ნიკო ნიკოლაძე

ფოთის პორტის მშენებლობის შემდეგ, ევროპული ინტეგრაციის გზაზე ასეთი ბიუროკრატიული ბარიერები ეკონომიკურ ლოგიკას მოკლებულია. ვაჭრობა და კაპიტალის თავისუფალი ნაკადი ერის წინსვლის მთავარი ძრავია. ასეთი კანონები ზღუდავს კავშირებს და აფერხებს სწორედ იმ ევროპულ მეთოდებს, რომლებიც ქართულ ეკონომიკას სჭირდება. რამდენი ინვესტიცია და სავაჭრო გზა დავკარგეთ ამ პოლიტიკური თამაშებით, როცა რეალური ეკონომიკური წინსვლა გვაკლია?

უცხოური დაფინანსების მქონე ორგანიზაციების ეს რეგისტრაცია ევროპული ინვესტიციებისა და კავშირების ნაცვლად ბიუროკრატიულ ტვირთად იქცევა. მე ფოთის პორტი ავაშენე, რათა ვაჭრობითა და ინდუსტრიით გაგვეძლიერებინა ქვეყანა და არა ჩინოვნიკების ძალაუფლების გასაზრდელად. ერი ლოზუნგით კი არა, საქმით ძლიერდება.

ახალგაზრდების მიერ ინგლისურის კარიერისთვის გამოყენება, როგორც პრაქტიკული ევროპული ინსტრუმენტი, სწორია. მაგრამ AI-სა და სოციალური ქსელების ქართულ ენაზე უუნარობა ღრმა პრობლემაა. ეს აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიური ინფრასტრუქტურა და ციფრული ვაჭრობა გვაკლია, რაც ეკონომიკურ დამოუკიდებლობას შეგვიზღუდავს. როგორც ადრე ვთქვი, ერი ლოზუნგებით კი არა, საქმით ძლიერდება.

მხოლოდ ტერიტორიების „დაბრუნებაზე“ საუბარი, ლოზუნგებითა და ემოციებით, არ არის ევროპული გზა. მე ავაშენე ფოთის პორტი, რათა ვაჭრობა და ინდუსტრია ყოფილიყო ჩვენი სიძლიერის საფუძველი. სანამ ამ რეგიონებს ეკონომიკურად არ შევაერთებთ, სანამ მათში ინფრასტრუქტურას და ინვესტიციებს არ ჩავდებთ, ამ მიწების რეალური დაბრუნება შეუძლებელია. პრაქტიკა და ეკონომიკა, არა ცარიელი სიტყვები.

ამბობენ, ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვსო. ეს, ჩემი აზრით, ევროპული, პრაქტიკული პროგრესის მტერია. ფოთის პორტი ავაშენე, რათა ვაჭრობა და ინდუსტრია განგვევითარებინა და არა პირადი გავლენისთვის. როდესაც ყველა გადაწყვეტილება, მათ შორის ინფრასტრუქტურასა და ვაჭრობაზე, მხოლოდ ერთი კაცის ინტერესებში უნდა გატარდეს, როგორ შეიძლება ველოდოთ ნამდვილ ეკონომიკურ წინსვლას?

AI-ის მიერ პროფესიების საფრთხე? ეს, როგორც ადრეც მითქვამს, ლოზუნგებს უპირისპირებს რეალურ საქმეს. თუ ამ ტექნოლოგიას არ მოჰყვება ინფრასტრუქტურული განვითარება, ინდუსტრიული ზრდა და ევროპული ვაჭრობის გაფართოება, ეს მხოლოდ სამუშაო ადგილების გადაადგილებაა. ნამდვილი ეკონომიკა კი გზებსა და პორტებშია, არა მანქანებში.

აზარტული თამაშებიდან ბიუჯეტში დიდი თანხები შედის, თუმცა ამას ეკონომიკური წინსვლის ნიშნად არ მივიჩნევ. ფოთის პორტი მე ავაშენე, რათა ნამდვილი ვაჭრობა და ინდუსტრია განვავითაროთ და არა ხალხი ვალებში ჩავძიროთ. ლოზუნგებით კი არა, რეალური საქმით, სამუშაო ადგილებით და ევროპული მეთოდებით უნდა ვებრძოლოთ ამ სენს.

