Insights

⚖️ ნორვეგიამ დაწყებით სკოლებში ხელოვნური ინტელექტის ინსტრუმენტები აკრძალა

ნორვეგიის მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება დაწყებით სკოლებში ხელოვნური ინტელექტის გენერაციული ინსტრუმენტების გამოყენების ძირითადი ნაწილის აკრძალვის შესახებ. ახალი რეგულაციები მიზნად ისახავს ბავშვების საბაზისო სასწავლო უნარების დაცვას და ციფრული ტექნოლოგიების მავნე გავლენის შემცირებას, რაც ბოლო წლებში სერიოზულ გამოწვევად იქცა ქვეყანაში. ახალი წესები ძალაში შევა მიმდინარე წლის აგვისტოს ბოლოს, სასწავლო წლის დაწყებასთან ერთად. პირველიდან მეშვიდე კლასის ჩათვლით მოსწავლეებს, რომელთა ასაკი 6-დან 13 წლამდეა, ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება სრულად აეკრძალებათ. საშუალო სკოლაში კი, 14-დან 16 წლამდე ასაკის მოსწავლეებისთვის, ტექნოლოგიის გამოყენება მხოლოდ მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ იქნება ნებადართული, რათა ბავშვებმა დამოუკიდებელი აზროვნება ისწავლონ. გამოცემა The Decoder-ის რეპორტიორი, მათიას ბასტიანი წერს, რომ ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრმა, იონას გარ სტორემ პარასკევს გამართულ პრესკონფერენციაზე ახალი პოლიტიკა წარადგინა. პრემიერმა აღნიშნა, რომ სკოლაში ყველაზე მნიშვნელოვანი ბავშვებისთვის კითხვის, წერის და მათემატიკის შესწავლაა, ხოლო ციფრული დამხმარეების გაუაზრებელი გამოყენება მოსწავლეებს განვითარების აუცილებელ ნაბიჯებს ახტუნებს. იონას გარ სტორემ განაცხადა: „სკოლაში ყველაზე მთავარია, რომ ჩვენმა ბავშვებმა ისწავლონ კითხვა, წერა და ანგარიში. ხელოვნური ინტელექტის არაკრიტიკული გამოყენება მოსწავლეებს აიძულებს გამოტოვონ მნიშვნელოვანი სასწავლო საფეხურები.“ პრემიერ-მინისტრმა დასძინა, რომ წინა მთავრობებმა ციფრულ მედიას ზედმეტი წონა მიანიჭეს, რამაც უარყოფითი შედეგები გამოიღო. მთავრობა ასევე გეგმავს კანონის მიღებას, რომელიც მუნიციპალიტეტებს დაავალდებულებს, სკოლები ფიზიკური სასწავლო მასალებით უზრუნველყონ. ეს ნაბიჯი კლასებში წიგნების დაბრუნებას ნიშნავს. ნორვეგიამ მანამდე უკვე აკრძალა სმარტფონების გამოყენება სკოლებში, მისცა მასწავლებლებს მეტი უფლებამოსილება და ახლა 16 წლამდე ბავშვებისთვის სოციალური ქსელების სრულ აკრძალვასაც გეგმავს, რათა დაიცვას მათი ჯანმრთელობა. სტორემ ყურადღება გაამახვილა 2015 წლიდან დაწყებულ სასწავლო შედეგების ვარდნაზე, რაშიც ნაწილობრივ სმარტფონებს, ეკრანებსა და ალგორითმებს ადანაშაულებს. მისი შეფასებით, ბავშვების კოგნიტური განვითარებისთვის აუცილებელია ტექნოლოგიებისგან თავისუფალი გარემოს შექმნა, რათა მათ შეძლონ ძირითადი უნარების ჩამოყალიბება და განმტკიცება, რაც მომავალი წინსვლის საფუძველია. ტექნოლოგიური გავლენის შესწავლისას, ჯერ კიდევ 2024 წელს შვედმა მკვლევრებმა შეისწავლეს კავშირი ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებასა და სტუდენტების სწავლის უნარს შორის. მათმა კვლევამ აჩვენა როგორც ახალი შესაძლებლობები, ისე სერიოზული რისკები. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ ადრეულ ასაკში ტექნოლოგიების აქტიური გამოყენება აფერხებს ლოგიკური კავშირების დამყარებას. ტექნოლოგიების შეზღუდვის მხრივ ნორვეგია არ არის გამონაკლისი. 2023 წელს იაპონიამ გამოსცა გაიდლაინები, რომლებიც განსაკუთრებულ სიფრთხილეს მოითხოვს 13 წლამდე ასაკის ბავშვებთან და ხელოვნური ინტელექტის მიერ შესრულებულ საშინაო დავალებას თაღლითობად აფასებს. ამავე დროს, ამერიკის შეერთებულ შტატებში სასამართლომ დაადგინა, რომ სკოლებს აქვთ უფლება დასაჯონ მოსწავლეები AI-ს უნებართვო გამოყენებისთვის. უმაღლესი სასწავლებლებიც კი ამკაცრებენ მიდგომას. კალიფორნიის უნივერსიტეტის ბერკლის იურიდიულმა სკოლამ 2026 წლის ზაფხულიდან თითქმის ყველა ფასებადი დავალებისთვის აკრძალა ხელოვნური ინტელექტის გამოყენება. ტექნოლოგიის გამოყენება მხოლოდ კვლევითი სამუშაოებისთვის იქნება ნებადართული, რაც აკადემიური პატიოსნების შენარჩუნებასა და რეალური ცოდნის შეფასებას ისახავს მიზნად. თუმცა, ზოგიერთი ქვეყანა საპირისპირო მიმართულებით ვითარდება. არაბთა გაერთიანებული საამიროები 2025-2026 სასწავლო წლიდან ხელოვნურ ინტელექტს სავალდებულო საგნად აქცევს საბავშვო ბაღიდან მეთორმეტე კლასის ჩათვლით. გერმანიაში კი განათლების მინისტრების კონფერენციამ აკრძალვას არარეალური უწოდა და მოუწოდა მასწავლებლებს, ტექნოლოგია პირდაპირ სასწავლო პროცესში დანერგონ. საბოლოო ჯამში, ნორვეგიის გადაწყვეტილება ასახავს მზარდ გლობალურ შეშფოთებას ბავშვების გონებრივ განვითარებაზე ტექნოლოგიების გავლენის გამო. ევროპული მთავრობები იძულებულნი არიან დაუბრუნდნენ კლასიკურ მეთოდებს, რათა დაიცვან მომავალი თაობის ფუნდამენტური საგანმანათლებლო უნარები, რაც საზოგადოების გრძელვადიანი სტაბილურობის გარანტიაა და თავიდან აგვაცილებს მასობრივ კოგნიტურ დამოკიდებულებას.