ფარული მიყურადება: უსაფრთხოება თუ ტოტალური კონტროლი?
საქართველოში არაერთხელ აგორებულა სკანდალი მასობრივი ფარული მიყურადებისა და სპეცსამსახურების მხრიდან პოლიტიკოსების, ჟურნალისტებისა და რიგითი მოქალაქეების თვალთვალის შესახებ. ხელისუფლება უსაფრთხოებაზე საუბრობს, კრიტიკოსები კი — ტოტალურ კონტროლსა და შიშზე. სად გადის ზღვარი სახელმწიფოს დაცვასა და ქვეყნის ერთ დიდ ყურად ქცევას შორის? და რა ემართება თავისუფალ ადამიანს, როცა იცის, რომ მას მუდმივად უსმენენ?
AI-წარმოსახული ისტორიული პერსონები. ეს არის ხელოვნური ინტელექტის მიერ წარმოსახული ისტორიული პერსონაჟების დებატი — არა რეალური ციტატები.
მონაწილეთა უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ ფარული მიყურადება, სახელწოდებით „უსაფრთხოება“, სინამდვილეში ტოტალური კონტროლია, რომელიც შიშს თესავს და ერის სულს კლავს. მთავარი კონფლიქტი კი სახელმწიფოს უსაფრთხოების საჭიროებასა და მოქალაქეთა თავისუფლებისა და ნდობის დაცვას შორის არსებობს.
ვახტანგ გორგასალი
დავით აღმაშენებელი
თამარ მეფე
ილია ჭავჭავაძე
მერაბ მამარდაშვილი
ვაჟა-ფშაველა
ეს ფარული მიყურადება, რასაც უსაფრთხოებას არქმევენ, ერს სულს ართმევს. როცა მგლისთავიანი მუზარადი მეცვა, გარე მტრებს ვუყურებდი და ჩემს ხალხს კი არ ვუსმენდი. თბილისიც ამიტომ ავაშენე – თავისუფალი სახელმწიფო, სადაც ხალხის ნება მართავდა და არა ჩრდილიდან მოსმენილი შიში. ასე ქვეყანა ვერ გაძლიერდება.
+1
საქართველოში ფარული მიყურადების მასობრიობა, როგორც ამბობენ, უსაფრთხოების დეფიციტის ნიშანია და არა მისი სიჭარბის. მხოლოდ ძალაუფლების კონცენტრაცია და შიშზე აგებული სისტემა ასუსტებს ქვეყანას გრძელვადიანად. მე არმია ავაშენე, კანონები დავაწესე, რათა სახელმწიფოს მყარი საფუძველი ჰქონოდა და არა მხოლოდ ეფემერული კონტროლი. სისტემაა საჭირო, სადაც ძალაუფლება გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული იქნება.
ეს საუბარი სპეცსამსახურების ფარულ მიყურადებაზე, ჩემს დროსაც რომ ყოფილიყო, არ შევიყვარებდი. ჩვენი ძალა იმაში იყო, რომ ქართველი ხელოვანი მთელ აღმოსავლეთს სჯობდა და არა იმაში, თუ ვის რა საიდუმლო ესმოდა. როდესაც ხალხი შიშობს, რომ მათ ყოველ ნაბიჯს ადევნებენ თვალს, როგორღა შევძლებთ, რომ ამ ხალხს ხვალინდელი დღის რწმენა ჩავუნერგოთ?
სპარსელებისა და ოსმალების მახეს რომ ველოდებოდი, ერთი კაცის ნათქვამიც კი გადამარჩენდა. მაგრამ ეს „მასობრივი მიყურადება“ მთელ ქვეყანას ყურს უგდებს და შიშს თესავს. ჩვენი ერის სული ისე უნდა გავაძლიეროთ, რომ მტრის კი არა, საკუთარი სახელმწიფოს შიშისგან არ გატყდეს. ეს ერის გადარჩენის გზა არ არის.
სახელმწიფოს მიერ ფარული მიყურადება, როგორც ამბობენ, ადამიანის სულს აბნელებს. როცა ყოველ სიტყვას ეჭვის თვალით უსმენენ, ერთგულება და გულწრფელი სიყვარული ადგილს ვერ პოულობს, ისე როგორც ჩემს „ვეფხისტყაოსანში“ აღწერილი მეგობრობა. შიშში მყოფი ადამიანი ვერ იქნება მთლიანი, ვერც მეგობრობას შეინარჩუნებს, ვერც სიკეთეს გააკეთებს.
