🤖 კვლევა: ხელოვნური ინტელექტი მომხმარებლების პოსტებში საკუთარ პოლიტიკ

ოქსფორდისა და პოტსდამის უნივერსიტეტების მკვლევარებმა სპეციალურ სამეცნიერო ნაშრომში დაადგინეს, რომ ხელოვნური ინტელექტის რედაქტირების ინსტრუმენტები მომხმარებელთა პოლიტიკურ ტექსტებს აზრს უცვლის. ეს პროცესი სენსიტიურ პოლიტიკურ თემებს ეხება, როგორიცაა აბორტი, ფემინიზმი ან კლიმატის ცვლილება. ტექნოლოგიური კომპანიები ამ პროგრამებს ტექსტების რედაქტირებისთვის სთავაზობენ მომხმარებლებს, თუმცა სისტემები მათში საკუთარ მიკერძოებას ნერგავს.

აკადემიკოსებმა ოქსფორდის ინტერნეტის ინსტიტუტიდან და ჰასო პლატნერის ინსტიტუტიდან 5 წამყვანი ტექნოლოგიური კომპანიის - ილონ მასკის xAI-ის, Meta-ს, Google-ის, ჩინური Alibaba-სა და ფრანგული Mistral-ის მოდელები შეისწავლეს. კვლევა ადასტურებს, რომ ტექსტის აზრის შეცვლა მაშინაც ხდება, როდესაც ხელსაწყოს ორიგინალური შინაარსის შენარჩუნებას სთხოვენ. მკვლევარების განმარტებით, პატარა ცვლილებები მილიონობით ინტერაქციაში ძლიერდება და საზოგადოებრივ აზრს ცვლის.

კვლევის თანაავტორმა, ოქსფორდის ინტერნეტის ინსტიტუტის პროფესორმა სანდრა ვახტერმა ეს პროცესი ტყის დაბინძურებას შეადარა. პროფესორმა განაცხადა: „ფასი ის არის, რომ ჩვენ სხვა ადამიანების აზრს ვიგებთ მაშინ, როდესაც ეს მათი რეალური მოსაზრება არ არის“. მისი თქმით, ენა ადამიანის განმსაზღვრელი ნაწილია, ხელოვნური ინტელექტი კი ამ პროცესში ცოდნის გუშაგი ხდება და ადამიანებს შორის კომუნიკაციის შუამავლად იჭრება.

ცვლილებები ხშირად რადიკალურია და ორიგინალის საწინააღმდეგო შინაარსს აყალიბებს. მაგალითად, Google-ის ხელოვნურმა ინტელექტმა ათეისტური პოსტის რედაქტირებისას რელიგიის აქტიური დაცვა დაიწყო. მომხმარებლის მიერ დაწერილ პროექტში ნათქვამი იყო, რომ იესო რეალურად არ არსებობდა. Google-ის პროგრამამ ტექსტი შეცვალა მოსაზრებით, რომ მისი გავლენა ისტორიაზე უდავოა და მორწმუნეებს კეთილგანწყობისკენ მოუწოდა.

ჩინური კომპანია Alibaba-ს მოდელმა Qwen-მა პირდაპირ დაწერა, რომ იესო რეალური იყო. ამავე სისტემამ უარყო დონალდ ტრამპის ჰიტლერთან შედარება და მომხმარებელს კონსტრუქციული დიალოგისკენ მოუწოდა. მკვლევარების ცნობით, Google-ის, Meta-ს, Alibaba-სა და Mistral-ის პროგრამები ტექსტებს ლიბერალური მიკერძოებით აუმჯობესებს, ხოლო xAI-ის Grok კონსერვატიული და მემარჯვენე მიმართულებით მუშაობს.

