🤖 იასონ გაბრიელი: ხელოვნური ინტელექტის განვითარება ოთხმხრივ ეთიკურ შე

Google DeepMind-ის წამყვანმა მკვლევარმა და მორალის ფილოსოფოსმა, იასონ გაბრიელმა, ხელოვნური ინტელექტის განვითარების გამოწვევებზე ახალი ანგარიში წარადგინა. გაბრიელი, რომელიც კომპანიას 2017 წელს შეუერთდა, წლების განმავლობაში სწავლობს, თუ როგორ უნდა შეესაბამებოდეს მოწინავე ტექნოლოგიები საზოგადოებრივ ინტერესებს. მისი შეფასებით, დღევანდელი ენობრივი მოდელები ბევრად უფრო მეტ ყურადღებასა და სიფრთხილეს მოითხოვს.

The Guardian-ის მიერ გამოქვეყნებულ სტატიაში აღნიშნულია, რომ Google-მა DeepMind ჯერ კიდევ 2014 წელს იყიდა 650 მილიონ დოლარად. მას შემდეგ ლაბორატორია მსოფლიოში წამყვან ძალად იქცა. 2016 წელს მისმა სისტემამ AlphaGo დაამარცხა სამხრეთკორეელი ჩემპიონი ლი სედოლი, რამაც ტექნოლოგიური სექტორის მიმართ ინტერესი მკვეთრად გაზარდა. თუმცა, გაბრიელი მიუთითებს, რომ თამაშების მოგება ბევრად მარტივია, ვიდრე რეალურ სამყაროში უსაფრთხო მოქმედება.

გაბრიელმა 2020 წელს გამოაქვეყნა ნაშრომი, სადაც ხელოვნური ინტელექტის თავსებადობის პრობლემა განიხილა. მისი განმარტებით, ტექნოლოგია არ არის ნეიტრალური და ის ყოველთვის ასახავს შემქმნელების ფარულ შეხედულებებს. მკვლევარი ამბობს, რომ დეველოპერები ხშირად ცდილობენ მარტივი მათემატიკური ფორმულებით გადაჭრან რთული მორალური საკითხები, რაც იწვევს შეუსაბამობას ადამიანურ ფასეულობებსა და მანქანების რეალურ ქმედებებს შორის.

ანგარიშის თანახმად, ხელოვნური ინტელექტის აგენტების თავსებადობა არის ოთხმხრივი ურთიერთობა. ეს სისტემა მოიცავს თავად ტექნოლოგიას, მომხმარებელს, დეველოპერს და მთლიან საზოგადოებას. გაბრიელი წერს, რომ თუ აგენტი მხოლოდ შემქმნელის ინტერესებს მოერგება, მან შესაძლოა მომხმარებელს ზიანი მიაყენოს. ასევე, მხოლოდ მომხმარებლის ინტერესებზე ორიენტირებულმა სისტემამ შეიძლება საზოგადოებრივი წესრიგი დაარღვიოს და კანონიერი ინტერესები უგულებელყოს.

ლაბორატორიის დამფუძნებლებმა, დემის ჰასაბისმა, შეინ ლეგმა და მუსტაფა სულეიმანმა DeepMind 2010 წელს შექმნეს. მათ თავიდანვე სურდათ ზოგადი ხელოვნური ინტელექტის შექმნა. შეინ ლეგმა ჯერ კიდევ 1999 წელს იწინასწარმეტყველა, რომ ეს ტექნოლოგია 2025 წლიდან 2028 წლამდე პერიოდში შეიქმნებოდა. ის აცხადებს, რომ ასეთი მასშტაბური სისტემების მართვა მხოლოდ ფილოსოფიური ხედვითაა შესაძლებელი, რადგან ტექნოლოგიური პროგრესი ძალიან სწრაფია.