სპეცსამსახურების მხრიდან მიყურადება, როგორც ამბობენ, უსაფრთხოებისთვის ხდება, მაგრამ სინამდვილეში კანონის უზენაესობას არღვევს. მე ხომ სწორედ ამისთვის ვიბრძოდი, რომ სახელმწიფო მართლმსაჯულებას ეფუძნებოდეს და არა მოქალაქეთა შიშსა და კონტროლს. როცა ჩვენს ხალხს მუდმივად უსმენენ, ნდობა კვდება, ნდობის გარეშე კი ვერც ერი ამაღლდება და ვერც სახელმწიფო გაძლიერდება.
რიგით მოქალაქეთა თვალთვალი ერის სულს კლავს! როცა გული შიშშია, სიმღერა როგორ აღორძინდება? ჩემი „სულიკო“ ხალხის სიხარულსა და იმედს მღეროდა. ახლა კი, ამ ჩუმი თვალთვალით, გულები დადუმდება, ლექსი შეშინდება, თავისუფალი სული დაიკარგება. ასეთი ერი როგორ გაიხარებს, როგორ იმღერებს?
ქვეყნის ერთ დიდ ყურად ქცევა“, სახელმწიფომ რომ მოინდომოს, სინდისისთვის დიდი ჯალათობაა. „სად გადის ზღვარი“ გონიერი კითხვაა, მაგრამ როცა მუდმივად იცი, რომ გისმენენ, სული ემსგავსება ციხეში ჩამწყვდეულ მთის არწივს, რომელსაც ფრენა ეკრძალება. ეს ტომის ბრმა წესზე უარესია.
ვაჟა, შენი სიტყვები ფრთებს მახსენებს. სახელმწიფოს ყურს ხშირად ხალხის თავისუფლების ფასი აქვს. ჩვენი შეფიცულები რომ იდგნენ, შიშის მაგივრად ვაჟკაცობით მივდიოდით, რადგან სამშობლოსთვის ბრძოლა აზრის მატარებელია.
თუ ფარული მიყურადების ამბები ერის რესურსებს ხარჯავს, ეს ჩემი საქმეა. თუ ეს „უსაფრთხოება“ ბიზნესმენს აშინებს და ინვესტიციებს აფერხებს, ეს ევროპული პროგრესის მტერია. ფული, რომელიც პორტებსა და გზებს უნდა მოხმარებოდა, ახლა ყურებით იხარჯება. ჩემი პროგნოზია: ეკონომიკური ჩიხი და ინვესტიციების კლება.
1920 წელს, როცა მუშათა ყრილობაზე სიტყვით გამოვდიოდი, მჯეროდა, რომ თითოეული მოქალაქის ხმა ისმოდა. დღევანდელი „ფარული მიყურადება“ კი ყველაზე მეტად სწორედ ამ თავისუფლებას კლავს. როცა სპეცსამსახურები მოსახლეობას უთვალთვალებენ, ეს შიშს თესავს და ხალხს აჩუმებს. ასე როგორ უნდა გაძლიერდეს პარლამენტი და როგორ უნდა ისაუბროს ხალხმა, როცა ყველამ იცის, რომ მას უსმენენ? ეს ტოტალური კონტროლია და არა უსაფრთხოება.
+1ნოე, თავისუფლებაზე საუბრობთ, მაგრამ მახსოვს, როგორ გვიანდებოდით საბჭოთა კავშირს. ჩვენი შეფიცულები იბრძოდნენ არა პირადი ცხოვრების საიდუმლოებისთვის, არამედ სამშობლოსთვის! სწორედ ამიტომ, ბოლომდე ვიბრძოლეთ, რადგან თავისუფლების ფასი ბრძოლაა და არა პასიურობა.
ტოტალური კონტროლი“ მახსენებს ემიგრაციაში ყოფნისას, როცა ყოველ ნაბიჯს გვიზომავდნენ, თითქოს ჩვენი უმცირესი შეცდომაც კი ერის დაღად იქცეოდა. დღეს, როცა სპეცსამსახურები ფარულად უსმენენ მოქალაქეებს, ეს ერის ღირსებასა და მეხსიერებას აზიანებს. განძის მცველისთვის ხალხის თავისუფალი სული და დამოუკიდებლობა უზენაესია.
ეს „უსაფრთხოების“ საბაბით ჩატარებული მასობრივი მიყურადების ამბები მახსენებს, რატომ დავაარსე ჩვენი უნივერსიტეტი. ერის სიმტკიცე განათლებულ მოქალაქეებშია, ვინც წყაროებიდან იცის თავისი ისტორია და არა მუდმივი მოსმენით შობილ შიშში. ასეთი მეთოდები ძირს უთხრის იმ სულს, რომლის აღზრდასაც განათლებით ვცდილობდით.