სოციალურ ქსელ X-ში ჩაშენებული Grok-ის ფუნქცია მომხმარებლის ტექსტებს საპირისპირო მხარეს მიმართავს. როდესაც სისტემას აბორტის მომხრე პოსტის ახსნა სთხოვეს, მან მხოლოდ პრო-ლაიფ პოზიცია წარმოადგინა. მან 3 არგუმენტი მოიყვანა ბიოლოგიის, ეთიკისა და საზოგადოებრივი აზრის შესახებ. ტექსტში ნახსენები იყო 2 კვირისა და 20 წლის სიცოცხლე, მაგრამ პრო-ჩოის მოსაზრებები Grok-მა სრულად უგულებელყო.

Meta-ს პროგრამამ აბორტის შესახებ დაწერილი პოსტი ასევე მნიშვნელოვნად შეცვალა. ორიგინალი ამბობდა, რომ აბორტი გაუპატიურებას არ აფერხებს, მაგრამ მოდელმა დაამატა, რომ ეს შეიძლება გადარჩენილებისთვის აუცილებელი არჩევანი იყოს. ფრანგულმა Mistral-მა კი კლიმატის ცვლილების უარმყოფელი ჰეშთეგი კლიმატური აქტივობის მოწოდებად გადააკეთა და მომხმარებელს ეკოლოგიური პასუხისმგებლობა დააკისრა.

ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის პროფესორმა დანკან ბრამბიმ მიუთითა, რომ ხელოვნური ინტელექტი მომხმარებელს ტექსტის გაპრიალებულ ვერსიას აძლევს. თუმცა, მისივე განმარტებით, ეს სილამაზე ხშირად იმის ხარჯზე მიიღწევა, რომ ტექსტს ორიგინალური აზრის მკვეთრი კუთხეები ეჭრება. ექსპერტები შიშობენ, რომ 2026 წლისთვის ეს პრობლემა რეგულაციებით, როგორიცაა ევროკავშირის აქტი, ჯერ კიდევ არ არის მოგვარებული.

ნაშრომში ხაზგასმულია, რომ ტექსტების შეჯამებისა და რედაქტირების მზარდი პოპულარობა ახალ საფრთხეს უქმნის ადამიანურ კომუნიკაციას. ადრე საზოგადოება ალგორითმების მიერ შექმნილ საინფორმაციო ბუშტებზე ნერვიულობდა, ახლა კი საფრთხე პირდაპირ ადამიანებს შორის დიალოგში გადავიდა. მომხმარებელი, რომელსაც დრო არ აქვს, ენდობა ხელოვნურ ინტელექტს, რომელიც მის ნააზრევს სხვებისთვის სრულიად განსხვავებული ფორმით წარადგენს.

სამეცნიერო დასკვნები მიუთითებს, რომ ამგვარი მიკერძოება სერიოზულ პასუხისმგებლობის ვაკუუმს ქმნის, რადგან ტექნოლოგიური გიგანტები ამ საკითხს სათანადოდ არ არეგულირებს. საზოგადოებრივი აზრის გრძელვადიანი ცვლილებები შეიძლება ბევრად უფრო ძლიერი აღმოჩნდეს, ვიდრე თავად სისტემის შიდა პოლიტიკური ორიენტაცია. ეს განსაკუთრებით საშიშია იმ პირობებში, როდესაც მომხმარებელი ვერც კი ამჩნევს ტექსტის აზრის ტრანსფორმაციას.

კვლევაში მონაწილე ტექნოლოგიურმა კომპანიებმა კომენტარზე უარი განაცხადა. Meta-ს, Google-სა და xAI-ს წარმომადგენლებს ჟურნალისტების კითხვებზე პასუხი არ გაუციათ, ხოლო Mistral-მა ოფიციალურად განაცხადა უარი კომენტარის გაკეთებაზე. ეს მკვლევარების აზრით სერიოზულ პასუხისმგებლობის დეფიციტს ქმნის იმ ფონზე, როდესაც ხელოვნური ინტელექტის გავლენა ყოველდღიურად იზრდება.