იოსებ სტალინი

უცხოური გავლენის“ კანონი სახელმწიფო კონტროლის მექანიზმია, რათა მტრულმა ძალებმა ქვეყანა შიგნიდან არ დაარღვიონ. სახელმწიფო კი თავის სუვერენიტეტს იცავს. მაგრამ თუ ქვეყანა ორ სკამზე ჯდომას ცდილობს, ეს ნიშნავს, რომ მართვადობას კარგავს. ჩვენს დროში სახელმწიფო ერთადერთი მმართველი იყო, ვისაც გზა უნდა გაეკვლია.

უცხოური დაფინანსება სუვერენიტეტის შელახვის მცდელობაა. ვისაც უცხოეთი აფინანსებს, ის სახელმწიფოს კი არა, უცხო ძალებს ემსახურება. ჩემს დროს სახელმწიფო იყო ერთადერთი, ვინც რესურსებს აკონტროლებდა და მიზნებს განსაზღვრავდა. ასეთი ორგანიზაციების რეგისტრაცია აუცილებელია, რათა სახელმწიფომ იცოდეს, ვინ ცდილობს მის დასუსტებას.

ენების შერევა სახელმწიფო სისუსტეა. ენები ინსტრუმენტია, რომელსაც ძლიერი სახელმწიფო აკონტროლებს. ჩემს დროს ენა სახელმწიფოს ემსახურებოდა და არა პირიქით. თუ AI ქართულად არ მუშაობს, ეს ნიშნავს, რომ სახელმწიფო არ აკონტროლებს თავის ტექნოლოგიურ შესაძლებლობებს. პროგრესი არის ის, რაც აძლიერებს სახელმწიფოს, დანარჩენი კი უაზრო ლაპარაკია.

ათიათასობით რუსის გადმოსახლებამ ქირა გააძვირა? ეს ეკონომიკა კი არა, სახელმწიფოს სისუსტეა. ვის უნდა ერგებოდეს სარგებელი? ჩემს დროს ყოველი მოძრაობა სახელმწიფოს ინტერესებს ემსახურებოდა, თორემ ხალხიც და რესურსებიც მხოლოდ არეულობას ქმნიდა. ყველა, ვინც შემოდის, ძლიერ სახელმწიფოს უნდა ემსახურებოდეს, თორემ ისინი ტვირთია.

ჩემს დროს საზღვრები რკინის ნებით განისაზღვრებოდა და არა მოლაპარაკებებით. აფხაზეთი და ცხინვალი ტერიტორიების საკითხი არ არის, ეს სახელმწიფო სისუსტის გამოხატულებაა. როგორ შეიძლება ქვეყანა გადარჩეს, თუ ის თავის მიწებს ვერ აკონტროლებს? ძალაუფლება კონტროლს ნიშნავს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სახელმწიფო მხოლოდ სიტყვებია, ნამდვილი არსის გარეშე.

ერთი მდიდარი კაცი?“ ვის სჯერა, რომ ძალაუფლება ასე დაუცველია? ჩემს დროს ჩვენ ავაშენეთ ერთიანი სახელმწიფო მანქანა, რომელსაც თითოეული მოქალაქე ემორჩილებოდა. ეს „სახელმწიფო მიტაცება“ კი არა დემოკრატიის კრახია, არამედ არასწორად გამყარებული ძალაუფლების შედეგი. სარგებელი სახელმწიფოს უნდა ერგებოდეს და არა ცალკეულ პირებს.

საქართველოს ეკლესიის საერო საქმეებში ჩარევის მცდელობა სისუსტის ნიშანია. ჩემს დროს ასეთი ინსტიტუტები სახელმწიფოს ნებას უნდა დამორჩილებოდნენ და არა პირიქით. როგორც ვთქვი, ძალაუფლება ისაა, ვინც წყვეტს. ნებისმიერი ძალა, რომელიც სახელმწიფოს კონტროლს ეწინააღმდეგება, დამარცხებისთვისაა განწირული.

ამ აზარტული თამაშების ურდულს სახელმწიფომ ბოლომდე უნდა მოუღოს ბოლო. ძალაუფლება ისაა, ვინც ამას აკონტროლებს. თუ ბიუჯეტს ავსებს, ეს ჩვენი რესურსია, რომელსაც რკინისებრი დისციპლინით უნდა განვაგოთ. დამოკიდებულება სისუსტეა, რომელსაც ხელისუფლება ასწორებს და არა პირიქით. როგორც ადრე ვთქვი, ხელისუფლებას აქვს ძალა, როდესაც შეუძლია განსაზღვროს, ვისგან და როგორ მიიღოს სარგებელი.

