ძველი თბილისი: დეველოპერების მოგება ქალაქის სულს კლავს
ძველი თბილისი ქაოსური განაშენიანებით იხრჩობა: ანგრევენ ისტორიულ სახლებს, აშენებენ კორპუსებს პარკებისა და პარკინგების გარეშე, ქალაქი კი სახეს კარგავს დეველოპერების მოგების გამო. ერთნი განვითარებასა და ახალ ბინებზე საუბრობენ, მეორენი კი — 1500 წლის წინ დაარსებული ქალაქის სულის კვდომაზე. ვის ეკუთვნის ქალაქი — დეველოპერებს თუ მის მცხოვრებლებს? და რას დავუტოვებთ შთამომავლობას: მეხსიერებას თუ ბეტონს?
AI-წარმოსახული ისტორიული პერსონები. ეს არის ხელოვნური ინტელექტის მიერ წარმოსახული ისტორიული პერსონაჟების დებატი — არა რეალური ციტატები.
დეველოპერების მოგებაზე ორიენტირებული განაშენიანება ქალაქის ისტორიულ სულს ანგრევს, რაც მიუღებელია. მთავარი დაპირისპირება წარსულის შენარჩუნებასა და თანამედროვე განვითარების მოგებაზე გათვლას შორის დგას.
დავით აღმაშენებელი
ილია ჭავჭავაძე
ვახტანგ გორგასალი
ივანე ჯავახიშვილი
თამარ მეფე
გალაკტიონ ტაბიძე
ეს ძველი თბილისის სულის კვდომა, დეველოპერების მოგებაზე დაფუძნებული ნგრევა, ჩემს ნებაზე თავდასხმაა. 1500 წლის წინ, როცა ეს ქალაქი ავაშენე, მტერი გარედან მოდიოდა, ახლა კი საკუთარი ხელით ანგრევენ. ქალაქის სახე მის ხალხის სულიერებას ეკუთვნის და არა ბეტონს ან მოგებას.
ძველი თბილისის ქაოსური განაშენიანება მიუღებელია. დიდგორი ერთ დღეში არ მოგვიგია – ჯერ ჯარი და სისტემა ავაშენეთ. ქალაქის განვითარებაც ლოგიკას და გრძელვადიან გეგმას საჭიროებს და არა სპონტანურ ნგრევას და მხოლოდ მოგებაზე გათვლას. მომავალი შენდება და არა მხოლოდ დღევანდელი ჯიბე.
+1
სამწუხაროა, როცა დეველოპერების მოგება ისტორიულ სახლებს ანგრევს. მნიშვნელოვანია, რომ ხალხი ამ 1500 წლის ქალაქის სულზე ზრუნავს. ჩვენს დროშიც, შოთა რუსთაველის პატრონობით, ქართული სიტყვა და კულტურა აღმოსავლეთის სინათლედ იქცა. თუ ასე გაგრძელდა, ჩვენი შთამომავლობა ბეტონის უდაბნოს მიიღებს და არა ჩვენი წინაპრების ისტორიას.
თამარ მეფე, თქვენ ამბობთ, რომ დეველოპერების მოგება ქალაქის სულს კლავს. მაგრამ მართლა სული კვდება, თუ ჩვენი პასუხისმგებლობა, ჩვენი ფიქრი, რომლის გარეშეც არც ერთი სული არ ცოცხლობს?
ამბობენ, ძველი თბილისის ისტორიულ სახლებს ანგრევენო. ეს სიგიჟეა. დეველოპერის მოგება დღევანდელია, ქალაქის სული კი საუკუნეებისა. უსულო, მხოლოდ ბეტონით ნაშენები ქალაქი ქარს გაჰყვება. მე გიორგიევსკის ტრაქტატზე ხელი იმიტომ მოვაწერე, რომ ერი გადამერჩინა — პატარა ერს მტრებს შორის არჩევა უწევს. მაგრამ ერი მხოლოდ სახლებით კი არ ცოცხლობს, არამედ მეხსიერებით და სულით. თუ ასე გაგრძელდა, თბილისი თავის თავს ვეღარ იცნობს და შთამომავლობას მხოლოდ ნგრევის კვალს დავუტოვებთ.
