SpaceX wants to put data centers in orbit, and Mus — ინსაითი

კომპანია SpaceX გეგმავს ორბიტაზე ხელოვნური ინტელექტის მონაცემთა ცენტრების განთავსებას. კომპანიის ხელმძღვანელი, ილონ მასკი, ამ ინიციატივას მარტივ საინჟინრო ამოცანად წარმოადგენს, რომლის გადაჭრაც შესაძლებელია უკვე არსებული Starlink-ის ტექნოლოგიების ბაზაზე. ეს განცხადება გაკეთდა კომპანიის საჯარო შეთავაზების, ანუ IPO-სთვის მზადების პროცესში, რაც ინვესტორთა ყურადღების მიპყრობას მიზნად ისახავს.

მასკის განმარტებით, ორბიტალური მონაცემთა ცენტრების შესაქმნელად საჭირო ტექნოლოგიების უმეტესობა უკვე შემუშავებულია Starlink V3 თანამგზავრებისთვის. მისი თქმით, ეს არ არის რთული პრობლემა იმ ამოცანებთან შედარებით, რომლებსაც კომპანია ყოველდღიურად წყვეტს. პირველი სატესტო ხელოვნური ინტელექტის თანამგზავრი უზრუნველყოფს 150 კილოვატ პიკურ სიმძლავრეს და 120 კილოვატ უწყვეტ გამოთვლით სიმძლავრეს ორბიტაზე.

ეს გამოთვლითი სიმძლავრე შედარებადია Nvidia-ს ერთ სტანდარტულ GB300 სერვერულ თაროსთან, რომელიც დაახლოებით 140 კილოვატ ენერგიას მოიხმარს. სატელიტის ენერგომომარაგება განხორციელდება მზის პანელების მეშვეობით, ხოლო გაგრილების სისტემა უზრუნველყოფს სითბოს გამოსხივებას ღია კოსმოსში. ბასტროპში, ტექსასის შტატში მდებარე ქარხანამ წარმოების სერიულ ტემპს უკვე 2027 წლის ბოლოსთვის უნდა მიაღწიოს.

თუმცა, ექსპერტები აღნიშნავს, რომ Nvidia-ს GB300 სისტემა არ არის ჩვეულებრივი სერვერი, არამედ წარმოადგენს რთულ სუპერკომპიუტერს, სადაც გრაფიკული პროცესორები დაკავშირებულია NVLink არხებით. ასეთი მჭიდრო კავშირისა და მაღალი გამტარუნარიანობის რეპლიკაცია ორბიტაზე ამჟამად შეუძლებელია, რადგან ტექნოლოგიები კვლავ შეზღუდულია. კოსმოსურ პირობებში დიდი მოდელების სწავლება სერიოზულ სირთულეებთან არის დაკავშირებული.

ამ გამოწვევის საილუსტრაციოდ, Google-ის მიერ გამოქვეყნებული კვლევა Suncatcher აჩვენებს, რომ დედამიწაზე არსებული 1 გიგავატის სიმძლავრის ერთი მონაცემთა ცენტრის შესაბამისი გამოთვლითი სიმძლავრის მისაღებად კოსმოსში საჭირო იქნება 10 000 თანამგზავრის გაშვება. ეს თანამგზავრები ერთმანეთთან ძალიან ახლოს უნდა დაფრინავდეს და მონაცემთა გადაცემას ლაზერული ოპტიკური სისტემების მეშვეობით ახორციელებდეს, რაც რთული მისაღწევია.

გარდა ამისა, კოსმოსური რადიაცია იწვევს სისტემურ შეცდომებს, რომლებმაც შეიძლება სრულად ჩაშალოს მოდელების სწავლების ხანგრძლივი პროცესი. ასევე, თანამგზავრების გაშვების ღირებულება მნიშვნელოვნად უნდა შემცირდეს, რათა პროექტი ეკონომიკურად მომგებიანი გახდეს. Google-ის შეფასებით, ორბიტალური ცენტრების ეფექტურობისთვის გაშვების ფასი ერთ კილოგრამზე დაახლოებით 200 დოლარამდე უნდა დაეცეს, რაც ჯერ შორს არის.

