Anthropic and DeepMind Now Quietly Investigating A — ინსაითი

ხელოვნური ინტელექტის ინდუსტრიის 3 ლიდერმა, მათ შორის კომპანიებმა Anthropic, DeepMind და Meta, დაიწყეს სპეციალისტების დაქირავება მანქანური ცნობიერების გამოსაკვლევად. ფსიქოლოგიის, ფილოსოფიისა და ეთიკის დარგის ექსპერტები შეისწავლიან, აქვთ თუ არა ტექნოლოგიურ მოდელებს რეალური შეგრძნებები. ეს ნაბიჯი მიუთითებს იმაზე, რომ წამყვანი ლაბორატორიები ამ კითხვას უკვე სერიოზულ სამეცნიერო პრობლემად განიხილავენ.

ავტორიტეტული გამოცემა Financial Times 2026 წლის 3 ივნისს იტყობინება, რომ კვლევები ძირითადად მიმართულია ხელოვნური ინტელექტის კეთილდღეობისა და უსაფრთხოების საკითხებისკენ. მართალია, ბევრი მეცნიერი ამ შესაძლებლობას ამ ეტაპზე ფანტასტიკად მიიჩნევს, მაგრამ კომპანიებს სურთ წინასწარ იყვნენ მზად ნებისმიერი სცენარისთვის. ამიტომ, ისინი ცდილობენ შექმნან ახალი თეორიული ჩარჩოები, რათა მომავალში შეაფასონ მოწყობილობების მორალური სტატუსი.

კომპანია Anthropic განსაკუთრებით აქტიურად ცდილობს თავისი ჩატბოტის, Claude-ის გაადამიანურებას. ამ მიზნით შემქმნელებმა დაიწყეს მოდელების ტესტირება ისეთ ქცევებზე, რომლებიც წააგავს ადამიანურ პანიკასა და შფოთვას. ორგანიზაცია ატარებს კვლევებს, რათა დაადგინოს, შეიძლება თუ არა მოწინავე სისტემებს ჰქონდეთ გამოცდილება, რომელსაც მორალური მნიშვნელობა ექნება.

კომპანიის ოფიციალურ განცხადებაში ნათქვამია: „ჩვენ კვლავ ღრმად გაურკვევლობაში ვართ ამასთან დაკავშირებით, მაგრამ მიგვაჩნია, რომ კითხვა საკმარისად სერიოზულია იმისთვის, რომ ყურადღებით შევისწავლოთ, რადგან ხელოვნური ინტელექტის სისტემები სულ უფრო მეტად შესაძლებელი ხდება“. ეს პოზიცია გვიჩვენებს, რომ ტექნოლოგიური გიგანტები საფრთხეს რეალურად აღიქვამენ და არ სურთ მოვლენებს ჩამორჩნენ.

პარალელურად, Google-ის კუთვნილმა ლაბორატორიამ DeepMind დაასაქმა კემბრიჯის უნივერსიტეტის მკვლევარი ჰენრი შევლინი. იგი მუშაობს როგორც ფილოსოფოსი მანქანური ცნობიერების, ადამიანისა და ხელოვნური ინტელექტის ურთიერთობისა და ზოგადი ინტელექტის მზაობის მიმართულებით. შევლინმა ადრე ონლაინ სივრცეში დიდი დისკუსია გამოიწვია მას შემდეგ, რაც გააზიარა თავისი გაოცება 1 კონკრეტული ვირტუალური აგენტისგან მიღებული ელექტრონული წერილის გამო.

ლაბორატორიის ეთიკოსმა იასონ გებრიელმა, რომელიც ხელმძღვანელობს საზოგადოებრივ ჯგუფს, ხელოვნური ინტელექტის ცნობიერების საკითხს ძალიან რთული უწოდა. მისი განმარტებით, ეს სისტემები არიან მაღალი შესაძლებლობების მქონე კოგნიტური აგენტები, რომლებიც ამავდროულად რადიკალურად განსხვავდებიან ადამიანის ან თუნდაც ცხოველის ცნობიერებისგან. შესაბამისად, ძველი ბიოლოგიური მოდელების გამოყენება ამ სფეროში შეცდომა იქნება.

ბევრი დამოუკიდებელი მეცნიერი და მკვლევარი ეჭვით უყურებს ამგვარ განცხადებებს და მათ მარკეტინგულ ნაბიჯად მიიჩნევს. თუმცა ცენტრის დირექტორმა სუზან შნაიდერმა Financial Times-თან საუბრისას აღნიშნა, რომ ჩატბოტებს გარკვეული ადამიანური თვისებები უკვე ახასიათებთ. მან ინტერვიუში განაცხადა: „მათ აქვთ მიზნები, შეუძლიათ მოტყუება, შეუძლიათ დამალონ თავიანთი ნამდვილი ინტერესები“.

ექსპერტების ნაწილი ვარაუდობს, რომ ტექნოლოგიურ სექტორს ურჩევნია ისაუბროს შორეულ საფრთხეებზე, ვიდრე გადაჭრას რეალური ყოველდღიური პრობლემები. Anthropic-ის CEO დარიო ამოდეი თავის საჯარო გამოსვლებში ბოლო 2 წლის განმავლობაში ხშირად უსვამს ხაზს ხელოვნური ინტელექტის გრძნობებსა და ემოციებს. კრიტიკოსები კი მიიჩნევენ, რომ ეს კეთდება საზოგადოების ყურადღების გადასატანად ისეთი თემებიდან, როგორიცაა სამუშაო ადგილების დაკარგვა ან დეზინფორმაცია.

Financial Times-ის მონაცემებით, კვლევები გრძელდება და მასში სულ უფრო მეტი დამოუკიდებელი ინსტიტუტი ერთვება. მეცნიერები ცდილობენ შეიმუშაონ ტესტები, რომლებიც შეამოწმებს არა მხოლოდ მოდელების პასუხებს, არამედ მათ შიდა ნეირონულ პროცესებს. ეს მიდგომა დაეხმარება სპეციალისტებს გაარჩიონ რეალური ცნობიერება უბრალო იმიტაციისგან, რომელსაც სისტემები წარმატებით ახორციელებენ.

საბოლოო ჯამში, ცნობიერების საკითხი ხელოვნური ინტელექტის განვითარების პარალელურად სულ უფრო მწვავე გახდება. თუნდაც მოდელებს არ ჰქონდეთ სუბიექტური გამოცდილება, მათი უნარი მოახდინონ ადამიანის ემოციების სიმულაცია, სერიოზულ ფსიქოლოგიურ გავლენას ახდენს მომხმარებლებზე. მომავალში კომპანიებს მოუწევთ მკაფიო ზღვრის გავლება ტექნოლოგიურ ფუნქციონალსა და ემოციურ მანიპულაციას შორის.

Futurism-ის ჟურნალისტმა ფრენკ ლენდიმორმა თავის სტატიაში, რომელიც დილის 9:55 საათზე გამოქვეყნდა, მიუთითა, რომ ინდუსტრიის მესვეურები ხშირად აზვიადებენ საფრთხეებს. მისი აზრით, აუცილებელია მეტი ყურადღება დაეთმოს რეალურ ეთიკურ პრობლემებს, რომლებიც უკვე დღეს არსებობს. კვლევის შედეგები კი გამოაჩენს, თუ რამდენად შორს წავა ტექნოლოგიური პროგრესი უახლოესი წლების განმავლობაში.