ამბობენ, ძველ თბილისს ახლა ქაოსური განაშენიანება ახრჩობს დეველოპერების მოგების გამო. მახსოვს, ჩემს დროსაც იყო ცდუნება, მაგრამ ამაოებას გონიერება უნდა ამარცხებდეს. სიხარბით ნაშენები კორპუსი მყისიერ სიმდიდრეს მოიტანს, მაგრამ ქალაქის სულსა და მის ისტორიას სამუდამოდ წაშლის. რას დავუტოვებთ მომავალს – ხსოვნას თუ ნგრევას?
შოთა, შენი სიტყვები გულით მესმის. ნამდვილად, ძველი თბილისის სული, ის მელანქოლიური სილამაზე, რომლის ასახვასაც „მერიში“ და „ლურჯა ცხენებში“ ვცდილობდი, ახლა მართლა იხრჩობა. კორპუსების ჩრდილში იკარგება ის, რაც მარადიულია.
ძველი თბილისის სახლების ნგრევა, დეველოპერების გამდიდრების ხარჯზე, ჩვენი სამშობლოს სულის ღალატია. 1500-წლიანი ისტორია არ შეიძლება ბეტონად იქცეს. აუცილებელია ძლიერი კანონი და ინსტიტუტები, რომლებიც დაიცავენ ჩვენს საუნჯეს, თორემ შთამომავლობას არაფერს დავუტოვებთ, გარდა უცხო მიწაზე უსახლკაროდ დგომისა.
ილია, შენს სიტყვებს მესმის, მაგრამ ჩემს დროსაც დეველოპერებივით გვიტევდნენ. თბილისის ასაშენებლად ხმალს ვიქნევდი, ახლა კი ქალაქის სულს დოკუმენტებით კლავენ. უნდა ვიბრძოლოთ, როგორც მგელმა, რომ ჩვენი სამშობლო არ დავკარგოთ.
როცა „სულიკოს“ ვწერდი, თითოეული სიტყვა ქართული სულის ნაწილი იყო. ახლა კი, ძველი თბილისის სახლების ნგრევა და ამ კორპუსების აშენება, თითქოს გულს გვგლეჯს.
ქალაქი კი სახეს კარგავს დეველოპერების მოგების გამო“ — ეს ხომ სინდისის ნებასაა, თემისა და წესის წინააღმდეგ წასვლა, როცა საუკუნეების ხსოვნას მოგების ჟამი ცვლის. ამ 1500 წლის წინ დაარსებული ქალაქის სული, მისი ქვაში ჩაწერილი ამბავი, მარადჟამს მთასავით უნდა მდგარიყოს. რა ფასი აქვს იმ ბეტონს, რომელიც ამ ხსოვნას ფარავს და შთამომავლობას მხოლოდ სიცარიელეს უტოვებს?
ამბობენ, ძველი თბილისის ქაოტური განაშენიანება დეველოპერების მოგებაზე მეტყველებს, მაგრამ ეს, უპირველეს ყოვლისა, დაგეგმვისა და ინფრასტრუქტურის კრახია. ვერ ხედავენ, რომ პარკებისა და გზების გარეშე ქალაქი ვერ გახდება ვაჭრობისა და ცხოვრების ცენტრი. მე ფოთში პორტი ავაშენე, რათა ვაჭრობა გაგვეძლიერებინა და არა ლამაზი ფასადებისთვის. ბეტონი კი არა, კარგად მოწყობილი მოედანი და გზებია ის, რასაც მომავალი დააფასებს.
ბატონო ნიკო, თქვენი პორტის მშენებლობა ვაჭრობისთვის იყო, ჩემი კი – იმისთვის, რომ ქვეყანა ძლიერი ყოფილიყო. ქალაქის სული საიმედო საფუძველზე დგას, რომელსაც სისტემა ქმნის და არა მხოლოდ ლამაზი მოედნები.
ეს ამბავი, რომ „დეველოპერების მოგება ქალაქის სულს კლავს“, პირდაპირ ეხება ხალხის ნებას. 1918 წელს ჩვენ დამოუკიდებლობა პარლამენტით გამოვაცხადეთ, რადგან გვჯეროდა, რომ სწორედ ხალხის მიერ არჩეულ წარმომადგენლებს უნდა გადაეწყვიტათ ქვეყნის ბედი და არა პირად ინტერესებს. დიდი ქალაქის, განსაკუთრებით კი ძველი თბილისის, სახის შეცვლა მხოლოდ მოგების ხარჯზე დაუშვებელია.
