Andrew Altair

Insights

მოკლე ანალიტიკა და კომენტარები AI სამყაროდან

English →
All#ai#openai#big-tech#anthropic#tech-industry#ai-agents#OpenAI#autonomous-systems#gpt#google#Anthropic#startup#claude#automation#meta
AI professors are negotiating the new realities of academic research
technologyreview.com

🧪 აკადემიური სექტორის პროფესორები ხელოვნური ინტელექტის კვლევების ახალ რეალობას ეგუებიან

უნივერსიტეტების მკვლევრები 2026 წლის 10 აგვისტოს მონაცემებით ხელოვნური ინტელექტის სფეროში სერიოზულ გამოწვევებს აწყდებიან. მსხვილი ტექნოლოგიური გიგანტები, როგორიცაა OpenAI, Anthropic და Google, მილიარდობით დოლარის რესურსებს ფლობენ. აკადემიურ წრეებში პროფესორები იძულებულნი არიან, კვლევების მიმართულებები შეცვალონ და ახალი გზები იპოვონ. რესურსების სიმცირე უნივერსიტეტებს ალტერნატიული მეთოდებისკენ უბიძგებს. სამეცნიერო ჯგუფები ახალ პრიორიტეტებს ადგენენ. ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტის კომპიუტერული მეცნიერებების პროფესორმა, ანჯალი ფილდმა, თავისი პოზიცია განმარტა. მან აღნიშნა, რომ არ მუშაობს იმ პრობლემებზე, რომელთა გადაჭრასაც ტექნოლოგიური კომპანიები გეგმავენ. კომერციული ფირმები მხოლოდ იმ საკითხებს იკვლევენ, საიდანაც ფინანსური მოგების მიღებაა მოსალოდნელი. ფილდი მიიჩნევს, რომ აკადემიური სექტორი უფრო ფართო კითხვებს უნდა სვამდეს. დამოუკიდებელი კვლევები საზოგადოებისთვის აუცილებელია. ფილდის მიერ ჩატარებულმა ბოლო კვლევამ აჩვენა, რომ ენობრივი მოდელები ნაკლებად დახვეწილ პასუხებს იძლევა იმ მოთხოვნებზე, რომლებიც ქალების მიერ ხშირად გამოყენებული ფორმულირებებით არის დასმული. ასეთი ტიპის სოციალური კვლევები მსხვილი კომპანიების ინტერესების სფეროში იშვიათად ხვდება, რადგან მოგებას არ იძლევა. პროფესორი ხაზს უსვამს აკადემიური დამოუკიდებლობის მნიშვნელობას. სოციალური კვლევები დამატებით დაფინანსებას საჭიროებს. ამასთანავე, Google DeepMind-მა გასულ თვეს AlphaFold-ის გუნდი დაშალა, რომელმაც ცილების სტრუქტურის პროგნოზირებისთვის ნობელის პრემია მიიღო. ეს გადაწყვეტილება მოწმობს, რომ მსხვილი კომპანიებიც კი ცვლიან პრიორიტეტებს. სპეციალიზებული მოდელების შექმნა აკადემიური სექტორისთვის კიდევ უფრო რთული ხდება. მეცნიერები იძულებულნი არიან, დაფინანსების წყაროები გადახედონ. ბიოინფორმატიკის მიმართულებით ახალი გამოწვევები ჩნდება. კარნეგი მელონის უნივერსიტეტის მკვლევარმა, ტიმ დეტმერსმა, ყურადება მოდელების ეფექტიანობაზე გაამახვილა. მისი თქმით, მეცნიერები ცდილობენ AI სისტემები უფრო სწრაფი და იაფი გახადონ. დეტმერსმა დაადასტურა, რომ რესურსების სიმცირე მკვლევრებს ინოვაციური არქიტექტურების ძიებისკენ უბიძგებს. 