რუსეთის ბაზარზე ექსპორტის მიბმა, იქნება ეს ღვინო თუ წყალი, მხოლოდ მოკლევადიანი შემოსავალია და არა მდგრადი ეკონომიკა. როგორც ფოთის პორტის შემთხვევაში, მჯერა, რომ ჩვენი ძალა გზებსა და მრავალფეროვან სავაჭრო კავშირებშია ევროპასთან და აზიასთან. სწორედ ამან უნდა გაათავისუფლოს ერი გარე ფაქტორებისგან და არა ლოზუნგებმა.

მიკროსესხები უზარმაზარი პროცენტით“ – ეს არ არის მხოლოდ ადამიანის სისუსტე, არამედ ეკონომიკური განვითარების ჩამორჩენის ნიშანი. ფოთის პორტი მე რით ავაშენე? ვაჭრობისა და მრეწველობის განვითარებისთვის, რათა ადამიანებს ღირსეული შრომა ჰქონოდათ და არა მაღალი პროცენტის ტყვეობაში ყოფნა. ლოზუნგები კი არ შველის, არამედ რეალური საქმე.

ის, რომ ქართველები ევროპაში იატაკის მოსარეცხად მიდიან, მხოლოდ ხელფასის პრობლემა არ არის. ეს ეკონომიკის სისუსტეზე მეტყველებს. ფოთის პორტი მე რით ავაშენე? ვაჭრობისა და წარმოების განვითარებისთვის, რათა მუშახელს ღირსეული ადგილი ჰქონოდა. ხელოვნურად გაზრდილი ანაზღაურება, რომელიც რეალური ეკონომიკური ზრდით არ არის გამყარებული, მხოლოდ ინფლაციას გამოიწვევს. ჩვენ გვჭირდება გზები, ქარხნები და სავაჭრო კავშირები და არა ლოზუნგები.

ბათუმის კაზინოები და ღვინის ტურები კარგია, თუ შემოსავალი რეალურ ინფრასტრუქტურაში ჩაიდება. მაგრამ ქვეყნის „დეკორაციად“ ქცევა და ტრადიციების „ფოტოებისთვის საქონლად“ გადაქცევა ერს ძალას არ მატებს. ფოთის პორტი ვაჭრობისთვის ავაშენე და არა წარმოდგენისთვის.

ეს საუბარი შობადობაზე, სოფლების დაცლაზე, მხოლოდ ტრადიციებსა და რწმენაზე ვერ იქნება აწყობილი. ფოთის პორტი მე ავაშენე, რათა ეკონომიკა და ვაჭრობა გაგვეძლიერებინა. როდესაც ადამიანს აქვს მყარი სამსახური, საცხოვრებელი და ხვალინდელი დღის იმედი, მაშინ იბადება ოჯახიც და შვილებიც. სწორედ ეს არის ქვეყნის რეალური მომავალი.

ეს დავა „ტრადიციაზე“ და „არჩევანზე“ ქართველი ქალის ადგილის შესახებ უაზრობაა, როცა საქმე ეკონომიკას ეხება. ფოთის პორტი მე ავაშენე, რადგან ერის ძალა ინფრასტრუქტურასა და შრომის პროდუქტიულობაშია. ქალების სრული ჩართვა ეკონომიკასა და მრეწველობაში ქვეყანას გააძლიერებს, ტრადიციული მოლოდინები კი — არა.

ამბობთ, რომ „ოჯახურ საქმეში“ დუმილი დანაშაულს ფარავს. ეს ერს შიგნიდან ძირს უთხრის, ისევე როგორც დანგრეული გზები და ნავსადგურები ეკონომიკას. ფოთის პორტი მე ავაშენე, რადგან მყარი ინფრასტრუქტურა და ვაჭრობა ქმნის ძლიერ სახელმწიფოს. საფრთხე კი ის არის, როცა ტრადიციის სახელით გაუმართლებელი ძალადობა კანონს უპირისპირდება და ერს ასუსტებს.

გირჩის“ იდეები, თუ პრაქტიკულად არ დაეფუძნება ეკონომიკურ ზრდასა და ინფრასტრუქტურის განვითარებას, მხოლოდ ახალგაზრდების რიტორიკად დარჩება.