ამავე დროს, მასკს გარკვეულ საკითხებში აქვს არგუმენტები, რადგან SpaceX-მა უკვე კარგად იცის მზის პანელების, რადიატორებისა და თანამგზავრების მასობრივი წარმოება Starlink-ის პროექტის წყალობით. ეს მოიცავს ორბიტაზე კვანძებს შორის მონაცემთა ლაზერული გადაცემის ტექნოლოგიასაც. ერთი თანამგზავრი, რომელიც ასრულებს ხელოვნური ინტელექტის გამოთვლებს და გადასცემს შედეგებს ლაზერით, ნამდვილად არ არის ფანტასტიკა.

ეს მიდგომა შეიძლება წარმატებით იქნეს გამოყენებული ისეთი ამოცანებისთვის, რომლებიც არ მოითხოვს დიდ გამტარუნარიანობას და მცირე დაგვიანებას. თუმცა, დიდი ბაზისური მოდელების სწავლება ათიათასობით მჭიდროდ დაკავშირებულ პროცესორს მოითხოვს საერთო მეხსიერებით, რაც სრულიად განსხვავებული და რთული ამოცანაა. ამიტომ, კოსმოსში სრული ავტონომიური სისტემების შექმნას დიდი დრო დასჭირდება, ვიდრე ამას მასკი ვარაუდობს.

SpaceX-ის კონკურენტი, ჯეფ ბეზოსი, მიიჩნევს, რომ ორბიტალური მონაცემთა ცენტრები უახლოესი 20 წლის განმავლობაში ვერ შეძლებს ხმელეთზე არსებულ ობიექტებთან ფასით კონკურენციას. ბეზოსის ეს შეფასება ბევრად უფრო რეალისტურს ხდის კოსმოსური გამოთვლების პერსპექტივას. ეს ხდება იმ ფონზე, როდესაც SpaceX-ის სამიზნე საბაზრო შეფასება საჯარო შეთავაზების წინ 1.75 ტრილიონ დოლარად განისაზღვრება, რაც დიდ მოლოდინებს აჩენს.

ამგვარი ამბიციური გეგმები ხშირად გამოიყენება საინვესტიციო მიმზიდველობის გასაზრდელად მოახლოებული IPO-ს წინ. ბაზრის ანალიტიკოსები აღნიშნავს, რომ კოსმოსური ტექნოლოგიების რეალური კომერციალიზაცია იმაზე ნელა მიმდინარეობს, ვიდრე ამას კომპანიების ლიდერები აცხადებს. თუმცა, Starlink-ის წარმატებულმა მოდელმა აჩვენა, რომ SpaceX-ს აქვს უნარი, მოახდინოს ტექნოლოგიების მასშტაბირება და შექმნას ახალი გლობალური ბაზრები.

ორბიტალური გამოთვლები ასევე საინტერესოა სამხედრო და უსაფრთხოების სექტორისთვის, რადგან კოსმოსში განთავსებული მონაცემთა ბაზები ბევრად უფრო დაცულია ფიზიკური თავდასხმებისგან, ვიდრე მიწისზედა ინფრასტრუქტურა. ეს ფაქტორი ხელს შეუწყობს კვლევების დაფინანსებას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, რაც დააჩქარებს პირველი ექსპერიმენტული მოდელების შექმნას და კოსმოსში გაშვებას უახლოეს წლებში, მიუხედავად მაღალი ხარჯებისა.

საბოლოო ჯამში, SpaceX-ის ორბიტალური მონაცემთა ცენტრების პროექტი წარმოადგენს ტექნოლოგიური განვითარების ახალ მიმართულებას. მიუხედავად იმისა, რომ სრული ავტონომიური კოსმოსური სუპერკომპიუტერების შექმნას ათწლეულები დასჭირდება, პირველი ნაბიჯები ამ გზაზე უკვე გადადგმულია. ეს კვლევები მნიშვნელოვნად შეცვლის კოსმოსური ინდუსტრიის მომავალს და შექმნის ახალ შესაძლებლობებს გლობალური კომუნიკაციებისთვის.