1 ან 2 მცირე მოდელი შესაძლოა აკადემიური სექტორის მთავარ დასაყრდენად იქცეს. ალგორითმების ოპტიმიზაცია პრიორიტეტული ხდება. ოფიციალურ კომენტარში დეტმერსმა დასძინა: „AI ასისტენტები ადამიან მეცნიერებს ეხმარება და მათ მუშაობას უფრო ეფექტიანს ხდის". მისი შეფასებით, ავტომატიზაცია მკვლევრებს საშუალებას მისცემს, ისეთ იდეებს მიხედონ, რომლებისთვისაც ადრე დრო არ რჩებოდათ. კომპიუტერული მეცნიერები ამ პროცესს დადებითად აფასებენ. ახალი ტექნოლოგიები კვლევით პროცესს აჩქარებს. მათემატიკის სფეროში OpenAI-ის მოდელებმა რამდენიმე რთული ამოცანა უკვე გადაჭრეს. აკადემიურ საზოგადოებაში ჩნდება შეშფოთება, რომ სუფთა მათემატიკაში ადამიანის როლი შესაძლოა შემცირდეს. ზოგიერთი პროფესორი კოლეგების ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაზეც კი გამოთქვამს წუხილს. მათემატიკოსები ახალ რეალობასთან ადაპტაციას ცდილობენ. თეორემების ავტომატური დამტკიცება ვითარდება. მიუხედავად ამისა, ემპირიული მეცნიერებების ავტომატიზაცია უფრო ნელა მიმდინარეობს, ვიდრე მათემატიკის. მონაცემების შეგროვება ფიზიკურ სამყაროში დროსა და ექსპერიმენტებს მოითხოვს. შესაბამისად, ლაბორატორიული კვლევები უახლოეს მომავალში ადამიანის უშუალო მონაწილეობას მოითხოვს. ექსპერიმენტული ბაზა აკადემიური სექტორის ძლიერ მხარედ რჩება. ლაბორატორიული ცდები შეუცვლელია. ბოლო 6 თვის განმატებაში AI2050 პროგრამის რამდენიმე მკვლევარმა უნივერსიტეტები დატოვა და კერძო ლაბორატორიებს შეუერთდა. ბევრი პროფესორი ათავსებს აკადემიურ საქმიანობასა და ინდუსტრიულ კონსულტაციებს. ეს ტენდენცია კადრების გადინების რისკებს ზრდის. უნივერსიტეტების ხელმძღვანელობა პირობების გაუმჯობესებაზე ფიქრობს. კადრების შენარჩუნება უნივერსიტეტებისთვის აუცილებელია. კლიმატის ცვლილების კვლევებში ჩართული მეცნიერები აცხადებენ, რომ საზოგადოება ხშირად ვერ ასხვავებს სპეციალიზებულ AI ინსტრუმენტებსა და დიდ ენობრივ მოდელებს. ენერგომოხმარების გარშემო არსებული ნეგატიური განწყობები სასარგებლო კვლევების დაფინანსებასაც აფერხებს. მეცნიერები საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას ცდილობენ. ეკოლოგიური პროექტები მხარდაჭერას საჭიროებს. აკადემიური სექტორი და კერძო კომპანიები თანაარსებობის ახალ ფორმულას ეძებენ. მიუხედავად ფინანსური უთანასწორობისა, უნივერსიტეტები ფუნდამენტური კითხვების დასმას განაგრძობენ. პროცესების შემდგომ განვითარებას სამეცნიერო საზოგადოება ყურადებით ადევნებს თვალს. სამეცნიერო სფეროში ახალი ეტაპი იწყება. უნივერსიტეტები თავის როლს შენარჩუნებას ცდილობენ.