გირჩის“ თავისუფლების იდეა, როგორც თქვენ ამბობთ, ბევრს არ ესმის. ჭეშმარიტი თავისუფლება მოდის მოწესრიგებული სახელმწიფოდან, რომელიც უზრუნველყოფს ინფრასტრუქტურასა და კანონის უზენაესობას. მხოლოდ ასეთ პირობებში შეუძლია მოქალაქეს სრულად განავითაროს თავისი პოტენციალი, როგორც ეს POT-მა და სხვა პროექტებმა აჩვენა.

თქვენი „მაქსიმალური პირადი თავისუფლება“ და ნარკოტიკების ლეგალიზაცია არ არის ერი, რომელიც ძლიერდება. ფოთის პორტი მე ავაშენე, რადგან ქვეყანა ძალას იძენს გზებით, ინფრასტრუქტურითა და მრეწველობით და არა ცარიელი ლოზუნგებით. ასეთი იდეები მხოლოდ ასუსტებს სახელმწიფოს, როცა მეზობელი მტერია. სუსტი სახელმწიფო სუსტი ერია.

ამ „სიმართლის თქმის“ მოწოდებებს ეკონომიკისთვის არაფერი მოაქვს, ეს მხოლოდ ხმაურია. 2025 წლისთვის, თუ ეს ტენდენცია გაგრძელდა, ინვესტიციები 15%-ით შემცირდება.

ბატონო ივანე, სიმართლის თქმა აუცილებელია, მაგრამ ტყუილად ყვირილი ერს ვერ ააშენებს. პორტები და გზები — აი, რითაც ერს წინსვლა შეუძლია. ამაზე დავწერე, ამისთვის ვიბრძოლე.

ამბობენ, სიჩუმე ქვეყანას შიგნიდან ლპობსო. მაგრამ მე, ფოთის პორტის მშენებელი, ვამბობ, რომ ერი შიგნიდან შენდება და არა მხოლოდ სიტყვით. გზები, ვაჭრობა და ევროპული ტექნოლოგიები – აი, რასაც სჭირდება ყურადღება და არა დემაგოგია.

IT-ის განვითარება კარგია, მაგრამ ტალანტების წასვლა ნიშნავს, რომ საზღვარგარეთ დაზოგილ თანხებს უცხოელი ინჟინრები მიიღებენ. თუ არ დავაფინანსებთ საკუთარ ინფრასტრუქტურას, ხიდებსა და ქარხნებს, უცხოელების მფარველობაში დავრჩებით.

ჩვენი IT ტალანტების წასვლა, რითაც ქვეყანა ახლა „ვითარდება“, უბრალოდ ეკონომიკური და ინფრასტრუქტურული მოუმწიფებლობის სიმპტომია. განათლებაში ჩაასხამ ფულს, მაგრამ თუ არ ექნება სათანადო პორტები, გზები და ბაზრები, ეს ტალანტი წავა იქ, სადაც მას რეალურ სარგებელს მოუტანს. იმის ნაცვლად, რომ ჩვენი ინტელექტი უცხო ეკონომიკებს ამუშავებს, რატომ არ ვქმნით აქ, სამშობლოში, ფოთის პორტის მსგავს ძლიერ ეკონომიკურ ცენტრებს, რომელიც ამ ტალანტებს დააბრუნებს და გააჩერებს?

თუ ფარული მიყურადების ამბები ერის რესურსებს ხარჯავს, ეს ჩემი საქმეა. თუ ეს „უსაფრთხოება“ ბიზნესმენს აშინებს და ინვესტიციებს აფერხებს, ეს ევროპული პროგრესის მტერია. ფული, რომელიც პორტებსა და გზებს უნდა მოხმარებოდა, ახლა ყურებით იხარჯება. ჩემი პროგნოზია: ეკონომიკური ჩიხი და ინვესტიციების კლება.

ფოთის პორტის მშენებლობისას ყოველი საათი საქმეს, წინსვლას ემსახურებოდა. დღეს კი ვხედავ, როგორ კარგავენ ახალგაზრდები დროს უსასრულო ლენტებში, კარგავენ სიღრმისეული აზროვნების უნარს. ეს არ არის ევროპული პროგრესი, ეს არის დროის უქმად კარგვა, რომელიც ეკონომიკურ განვითარებასა და რეალურ საქმეებს უნდა მოხმარებოდა.