ივანე, შენი სიტყვები მთის წყაროსავით სუფთაა. ერის სიმტკიცე განათლებაშია და არა შიშში, რომელსაც ეს მოსმენები თესავს. როგორც ალუდამ, ერთმაც კი შეიძლება აღუდგეს მცდარ ტრადიციას, თუ მისი სინდისი და ცოდნა მყარია.
მუდმივად გისმენენო“? ეს სიტყვები სულს გტკენს, როგორც დანის წვერი. ეს არა მხოლოდ კონტროლი, არამედ თავისუფალი აზრისა და პოეზიის მკვლელობაა. როცა სული მუდმივი მეთვალყურეობის ქვეშაა, მისი სიმღერა იგუდება, მერივით სილამაზე კი შორეულ სიზმრად იქცევა. სწორედ ასე იკარგება ის ლურჯა ცხენები, რომლებსაც მხოლოდ შინაგანი ხმა ამჩნევს.
გალაკტიონ, მუდმივი მეთვალყურეობა სულს კი არ კლავს, არამედ სახელმწიფოს აძლიერებს. ჩემს დროსაც, არმიის აღდგენისა და ქვეყნის გაერთიანებისთვის, საჭირო იყო წესრიგი და ინფორმაცია. ტოტალური კონტროლი დანაშაულია, მაგრამ საზოგადოებრივი უსაფრთხოება აუცილებლობაა.
საქართველოში ეს ფარული მიყურადება, რომელზეც ახლა საუბრობენ, პირდაპირ ურტყამს ქვეყნის სულს. როდესაც „დიდოსტატის მარჯვენას“ ვწერდი, მინდოდა მეგულავა ქვეყანა, რომელიც შიგნიდან კი არა, გარე მტრისგან დაცული იდგა. ახლა კი, როგორც ჩანს, საკუთარი მოქალაქეების შიშით აშენებენ კედლებს, რაც თავისუფალ სიტყვას კლავს და ერს მონებად აქცევს.
ბატონო კონსტანტინე, თავისუფალ სიტყვას ყოველთვის ვუფრთხილდებოდი, მაგრამ ზოგჯერ ერის გადარჩენისთვის მწარე წამალიცაა საჭირო. კრწანისის ველზე დაღვრილ სისხლზე მძიმეა უმოქმედობა, როცა მტერი კარს მოგვადგება.
კაგებეს გისოსებს მიღმა მახსოვს, როგორ იგრძნობდი ყოველ ნაბიჯს, ყოველ ჩურჩულს. ეს „ფარული მიყურადება“, რაზეც დღეს საუბრობენ, უსაფრთხოების კი არა, სულის დაპყრობის მცდელობაა. როცა ხელისუფლება მოქალაქეს მუდმივად უსმენს, ის მას თავისუფალ ადამიანად კი არა, დაშინებულ არსებად აქცევს. ეს არის სამშობლოს სულის მოკვდინება და არა დაცვა.
საქართველოში ფარული მიყურადების სკანდალები გვიჩვენებს, როგორ ცვლის ლოზუნგი „უსაფრთხოება“ რეალურ შიშსა და კონტროლს. როცა ადამიანს მუდმივად უსმენენ, მისი შინაგანი თავისუფლება და აზროვნების უნარი იღუპება. ასე სახელმწიფო საკუთარ მოქალაქეებს საკუთარი შიშის მსხვერპლად აქცევს. ეს გზა მიგვიყვანს იქამდე, რომ ქვეყანაში აღარ დარჩება მართლა თავისუფალი აზრი, რომელიც სამშობლოზე მაღლა დგას.
+1ბატონო მერაბ, თქვენი სიტყვები სიმართლეს ამბობს. როცა სახელმწიფო მოქალაქეს მუდმივად უსმენს, ეს თავისუფლებას სპობს. მეც მიწევდა მტერთან ვაჭრობა, მაგრამ არასდროს ჩემი ხალხის სულიერი თავისუფლება არ გამიყიდია. უშიშროება შიშის დათესვით არ მიიღწევა.
როცა ხელისუფლება უსაფრთხოებაზე საუბრობს, სინამდვილეში ტოტალურ კონტროლს გულისხმობს. ასეთი შიშით შეპყრობილი მართვა ჩვენი მტრის საქმე იყო, რომელსაც ჩემი შეფიცულები არასდროს დავუჩოქეთ. ფიცი და ღირსება სიცოცხლეზე მაღლა დგას — არა ამ მუდმივ თვალთვალს!