#Anjalie-Field#Johns-Hopkins#Google-DeepMind
AI professors are negotiating the new realities of academic research
11 აგვ 20264
Google DeepMind Unionization Talks Are Off to a Rocky Start
wired.com

🏢 Google DeepMind-ის პროფკავშირის შექმნის მოლაპარაკებები დაძაბულად დაიწყო

Google DeepMind-სა და მის ლონდონელ თანამშრომლებს შორის პროფკავშირის შესაძლო შექმნის მოლაპარაკებები დაძაბულად წარიმართა. თანამშრომლების ნაწილმა უკმაყოფილება გამოთქვა იმის გამო, რომ DeepMind-ის ხელმძღვანელობა, მათი შეფასებით, პროფკავშირის საკითხს სერიოზულად არ უდგება. გამოცემა WIRED-ის ინფორმაციით, ეს ამბავი 2026 წლის 3 ივლისს გამოქვეყნდა. მასალის ავტორია ჯოელ ხალილი, რომელიც ბიზნესისა და ტექნოლოგიების თემებს აშუქებს. მისივე ცნობით, პირველი შეხვედრა 1 ივლისს, ოთხშაბათს, გაიმართა. 2026 წლის მაისში DeepMind-ის თანამშრომლებმა Google-ს სთხოვეს, ეღიარებინა 2 პროფკავშირი: Communication Workers Union და Unite the Union, როგორც მათი ერთობლივი წარმომადგენლები. კომპანიამ ეს თხოვნა უარყო, თუმცა დათანხმდა მესამე მხარის მიერ არბიტრირებულ მოლაპარაკებებში მონაწილეობას. ოთხშაბათის შეხვედრას ესწრებოდნენ პროფკავშირის ოფიცრები, პროფკავშირის შექმნაში ჩართული თანამშრომლები, მესამე მხარის არბიტრი და DeepMind-ის HR წარმომადგენლები. პროფკავშირის მომხრეები იმედგაცრუებული დარჩნენ DeepMind-ის ხელმძღვანელი პირების არყოფნის გამო. პროფკავშირ CWU-ის ოფიცერმა, ჯონ ჩედფილდმა, რომელიც შეხვედრას ესწრებოდა, ხელმძღვანელობის არყოფნა უარყოფით ნიშნად შეაფასა. მისი თქმით, „აღიარების მოლაპარაკებებზე უფროსი მენეჯმენტის არყოფნა საწყის ეტაპზე მიანიშნებს, რომ კომპანია კეთილსინდისიერად არ მოქმედებს". ჩედფილდის განცხადებით, მოლაპარაკებები ადრეულ ეტაპზევე შეფერხდა. DeepMind თავის მხრივ უარყოფს, რომ მოლაპარაკებები შეჩერდა. კომპანიის წარმომადგენელმა, ალ ვერნიმ, განაცხადა, რომ პროცესის პირველი ეტაპი იმ ადამიანთა წრის განსაზღვრაა, რომელთა წარმოდგენაც პროფკავშირებს სურთ. ვერნის თქმით, შეხვედრას სწორედ შესაბამისი წარმომადგენლები დაესწრნენ და მხარეებმა შემდეგ ნაბიჯებზეც შეთანხმდნენ. კომპანიის პოზიციით, საწყისი ეტაპისთვის ხელმძღვანელობის ჩართვა სავალდებულო არ იყო. მისივე თქმით, დიალოგი გრძელდება და კომპანია მზადაა კონსტრუქციული მუშაობისთვის. შეხვედრაზე DeepMind-ის ერთმა თანამშრომელმა კოლეგების სახელით მოამზადა და წაიკითხა წერილი. ტექსტში ნათქვამია, რომ „მნიშვნელოვანი დიალოგის ნაცვლად, Google DeepMind-ის თანამშრომლები HR-ისთვის გადაცემულ პრობლემად განიხილებოდნენ". წყაროების ცნობით, წერილის წამკითხველი თანამშრომელი DeepMind-ის HR წარმომადგენლებმა 2-ჯერ შეაწყვეტინეს. წერილში ასევე ნათქვამია, რომ Google ცდილობდა DeepMind-ის თანამშრომლებს შორის ღია დიალოგის ჩახშობას, შიდა ჩატების დახურვითა და გადაწყობით. ერთ-ერთი ანონიმური თანამშრომლის თქმით, რომელიც წერილის შედგენაში მონაწილეობდა, „განზრახვა იყო დაშინება". მისივე შეფასებით, ეს ცნობილი პროფკავშირის ჩახშობის მეთოდებია. თანამშრომელმა ანონიმურობა ითხოვა, რადგან პრესასთან საუბრის უფლება არ ჰქონდა. პროფკავშირის შექმნის მცდელობა DeepMind-ში 2025 წლის თებერვალში დაიწყო. სწორედ მაშინ ამოიღო Google-ის დედა კომპანია Alphabet-მა ეთიკის სახელმძღვანელოდან დაპირება, რომ AI-ს არ გამოიყენებდა შეიარაღებისა და მეთვალყურეობის მიზნებისთვის. მეორე ანონიმური თანამშრომლის თქმით, „ეს პრინციპები იყო DeepMind-ში ჩემი მოსვლის მთავარი მიზეზი". მისივე თქმით, ისინი ფაქტობრივად სრულად გაუქმდა, რაც დღემდე კვებავს პროფკავშირის მოძრაობას კომპანიაში. ჩედფილდის ცნობით, თუ ლონდონში მოლაპარაკებები არ წაინაცვლებს, თანამშრომლები არბიტრაჟის კომიტეტს სთხოვენ, აიძულოს Google, ცნოს პროფკავშირები. მისივე თქმით, ორივე მხარემ დათმობებით უნდა მიდგეს მაგიდას, თუმცა Google ამ ეტაპზე რეალურ დათმობებს არ სთავაზობს და პოზიციას არ ცვლის. პროფკავშირის დაძაბულობა ფართო კონტექსტს უკავშირდება. AI დარგში თანამშრომლები შეშფოთებას გამოთქვამენ იმ მოდელების სამხედრო გამოყენების გამო, რომლებსაც თავად ქმნიან. თებერვლის ბოლოს DeepMind-ისა და OpenAI-ის თანამშრომლებმა Anthropic-ის მხარდასაჭერად ღია წერილს მოაწერეს ხელი, მას შემდეგ, რაც პენტაგონმა Anthropic მიწოდების ჯაჭვის რისკად მიიჩნია. აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტმა მოგვიანებით დაადასტურა, რომ 7 წამყვან AI კომპანიასთან შეთანხმებას მიაღწია, მათი მოდელების დახურულ ქსელებში გამოსაყენებლად. ამ სიაში მოხვდნენ Google, SpaceX, OpenAI და Microsoft. აპრილში Google-მა პენტაგონს AI-ის „ნებისმიერი კანონიერი სამთავრობო მიზნით" გამოყენების უფლება მისცა. სწორედ ეს ცვლილებები აღრმავებს უნდობლობას თანამშრომლებსა და ხელმძღვანელობას შორის, რაც პროფკავშირის მოთხოვნას კიდევ უფრო აძლიერებს.