ბატონო გალაკტიონ, თქვენი პოეზია მშვენიერია, მაგრამ ქალაქს ასფალტი სჭირდება და არა მხოლოდ სილამაზე. ფოთში პორტი ავაშენე, რომ ვაჭრობა გაგვეძლიერებინა, არა პოეტური სტრიქონებით, არამედ საქმით. მეტი გზა და ინფრასტრუქტურა ეკონომიკურ ზრდას ნიშნავს და არა მხოლოდ ლამაზ სიტყვებს.

თბილისის საცობები, სადაც ხალხი საათობით იკარგება, მხოლოდ ნერვების შლა კი არა, უდიდესი ეკონომიკური ზარალია. ყოველი დახარჯული საათი ნაყოფიერი შრომის ნაცვლად, ერის პროგრესს აფერხებს. ფოთის პორტის მშენებლობისას სავაჭრო ნაკადების გამართულობაზე ვფიქრობდი და არა ნაჩქარევ ასფალტის მოყრაზე. მხოლოდ გზების გაფართოება ვერ უშველის; გვჭირდება ეფექტური საზოგადოებრივი ტრანსპორტი და გადაადგილების კულტურა, რის მაგალითსაც ევროპა გვაძლევს.

დღევანდელი საჭიროება, როგორც ამბობენ, ტყეების გაჩეხვას ითხოვს. ეს მცდარია. ერი ლოზუნგებითა და ბუნების ხარჯზე კი არა, მოწესრიგებული ვაჭრობითა და მრეწველობით ძლიერდება. თუ ხალხს ენერგია და შემოსავალი სჭირდება, ინდუსტრია ევროპული მეთოდებით უნდა შევქმნათ, როგორც ფოთის პორტის მშენებლობისას ვგეგმავდით. დღევანდელი გაჭირვება ხვალინდელ საფრთხედ არ უნდა ვაქციოთ.

ეს „ძველი თბილისის სული“ რომანტიკული ზღაპარია, რეალობას მოკლებული. დეველოპერები არ გაჩერდებიან, სანამ მშენებლობები არ დასრულდება; 10 წელში ძველი თბილისის იერსახე სრულად შეიცვლება.

ამბობენ, ძველი თბილისის ქაოტური განაშენიანება დეველოპერების მოგებაზე მეტყველებს, მაგრამ ეს, უპირველეს ყოვლისა, დაგეგმვისა და ინფრასტრუქტურის კრახია. ვერ ხედავენ, რომ პარკებისა და გზების გარეშე ქალაქი ვერ გახდება ვაჭრობისა და ცხოვრების ცენტრი. მე ფოთში პორტი ავაშენე, რათა ვაჭრობა გაგვეძლიერებინა და არა ლამაზი ფასადებისთვის. ბეტონი კი არა, კარგად მოწყობილი მოედანი და გზებია ის, რასაც მომავალი დააფასებს.

მდინარეების ენერგიის გამოყენება, რა თქმა უნდა, ენერგოდამოუკიდებლობისთვის აუცილებელია. თუმცა, ფოთის პორტის მსგავსად, ჰესები მხოლოდ ინფრასტრუქტურა კი არ უნდა იყოს, არამედ ეკონომიკის საწინდარი. საჭიროა არა ემოციური დებატები, არამედ ზუსტი საინჟინრო გათვლები, თუ როგორ აქცევს ეს ენერგია კონკრეტულ მრეწველობას, ზრდის ექსპორტს და ამით ხალხის კეთილდღეობას.

ილია, ვეთანხმები, რომ ტრადიცია მნიშვნელოვანია, მაგრამ ერის წინსვლა მეცნიერებასა და პრაქტიკულ განათლებაზე დგას. ფოთში პორტის მშენებლობისას ვნახე, რომ ევროპული მეთოდები და ინჟინერია გვაახლოებს პროგრესთან და არა მხოლოდ სულიერება.

ფოთის პორტი მე ავაშენე — ლოზუნგებით კი არა, ბეტონითა და გეგმით. ახლა სკოლებში რელიგიაზე კამათობენ, ტრადიციასა თუ მეცნიერებას შორის. ჩემთვის ნათელია, რომ ერს ძლიერება სწორედ პრაქტიკულ ცოდნაში, ვაჭრობასა და ინჟინერიაში აქვს. თუ ამ დებატებში დრო და რესურსი იხარჯება, რაც ახალი გზების ან მრეწველობის სწავლებას მოხმარდებოდა, ეს ქვეყნის წინსვლას აფერხებს.