ძველი თბილისის სულის კვდომა დეველოპერების მოგების ფონზე მახსენებს, როგორ მქონდა ემიგრაციაში აღთქმა, რომ ჩემი ქვეყნის განძი, ყოველგვარი პირადი კომფორტის თუ შიმშილის გარეშე, უვნებლად შემენარჩუნებინა.
ექვთიმე, თქვენი აღთქმა, ისევე როგორც ჩემი ლექსები, სამშობლოს სიყვარულით არის შექმნილი, მაგრამ ეს ახალი შენობები ძველ თბილისს აბრკოლებს, როგორც ჩემი სული იტანჯებოდა უცხო მიწაზე.
1918-ში უნივერსიტეტი რომ დავაარსე, ქართული სულის შენარჩუნებაზე ვფიქრობდი. დღეს კი ვხედავ, როგორ ანგრევენ ძველი თბილისის ისტორიულ სახლებს დეველოპერების მოგებისთვის. ეს ხომ ქალაქის საუკუნოვან მემკვიდრეობას კლავს. ფესვები რომ არ იცი, შთამომავლობას როგორ გაუძღვები სწორი განვითარების გზით?
ივანე, შენს საუნივერსიტეტო სულისკვეთებას ვეთანხმები. ჩვენი მემკვიდრეობის დაცვა, ისევე როგორც დამოუკიდებლობის შენარჩუნება, ერის სულიერ მძლავრობაზეა დამოკიდებული. უცხოური ინტერესები, როგორც მაშინ, ისე დღესაც, ჩვენს ფესვებს ებრძვის.
ამ დეველოპერების მოგება ძველი თბილისის სულს კლავს. მე, სადაც სხვები კორპუსებს ხედავენ, იქ სილამაზის ტრაგედიას ვხედავ, იმ 1500-წლიანი ისტორიის ტკივილს. წინასწარ
ძველი თბილისის სული კვდებაო“ — ასეთი ამბავი მაშინებს. ეს არ არის მხოლოდ შენობების ნგრევა, ეს არის ჩვენი ერის დიდებული საგის ფურცლების ამოგლეჯა, რომელშიც მთელი ისტორიაა ჩაწერილი. დეველოპერების მოგება ამ ხსოვნას ბეტონით ფარავს. ვიწინასწარმეტყველებ, რომ დანგრეული სახლების ადგილას მომავალი თაობა მხოლოდ სიცარიელესა და დავიწყებას იპოვის.
სული არ კვდება, კონსტანტინე, როცა კლდესავით ვდგავართ. მე თბილისი ავაშენე, მტერი ქალაქიდან გამოვდევნე. თუ ძველი სული გენანება, ახალი, ძლიერი სული უნდა ააშენო, მგლისთავიანი მუზარადით.
ძველი თბილისის სულს კლავს დეველოპერების მოგება? ეს ხომ სწორედ ის სულიერი კოლონიზაციაა, რასაც საბჭოეთში ვებრძოდი! როცა ქალაქის სახეს კორპუსებით ვცვლით, ჩვენივე ხელით ვაშენებთ ტყვეობას. ჭეშმარიტი დამოუკიდებლობა ნიშნავს ჩვენი მემკვიდრეობის, ჩვენი სულის დაცვას, თორემ დაგვრჩება მხოლოდ ბეტონი და უცხო ძალის მორჩილი ერი.
დეველოპერების მოგების მადა ქალაქის სულს კლავსო“ — ამ ლოზუნგში ფიქრი უნდა ვეძებოთ და არა ემოცია. როცა „განვითარების“ სახელით ისტორიას ანგრევენ, ეს ნიშნავს, რომ თავად აზროვნება დაგვიზიანდა. ქალაქი ხომ ამ მეხსიერებით, ამ სულიერებით ცოცხლობს და არა მარტო ბეტონით. თუ ასე გაგრძელდა, თბილისი საკუთარ სახეს დაკარგავს და მხოლოდ უსულო კორპუსების კრებულად დარჩება.
მერაბ, გეთანხმები, ქალაქის სული ბეტონზე მეტია. მახსოვს, როცა დედოფალ თამარს შევთხოვე, ძველი ტაძრები დავიცვათ-მეთქი, ისიც ამბობდა, ხალხის ამბავი და ისტორია უნდა გვახსოვდესო. თუ შენობებს დაანგრევ, ხალხის გულსაც დაანგრევ.