#Google-DeepMind#CWU#Unite-the-Union
Google DeepMind Unionization Talks Are Off to a Rocky Start
4 ივლ 202613
We can debate the ethics of AI but can’t seem to change course | Letters
theguardian.com

⚖️ მკითხველები ამტკიცებენ, რომ AI-ის ეთიკაზე დებატები მიმართულებას ვერ ცვლის

გამოცემა The Guardian-ის მკითხველებმა ვრცელი წერილებით უპასუხეს Google DeepMind-ის ფილოსოფოსის შესახებ გამოქვეყნებულ მასალას. მათი ძირითადი აზრი ის იყო, რომ ხელოვნური ინტელექტის ეთიკაზე დისკუსია აქტიურად მიმდინარეობს, თუმცა ტექნოლოგიის განვითარების მიმართულებას ვერ ცვლის. წერილები რედაქციამ „Letters" რუბრიკაში გამოაქვეყნა. წერილები 2026 წლის 3 ივლისს გამოქვეყნდა და პასუხობდა 30 ივნისის მასალას, სადაც აღწერილი იყო იასონ გაბრიელი, Google DeepMind-ის ფილოსოფოსი და მკვლევარი მეცნიერი. სტატია სვამდა კითხვას, ვისი მორალური კომპასი უნდა წარმართავდეს ხელოვნურ ინტელექტს. მკითხველებმა ამ კითხვას საკუთარი პასუხები გასცეს. პირველი წერილის ავტორმა, საუთჰემფტონელმა პიტ ალანმა, დაწერა, რომ მთავარი გადაწყვეტილება, სავარაუდოდ, უკვე მიღებულია. მისი თქმით, ტექნოლოგიის მიმართულებას დღეს ის სტიმულები განსაზღვრავს, რომლებიც მას გარს ერტყმის, და არა ფილოსოფოსი ან ინჟინერი. ალანი წერს, რომ ხელოვნურ ინტელექტში ასობით მილიარდი იდება, რადგან ის კომერციულ მოგებასა და გეოპოლიტიკურ უპირატესობას ჰპირდება. მისი შეფასებით, სწორედ ეს ზეწოლა განსაზღვრავს მომავალს, სანამ საზოგადოება შეგნებულად იმსჯელებდა, საით სურს წასვლა. ალანი წერს, რომ გადაწყვეტილება მიღებულია გადაწყვეტილების მიღების გარეშე. წერილში ალანი ეხება 2010 წელს ფორუმ LessWrong-ზე გამოთქმულ ცნობილ სააზროვნო ექსპერიმენტს, სახელწოდებით „როკოს ბაზილისკი". ეს ექსპერიმენტი წარმოადგენს მომავალ სუპერინტელექტს, რომელიც აჯილდოებს მათ, ვინც მის შექმნას შეუწყო ხელი, და სჯის მათ, ვინც შეგნებულად ვერ დაეხმარა. ალანის აზრით, ნამდვილი ბაზილისკი მომავალი მანქანა კი არა, დღევანდელი ეკონომიკური ლოგიკაა. მისი თქმით, იძულებას ქმნის დღევანდელი კონკურენცია, გეოპოლიტიკური მეტოქეობა და მოგების დაუცხრომელი დევნა, და არა ხვალინდელი ხელოვნური ინტელექტი. ალანი წერს, რომ სწორედ დღევანდელი სტიმულები აჩქარებს ტექნოლოგიის შექმნას. ალანი ასკვნის, რომ თუ ინტელექტი უხვად ხელმისაწვდომი გახდება, სიბრძნე შესაძლოა დეფიციტურ რესურსად იქცეს. მისი დაკვირვებით, დანიშნულ ადგილს იმ ღირებულებები განსაზღვრავს, რომლის გამოც ტექნოლოგია იქმნება, და