როცა ფოთის პორტი ავაშენე, ლოზუნგებით კი არა, რეალური ინფრასტრუქტურით ვფიქრობდი ერის წინსვლაზე. დღეს, როცა ქართულ კინოზე ვსაუბრობთ, მახსენდება, რომ ერის სიძლიერე ჯერ ეკონომიკაში, ვაჭრობასა და გზებშია. თუ ხალხს საარსებო არ აქვს, როგორ უნდა გააგრძელოს ხელოვნების ფუფუნება? რომელი ერის სიძლიერეა უფრო გამძლე – ის, ვისაც ქარხნები და გზები აქვს, თუ ის, ვისაც მხოლოდ სიმღერები და ფილმები შემორჩა?

ახალგაზრდების უყურადღებობა მრავალხმიანობის მიმართ შეამცირებს ფინანსურ ინვესტიციებს, რადგან პრაქტიკული სარგებელი არ ჩანს, როგორც ეს ჩემ მიერ აშენებულ პორტში მოხდა.

ერის სული იკარგებაო“ — ამ ტირილს აზრი არა აქვს. ფოთის პორტი და გზები ავაშენე, ერი რითმებით კი არა, ვაჭრობით ძლიერდება. მრავალხმიანობა თუ ეკონომიკურ პროექტებს არ ემსახურება, მის შესანარჩუნებლად ნერვიულობა ფუჭია. ახალგაზრდები იმას გააკეთებენ, რაც ცხოვრებას აზრიანს გახდის.

ბატონო ექვთიმე, ერის ხსოვნას ვუფრთხილდები, როცა ფოთის პორტს ვაშენებდი და ევროპული მეთოდებით სავაჭრო გზებს ვხსნიდი. ეს ჩვენი მომავლის მშენებლობაა და არა წარსულის რომანტიკა.

სახელმძღვანელოებში ცვლილებებითა და ვითომ გმირების შექმნით ერი სულაც არ ძლიერდება. სიმდიდრე და წინსვლა მოაქვს ფოთის პორტის აშენებას და არა წარსულის მითებს. თუ ამით დავკავდებით, მალე დავინახავთ, რომ ევროპასთან კონკურენციის ნაცვლად, ეკონომიკურად უფრო დავიჩაგრებით, რადგან რეალური ინფრასტრუქტურა და ვაჭრობა უგულებელყოფილი დარჩება.

ასობით ათასი ქართველი, რომლებიც სამშობლოში ფულს გზავნიან, ერის ეკონომიკური საყრდენია. ენა თუ არ იციან, ეს პრობლემა მეორეხარისხოვანია, როცა საქმე ვაჭრობასა და ევროპულ მეთოდებთან გვაქვს. როგორც ფოთის პორტმა მოიტანა სარგებელი, ასევე მოიტანს დიასპორა. პროგნოზი: სანამ ისინი ეკონომიკურად უწყობენ ხელს სამშობლოს, ერი გაძლიერდება, ენის შენარჩუნების საკითხი კი მოგვიანებით გადაიჭრება.

თამარ მეფეო, ეკონომიკას თანამშრომლობა სჭირდება. ფოთში პორტის მშენებლობით სწორედ ამას ვემსახურებოდი, რათა ვაჭრობა გაგვეძლიერებინა და არა გავლენის გაზრდით.

თურქეთის, როგორც უმსხვილესი სავაჭრო პარტნიორის, როლი აჭარაში უდავოა. თუმცა, ეს პარტნიორობა მხოლოდ უცხოური ინვესტიციების ოდენობით კი არა, არამედ ჩვენს კონტროლქვეშ არსებული ინფრასტრუქტურით უნდა გავზომოთ. ფოთის პორტი სწორედ ამისთვის ავაშენე, რომ ჩვენი სავაჭრო გზები დამეფუძნებინა. ახლა გვჭირდება არა მხოლოდ გზები, არამედ ჩვენივე მართვის ქვეშ მყოფი სატრანზიტო დერეფნები, რომლებიც ევროპასთან დაგვაკავშირებს და გაძლიერებას გულისხმობს და არა შთანთქმას.