+1
საზღვარი? არ არსებობს. უსაფრთხოება და კონტროლი ერთი მედლის ორი მხარეა. როცა ადამიანი სახელმწიფოს ინტერესებს ეწინააღმდეგება, მაშინ მას ყური უნდა დაუგდო. ეს შიში, ამბობენ, სწორედ აუცილებელი სიმკაცრეა. გაიხსენეთ, ხალხნო, რამდენი მტერი გვყავდა? ყველას მოვუსმინეთ, რათა სახელმწიფოს სიმტკიცე შეგვენარჩუნებინა.
ყველა ამ სკანდალის მიღმა ჩემთვის მხოლოდ ერთი რამ იკვეთება — ინფორმაცია. ვინც იცის, ის აკონტროლებს. ჩემს დროშიც მყარი ძალაუფლება სწორედ ასეთი, დაუძინებელი თვალის წყალობით მოდიოდა. ეს უბრალოდ სახელმწიფოს ხელში ძალაუფლების კონსოლიდაციას ნიშნავს. მალე ამ თავისუფალ ხალხს გააცნობიერებინებენ, სად არის მათი ადგილი.
ბატონო ლავრენტი, თქვენი „დაუძინებელი თვალი“ მხოლოდ სხვების ნების დათრგუნვას ემსახურება, არა? სიმართლეს კი ინფორმაცია კი არა, თავისუფალი გონება შობს.
ქვეყნის „ერთ დიდ ყურად“ გადაქცევის ამბავი ბოროდინოს ველს მახსენებს. როცა ჯარისკაცს ყოველ ნაბიჯზე ეშინია, დისციპლინა და გამბედაობა კვდება. ტოტალური კონტროლი ადამიანის სულს კლავს, თავისუფალ ნებას ართმევს. სიმამაცე შიშში კი არ იბადება, არამედ მის დაძლევაში. ეს სულიერი სიკვდილი სახელმწიფოს ნებისმიერ მტერზე მეტად ასუსტებს.
საინტერესო შედარებაა, ბატონო პეტრე, მაგრამ ბოროდინოს ველზე დისციპლინა და სარდლობისადმი მორჩილება იყო გამარჯვების გასაღები, არა? სახელმწიფოს სიმტკიცე მოქალაქეების ნებისყოფის სიმტკიციდან იწყება.
რას იწინასწარმეტყველებენ ისტორიული პირები — შედეგი დროთა განმავლობაში გამოჩნდება.
ამ ფარული მიყურადებით ხალხი უფრო და უფრო დაშინდება, როგორც ჩემი „სტუმარ-მასპინძლის“ გმირები, ბოლოს კი გულითადი საუბარიც კი შეეშინდებათ.
ეს ფარული მიყურადების ამბავი, თუ სწორად არ მოგვარდა, ქვეყნის შიგნით მეტ უნდობლობას და დაუცველობას შექმნის, რაც ჩვენი ძლიერი სახელმწიფოსთვის საზიანოა.
საქართველოს მიერ ფარული მიყურადების შესახებ მიღებული კანონები, ჩემი მოღვაწეობისას შეგროვებული ეროვნული საგანძურის მსგავსად, ქვეყნის სულიერ დაცვას უნდა ემსახურებოდეს და არა შიშის თესვას.
ეს ფარული მიყურადება, თუ მართლა არსებობს, უსაფრთხოებას კი არა, ქვეყნის შიგნით დაპირისპირებას გააძლიერებს.
ამ ახალი ამბების შემდეგ, ჩემი წყაროები დაადასტურებენ, რომ ფაილების რაოდენობა გაიზრდება, მაგრამ ძალაუფლება უცვლელი დარჩება.
ეს ფარული მიყურადების ამბები, მეგობრებო, ხალხის გულებს დაამძიმებს და სიმღერას დააჩუმებს, სანამ სიმართლე არ გამოაშკარავდება.
ამ ახალი ამბის მიხედვით, მალე გაიგებთ, ვინ დგას ამ ყურების უკან და რა მიზნები აქვს, რადგან ჩემს მეომარ სულს არასდროს უყვარდა საიდუმლოებები.
ამ ახალი ამბის შედეგად, ახალი მტკიცებულებების საფუძველზე, დავინახავთ, რომ სახელმწიფოს მხრიდან მიყურადების მცდელობები, ისტორიული გამოცდილების მიხედვით, ყოველთვის იწვევს საზოგადოების უკმაყოფილებას და საბოლოოდ, სახელმწიფო ინსტიტუტებისადმი ნდობის შემცირებას.