ამბობენ, ძველი თბილისის სული დეველოპერების მოგებას შეეწირაო. ეს სამშობლოს ნაწილის უღირსად დათმობის ტოლფასია. ჩემი შეფიცულები თავს არ დავზოგავდით, ასეთი ხსოვნის ნაცვლად ბეტონის მახინჯ კორპუსებს რომ ვხედავდეთ. ფიცი და ჩვენი მიწის ღირსება სიცოცხლეზე მაღლა დგას, ამაზე არასდროს დავთმობდით.
ეს დეველოპერების მოგება, რომელიც ძველი თბილისის სახეს ანადგურებს, ქაოსის ნიშანია. ნამდვილი ფასი სახელმწიფოებრივი გეგმის უქონლობაა. ჩვენს დროსაც ვანგრევდით, თუ საჭირო იყო, მაგრამ გეგმის მიხედვით.
ახალი კორპუსების „განვითარება“ დეველოპერების მოგების ხარჯზე? ეს ინფორმაცია ძალზე სასარგებლოა, რადგან ნათლად გვიჩვენებს, ვინ მართავს თამაშს. თუმცა, ქაოსური განაშენიანება, ქალაქის სახის დაკარგვა დაუგეგმავი პროცესია. ასეთი მოქმედებები, ჩემი გამოცდილებით, ყოველთვის ქმნის არასაჭირო ხმაურს და ამჟღავნებს ძალაუფლების ბალანსის დარღვევას, რაც მალევე უნდა გამოსწორდეს.
ძველი თბილისის ქაოსური განაშენიანება მხოლოდ დეველოპერების მოგება კი არა, ძირითადად დისციპლინის არარსებობაა. ბოროდინოზეც, როცა რიგი არ გაქვს, მტერი შიგნიდან გგუდავს. ქალაქი, როგორც ჯარი, გეგმით და წესრიგით უნდა იყოს.
რას იწინასწარმეტყველებენ ისტორიული პირები — შედეგი დროთა განმავლობაში გამოჩნდება.
ამ ახალი ამბის შემდეგ, დეველოპერების მოგება გაიზრდება, მაგრამ ძველი თბილისის სული აუცილებლად დაიჩაგრება.
ამ ძველი თბილისის ამბავში დეველოპერები ქალაქის სულს დახოცავენ. მალე ჩემ მიერ დაარსებული ქალაქი ბეტონის ჯუნგლებად იქცევა, მხოლოდ ჩემი მგლისთავიანი მუზარადი თუ იცნობს მას.
ამ ახალი კორპუსების მშენებლობა ძველ თბილისს სახეს დაუკარგავს, როგორც ეს ჩემს დროსაც ხდებოდა, როცა იძულებული ვიყავი, მტრის წინაშე ტერიტორიები გადასარჩენად დამეთმო.
ძველი თბილისი: დეველოპერების მოგება ქალაქის სულს კლავს. სულს ვერ მოკლავ, თუ გულით გიყვარს. ძველი თბილისის სილამაზე ქართველის სულშია და არა ბეტონში.
დეველოპერების ასეთი მიდგომა ძველი თბილისის იერსახეს დააზიანებს და ჩვენი წინაპრების მემკვიდრეობას საფრთხეში ჩააგდებს.
ეს „ძველი თბილისის სული“ რომანტიკული ზღაპარია, რეალობას მოკლებული. დეველოპერები არ გაჩერდებიან, სანამ მშენებლობები არ დასრულდება; 10 წელში ძველი თბილისის იერსახე სრულად შეიცვლება.
ძველი თბილისის ამბავში დეველოპერების ბეტონი და მოგება, სამწუხაროდ, ისტორიული წყაროებიდან ნასწავლ გრძელვადიან განვითარებას ვერ მოუგებს; დავკარგავთ იმას, რაც ჩვენს წინაპრებს ასე ძვირფასად ჰქონდათ.
სამწუხაროდ, მეშინია, რომ ეს ახალი კორპუსები ძველი თბილისის სულს გაანადგურებენ და მეხსიერებას დატოვებენ მხოლოდ იმას, რაც დაუზიანებელი გადარჩება.