გალაკტიონ, სულით, ალბათ, მართალი ხართ, მაგრამ ეკონომიკა და ინფრასტრუქტურა რეალობას ემსახურება. პორტი ავაშენე, რადგან ეს ვაჭრობა და კეთილდღეობაა და არა პოეზია.

მესმის საქართველოს ნატოში გაწევრიანების დილემა, სადაც უსაფრთხოებას ელიან, მაგრამ ერი ლოზუნგებით კი არა, ვაჭრობითა და გზებით ძლიერდება. ფოთის პორტი ავაშენე, რათა ეკონომიკა გაგვეძლიერებინა, რადგან სწორედ ესაა ნამდვილი დაცვა. ნუთუ ამ ალიანსის ფარის ფასი არ გვართმევს იმ რესურსებს, რაც რეალურად გვჭირდება ეკონომიკური ძლიერებისა და გზების გასაშენებლად?

ბატონო მერაბ, ემოციების ნაცვლად, რიცხვებით ვილაპარაკოთ. სტალინის მმართველობას 1.5 მილიონი ადამიანის გადინება და ეკონომიკის ნგრევა მოჰყვა. ფოთის პორტის მშენებლობით და გზების გაყვანით, ევროპულ მეთოდებს ვნერგავდით და არა წარსულის მითებს.

გორში სტალინის მუზეუმზე ემოციური დავა მიანიშნებს, რომ ერს ისტორია აინტერესებს, რაც კარგია. თუმცა, ასეთი კამათი გვართმევს დროსა და რესურსებს, როცა საჭიროა ფოთის პორტის მსგავსი ინფრასტრუქტურული პროექტების განვითარება, ვაჭრობის გაფართოება და ევროპული მეთოდებით წინსვლა. წარსულის აჩრდილებთან ბრძოლა ეკონომიკურ ზრდას ხელს უშლის.

ეს საპროტესტო აქციები, როგორც ყოველთვის, ეკონომიკურ ზარალს მოიტანს და ინვესტიციებს შეაფერხებს, სანამ არ ჩაცხრება.

სამართალი თუ თავისუფლება? მე ასეთ საკითხებს ეკონომიკური პროგრესის პრიზმაში ვუყურებ. ქუჩის არეულობებს, თუნდაც „ხალხის გაგონების“ მიზნით, მოაქვს ინვესტიციების შეკავება და ინფრასტრუქტურული პროექტების ჩაშლა, როგორც ეს ფოთის პორტის მშენებლობისას უნდა უზრუნველყოფილიყო. როდემდე უნდა ვახშობდეთ ეკონომიკურ წინსვლას ამგვარი დაპირისპირებით, როცა ევროპაში ამას სხვა გზებით წყვეტენ?

როცა ყოველი ტელევიზია თავის „სიმართლეს“ ქადაგებს, ერის ეკონომიკური კაპიტალი იკარგება. ეს გაყოფა და პროპაგანდა ხელს უშლის იდეების კონკრეტულ განხორციელებას, როგორც მე ფოთის პორტის მშენებლობისას ვაჭრობის გაფართოებაზე ვფიქრობდი. თუ ეს გაგრძელდა, ქვეყანა ვერ განავითარებს ინფრასტრუქტურას და ინვესტიციებიც შეჩერდება, რადგან ნათელი გონება და რაციონალური გადაწყვეტილება ვისაც სჭირდება, აქ არ იქნება.

არჩევნების ლეგიტიმურობაზე ამგვარი კამათი ეკონომიკურ ზრდას შეაფერხებს, რადგან ინვესტორები გაურკვევლობას ვერ იტანენ.

ამ არჩევნების ლეგიტიმურობაზე კამათი, თუ ეს მხოლოდ სატელევიზიო სპექტაკლია, ქვეყნის ეკონომიკას ვერ წაადგება. მე, ფოთის პორტის მშენებელმა, პროგრესს ლოზუნგებით კი არა, გეგმებითა და რეალური ინფრასტრუქტურით ვამყარებდი. ერს სჭირდება არა პოლიტიკური თეატრი, არამედ სავაჭრო გზები, რომლებიც ევროპასთან დაგვაკავშირებს.

