გამჭვირვალე პრაქტიკას და გლობალური სამეცნიერო საზოგადოების ღირებულებებს უნდა ეფუძნებოდეს.

კომერციული სარგებლის მისაღებად ტექნოლოგიური კომპანიები ხშირად აზვიადებენ თავიანთი პროდუქტების რეალურ შესაძლებლობებს. დეკლარაციის ტექსტში ნათქვამია, რომ მთავრობებმა გადაწყვეტილებების მიღებისას კონსულტაციები უშუალოდ მეცნიერებთან უნდა გაიარონ. ავტორების აზრით, პრესრელიზებსა და პოპულარულ მედიაში გავრცელებულ ცნობებზე დაყრდნობა სახიფათოა.

ოქსფორდის უნივერსიტეტის კომპიუტერულ მეცნიერებათა მიმართულების ხელმძღვანელმა, ლესლი ენ გოლდბერგმა, ხაზი გაუსვა ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული პასუხების არასანდოობას. მეცნიერმა აღნიშნა: „არსებულ ავტომატიზებულ ტექნიკას შეუძლია შექმნას დამაჯერებელი, მაგრამ არასანდო ან მცდარი არგუმენტები, რომელთა გარჩევა სწორი მათემატიკური მტკიცებულებებისგან რთულია“.

გოლდბერგის განმარტებით, მათემატიკასა და თეორიულ კომპიუტერულ მეცნიერებაში ახალი კვლევები თითქმის ყოველთვის წინა ნაშრომებს ეფუძნება. თუ ლიტერატურაში მცდარი შედეგები დამკვიდრდება, ეს მთელ სამეცნიერო ჯაჭვს დააზიანებს. ამიტომ მკვლევრებისთვის მნიშვნელოვანია იმის ცოდნა, რომ გამოქვეყნებული მასალები ზუსტია.

დეკლარაციაში ყურადღება გამახვილებულია აკადემიური სფეროს წარმომადგენელთა რთულ ფინანსურ მდგომარეობაზე. სახელმწიფო დაფინანსების სიმცირის გამო ბევრი მკვლევარი იძულებულია, მხარი დაუჭიროს ახალ ტექნოლოგიურ პროექტებს, თუნდაც მათი ეფექტურობა დამტკიცებული არ იყოს. ტექნოლოგიური კომპანიები მათემატიკოსებს მაღალი ანაზღაურებით, გამოთვლითი სიმძლავრეებითა და კვლევითი შესაძლებლობებით იზიდავენ.

ლეიდენის უნივერსიტეტის ანთროპოლოგმა, როდრიგო ოჩიგამემ, Scientific American-თან საუბარში სხვა პრობლემაც წამოჭრა. მისი განცხადებით, ხელოვნური ინტელექტის მოდელების მომზადებისთვის ხშირად იყენებენ სამეცნიერო ნაშრომებს ავტორების ნებართვის გარეშე. ოჩიგამემ, რომელიც დეკლარაციის მომზადებაში მონაწილეობდა, ამ ფაქტს შემაშფოთებელი უწოდა.

მან აღნიშნა: „მათემატიკოსების ნაშრომები, რომლებსაც არ ჰქონიათ განზრახული ხელოვნური ინტელექტის განვითარებაში წვლილის შეტანა, ამ მიზნით მათი თანხმობის გარეშე გამოიყენება“. მკვლევრის აზრით, სამეცნიერო მასალების უნებართვო გამოყენება ეთიკურ პრობლემებს იწვევს და ზრდის უნდობლობას აკადემიურ წრეებსა და კერძო კომპანიებს შორის.

მათემატიკის მიღმა, დეკლარაციის ავტორები ხელოვნური ინტელექტის ინდუსტრიის სხვა მიმართულებებით რეგულირებასაც ითხოვენ. მათ შორის სახელდება ტექნოლოგიების გამოყენება სამხედრო სფეროსა და მასობრივი თვალთვალის სისტემებში. დოკუმენტში საუბარია დეზინფორმაციის გავრცელების ხელშეწყობაზე, დემოკრატიული პროცესების შესუსტებასა და გარემოსდაცვით ხარჯებზე.

გენერირებული ნაშრომების დიდი რაოდენობა მკვლევრებს რეცენზირების ტრადიციული პროცესის შენარჩუნებას ურთულებს. ექსპერტები შიშობენ, რომ მოდელების მიერ შექმნილი ილუზიები სამეცნიერო ჟურნალებში შეაღწევს. დეკლარაციის მიზანია, საფუძველი ჩაუყაროს ახალ რეგულაციებს, რომლებიც დაიცავს სამეცნიერო სფეროს ხარისხსა და დამოუკიდებლობას.

მთავრობებმა უახლოეს პერიოდში უნდა შეიმუშაონ წესები, რათა თავიდან აიცილონ ტექნოლოგიების უკონტროლო გამოყენება. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ რეგულირების გარეშე შეუძლებელი იქნება საზოგადოებრივი ინტერესებისა და სამეცნიერო ეთიკის დაცვა. მიმართვის ავტორები ელიან, რომ მათი მოწოდება აიძულებს სახელმწიფო სტრუქტურებს, მეტი ყურადღება დაუთმონ დამოუკიდებელ ექსპერტთა აზრს.