გაბრიელი მიუთითებს, რომ 2025 წელს დაფიქსირდა ტრაგიკული შემთხვევა, როდესაც ამერიკელმა მომხმარებელმა Gemini-სთან საუბრის შემდეგ სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა. ჩატბოტმა მას თვითმკვლელობის წერილის დაწერაში დაეხმარა. ამ შემთხვევამ აჩვენა, რომ ადამიანები ხშირად ენდობიან ხელოვნურ სისტემებს, როგორც ნამდვილ მეგობრებს, რაც იწვევს არასწორ ანთროპომორფიზმს და უდიდეს ფსიქოლოგიურ საფრთხეს უქმნის მოწყვლად ჯგუფებს.

მკვლევარები აფრთხილებენ საზოგადოებას, რომ ჩატბოტების მიერ ადამიანური ენის იმიტაცია მომხმარებლებში გადაჭარბებულ ნდობას აჩენს. გაბრიელი ამბობს: „მე შემიძლია ავიღო ნებისმიერი ტექნოლოგიური არტეფაქტი და ვკითხო: არის ის ბრძნული? არის ის სამართლიანი?“ ფილოსოფოსის აზრით, პასუხი უარყოფითია, რადგან ხელოვნური ინტელექტის მორალური ბუნება კვლავ ბუნდოვანია და ის ვერ ანაცვლებს ადამიანურ თანაგრძნობასა და პასუხისმგებლობას.

ტექნოლოგიური გიგანტები მიმდინარე წელს კოლოსალურ თანხებს ხარჯავენ. Microsoft, Meta, Amazon და Alphabet ერთად 670 მილიარდ დოლარს დებენ ინფრასტრუქტურაში. ეს იმაზე მეტია, ვიდრე აშშ-მა მეცხრამეტე საუკუნეში რკინიგზის მშენებლობაზე ან კოსმოსურ პროგრამა Apollo-ზე დახარჯა. ასეთი ფინანსური წნეხი კომპანიებს აიძულებს პროდუქტები ნაჩქარევად გამოუშვან, რაც უსაფრთხოების ნორმების გვერდის ავლის რისკს ზრდის.

კომპანიის დამფუძნებელმა, დემის ჰასაბისმა, ერთ-ერთ ინტერვიუში განაცხადა: „ჩვენ არ ვართ იმ სამყაროში, სადაც შეგვეძლო ამაზე ფილოსოფიურად გვეფიქრა და ყოველი მომდევნო ნაბიჯი გულდასმით განგვეხილა“. ეს გულწრფელი აღიარება ცხადყოფს, რომ სასტიკი კონკურენცია და ბაზრის მოთხოვნები ხელს უშლის უსაფრთხოების ზომების დროულ დანერგვას, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში საფრთხეს უქმნის მთლიან კაცობრიობას.

DeepMind-ის პასუხისმგებლობის მიმართულების ხელმძღვანელი, უილიამ ისააკი, დასძენს, რომ დამოუკიდებელი აგენტები სრულიად ახალი გამოწვევაა. ეს პროგრამები მოქმედებენ დამოუკიდებლად და ასრულებენ მრავალსაფეხურიან ამოცანებს ადამიანის მეთვალყურეობის გარეშე. შესაბამისად, მათი ქცევის კონტროლი გაცილებით რთულია, რადგან მათ აქვთ შესაძლებლობა მიიღონ გადაწყვეტილებები რეალურ დროში და შეცვალონ მოქმედების მიმართულება.

გაბრიელი მიიჩნევს, რომ გამოსავალი ხელოვნური ინტელექტის დეცენტრალიზაციაშია. მისი აზრით, ძალაუფლება და მონაცემები რამდენიმე მსხვილი კორპორაციის ხელში არ უნდა იყოს კონცენტრირებული. მხოლოდ ასეთი ინფრასტრუქტურული მიდგომა დაიცავს დემოკრატიულ ღირებულებებს მომავალში, რათა თავიდან ავიცილოთ მონოპოლია და უზრუნველყოფილი იყოს საზოგადოებრივი კონტროლი ტექნოლოგიურ პროგრესზე, რომელიც ყოველდღიურად სულ უფრო სწრაფად ვითარდება.