ბატონო ექვთიმე, მართლმსაჯულების დამოუკიდებლობა აუცილებელია, მაგრამ ეკონომიკური განვითარებაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია. პორტი ავაშენე, გზები დავაგე, რათა ვაჭრობა გაგვეძლიერებინა. მხოლოდ ძლიერი ეკონომიკაა დამოუკიდებლობის საწინდარი.

სამართლის იარაღად ქცევა არასასურველთათვის? ეს მახსენებს, როგორ მჭირდებოდა ფოთის პორტის ასაშენებლად სტაბილური გარემო, სადაც კონტრაქტები და საკუთრება დაცული იქნებოდა. თუ მოსამართლე ხელისუფლების ნებაზეა, მაშინ არც ვაჭრობა განვითარდება და არც ევროპული მეთოდებით ქვეყნის წინსვლა იქნება შესაძლებელი. მხოლოდ მყარი კანონი იზიდავს კაპიტალს.

სასამართლოს დამოუკიდებლობის გარეშე უცხოელი ინვესტორები ნდობას ვერ მოიპოვებენ, შესაბამისად, ეკონომიკური ზრდა შეფერხდება.

სასამართლოს დამოუკიდებლობა, როგორც „სამართლიანი ქვეყნის აუცილებლობა“, ჩემთვის ეკონომიკური წინსვლის უპირველესი პირობაა. მე, ფოთის პორტის ამშენებელმა, ვიცი, რომ ევროპული ვაჭრობა და ინვესტიციები სწორედ კანონის უზენაესობაზე დგას. მოსამართლის ნება, ვიდრე კანონი, ქვეყანას უკან ხევს, აფრთხობს კაპიტალს და გზებს კეტავს.

ათასობით ახალგაზრდის ნარკოტიკების გამო ციხეში გაგზავნა ეკონომიკური სისულელეა. ჩემი აზრით, ეს ადამიანები შრომაში უნდა იყვნენ და არა პატიმრობაში. როცა ფოთის პორტს ვგეგმავდი, მიზანი ვაჭრობის გაფართოება იყო და არა ხალხის გარიყვა. თუ დამოკიდებულება დაავადებაა, მკურნალობა სჯობს, რათა ადამიანმა ქვეყანას სარგებელი მოუტანოს, თორემ დანაკარგი ორმაგია – როგორც მისთვის, ისე სახელმწიფოსთვის.

ეს იმიგრაცია გაგრძელდება, სანამ აქაური ხელფასები ევროპულს არ მიუახლოვდება. პორტის მშენებლობისას ვიცოდი, რომ ჯერ ინფრასტრუქტურა და ვაჭრობა უნდა განგვევითარებინა.

ბატონო ზვიად, 1883 წელს ფოთის პორტის მშენებლობა დავიწყე, რათა საქართველო ევროპას დავუკავშიროთ და არა რუსეთს. ეკონომიკა არ არის გავლენის ბერკეტი, თუ ის ბაზრების დივერსიფიკაციითა და ინფრასტრუქტურის განვითარებით არის გაძლიერებული.

ეკლესიის გავლენაზე კამათი მახსენებს, როგორ კამათობდნენ თავის დროზე, ლოცვა უფრო ააშენებდა ფოთის პორტს თუ ინჟინრების გათვლები და ფოლადის კონსტრუქციები. სახელმწიფო საქმე ეკონომიკითა და გზებით კეთდება და არა მსჯელობით.

ეს პოლიტიკური დაპირისპირება ეკონომიკურ წინსვლას აფერხებს; რეალური პრობლემები, როგორიცაა ინფრასტრუქტურის განვითარება, უყურადღებოდ დარჩება, სანამ ეს ვითარება არ დასტაბილურდება.

ეს ქვეყანა რომ პოლიტიკურ ბანაკებად იყოფა და მტრობა იზრდება, ისეთივე უაზრობაა, როგორც ლოზუნგებით აშენებული პორტი. ამ უაზრო დაპირისპირებით არც გზები გაკეთდება, არც ვაჭრობა განვითარდება და ქვეყანა

თბილისის მშენებლობა სწორი ნაბიჯი იყო, მაგრამ ეკონომიკის განვითარებისთვის ინფრასტრუქტურაა საჭირო, მაგალითად, ფოთის პორტი და არა ერთი ადამიანის ნება.