არა თავად ინტელექტი. სწორედ ამ ღირებულებებზეა, ალანის თქმით, დამოკიდებული, სად წავა ტექნოლოგია. მეორე წერილის ავტორმა, Foxglove-ის ადვოკატირების დირექტორმა დონალდ კემპბელმა, უფრო კრიტიკული პოზიცია დააფიქსირა. მისი განცხადებით, სტატიაში იყო „ყრუ დუმილი" გარკვეულ საკითხებზე, რომლებზეც ფილოსოფოსს პასუხი უნდა გაეცა. კემპბელი მიიჩნევს, რომ სწორედ ეს კითხვები რჩება უპასუხოდ დღემდე. კემპბელი კითხულობს, რას ფიქრობდა ეს ფილოსოფოსი Google-ის მზარდ თავდაცვით ბიზნესზე, მათ შორის ისრაელის სამხედროებთან თანამშრომლობაზე. ის ასევე ეხება Google-ის 2025 წლის გადაწყვეტილებას, გაეუქმებინა AI-ის შეიარაღებაში გამოყენების საკუთარი აკრძალვა. კემპბელის თქმით, სტატიაში ამ საკითხებზე პასუხი ვერ იპოვა. მისი დაკვირვებით, DeepMind-ის ერთ-ერთმა დამფუძნებელმა კომენტარისგან თავი შეიკავა და მხოლოდ აღნიშნა, რომ ტექნოლოგიის სხვადასხვა გამოყენება სულ უფრო რთულ კითხვებს დააყენებს. კემპბელის შეფასებით, დიდი ტექნოლოგიური კომპანიების, მაგალითად Google-ისა და Anthropic-ის, მცდელობა, ბიზნესს ფილოსოფიური იერსახე შესძინონ, მხოლოდ საზოგადოებრივი ურთიერთობებია. მან განაცხადა, რომ ეს ყურადღების გადატანის მცდელობაა იმ რეალური ზიანისგან, რომელსაც ეს ფირმები დღეს აყენებენ. მისივე თქმით, ასეთ საჯარო მსჯელობებს სერიოზულად აღქმა უჭირს. კემპბელი მიუთითებს, რომ Google-ის მიერ თანამშრომლების მიმართ სავარაუდო შურისძიება, რომლებიც კომპანიის ეთიკას აყენებდნენ ეჭვქვეშ, აშშ-შიც მოხდა და დიდ ბრიტანეთშიც. მან დასძინა, რომ ეს პრაქტიკა DeepMind-საც შეეხო, გაბრიელის სამუშაო ადგილს. მკითხველთა ეს წერილები ერთ საერთო აზრს გამოხატავს. საზოგადოება ხედავს ეთიკურ დილემებს და მათზე მსჯელობს, თუმცა რეალურ გავლენას ტექნოლოგიის მიმართულებაზე ვერ ახდენს. სწორედ ეს განცდა აერთიანებს ორივე ავტორის პოზიციას, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი პრობლემას სხვადასხვა კუთხით უყურებენ. ალანი დისკუსიის უძლურებას ეკონომიკურ ლოგიკას აბრალებს, კემპბელი კი კონკრეტულ კორპორაციულ პრაქტიკას. ორივე მათგანი, თუმცა, ერთ დასკვნამდე მიდის: ეთიკური დებატი მიმდინარეობს, თუმცა რეალურ კურსს ვერ ცვლის. სწორედ ეს დასკვნა ედება საფუძვლად სტატიის სათაურს, რომ საზოგადოებას AI-ის ეთიკაზე მსჯელობა შეუძლია, თუმცა მიმართულებას ვერ ცვლის.

#Guardian#Google-DeepMind#Iason-Gabriel
We can debate the ethics of AI but can’t seem to change course | Letters
4 ივლ 202611

All insights loaded