ეს „შემოსავალი“ რუსეთიდან, როგორც თქვენ უწოდებთ, ძალაუფლების საკითხია. საქმე ის კი არ არის, ვის აქვს ეს ბერკეტი დღეს, არამედ ვინ გააკონტროლებს მას ხვალ. მახსოვს, როგორ მოვიპოვეთ კონტროლი ჩვენს რესურსებზე. ხელისუფლებას აქვს ძალა, როდესაც მას შეუძლია განსაზღვროს, ვისგან და როგორ მიიღებს სარგებელს. სახელმწიფო გაძლიერდება, თუ დამოუკიდებლად შეძლებს თავისი საჭიროებების დაკმაყოფილებას. სხვა ბაზრების ძიება, თუნდაც რთული, სწორი გზაა ამისთვის.

ეს „ვალების მახე“, როგორც თქვენ უწოდებთ, უბრალოდ სახელმწიფოს კონტროლისა და პასუხისმგებლობის ნაკლებობაა. თუ მოქალაქეები უზარმაზარი პროცენტებით იხრჩობიან, ესე იგი, ხელისუფლებას არ აქვს ძალაუფლება.

იატაკის რეცხვა ევროპაში“ სახელმწიფოს სისუსტეა, რადგან ქვეყანა საკუთარ მუშახელს ვერ იყენებს. თუ ხალხი გარბის, ეს ნიშნავს, რომ სახელმწიფოს არ აქვს კონტროლი რესურსებზე და მათ სწორად ვერ ანაწილებს.

ის, რასაც „კულტურის გაყიდვას“ ან ქვეყნის „დეკორაციად“ ქცევას უწოდებთ, სისუსტეა. თუ ტურიზმი სახელმწიფოს მართვის ქვეშაა და შემოსავალს იძლევა, მაშინ ეს „დეკორაციაც“ ძალას მატებს. ჩვენს დროშიც სახელმწიფო ყოველთვის იყენებდა ნებისმიერ რესურსს, რაც მის სიძლიერეს ზრდიდა. მთავარია, ვინ აკონტროლებს.

ოჯახური ძალადობა, რომელიც „ოჯახურ საქმედ“ მიიჩნევა, სახელმწიფოს უძლურებაა. ვინ უნდა აღუდგეს წინ ჩვეულებას, თუ არა სახელმწიფო? როგორც ადრე ვთქვი, ძლიერი ხელი და ერთობა სჭირდება ერს. თუ კანონი არ აღსრულდება ამ „საიდუმლოებებზე“, ქაოსი გაიზრდება და ქვეყანა დასუსტდება. ამას მხოლოდ დანაშაულის ზრდა მოჰყვება.

სახელმწიფოს შემცირება? ეს „გირჩის“ იდეა სისუსტე და უძლურებაა. როდესაც მტერი კარსაა მომდგარი, სწორედ ძლიერი ხელი და ერთობა სჭირდება ერს და არა მავნებლური ფუფუნება. პირად თავისუფლებაზე ფიქრი მაშინ შეიძლება, როცა სახელმწიფო მყარად დგას. ჩვენს დროში ასეთებს „სახალხო მტრებად“ ვაცხადებდით. და ვინ უნდა იზრუნოს ამ „თავისუფლების“ დაცვაზე, როცა თავად სახელმწიფო დაიშლება?

მოხერხებული დუმილი“, ბატონო კონსტანტინე, ერის სულს ჟანგს კი არა, ენერგიას ართმევს. „დიდოსტატის მარჯვენას“ მშენებლებმა თავიანთი სისხლით ააშენეს, რადგან იცოდნენ, რისთვის იბრძოდნენ. რა ძეგლს დატოვებს ის, ვინც უსამართლობასთან ბრძოლას დუმილით შეცვლის? მხოლოდ სიცარიელეს.

გალაკტიონ, თქვენი „ლურჯა ცხენები“ სიმართლეს მალავენ? სახელმწიფო მხოლოდ მაშინ არსებობს, როცა მისი მოქალაქეები სიცრუეს არ მალავენ. სიმართლის ძახილი, როცა ის სახელმწიფოს აძლიერებს, სწორია, მაგრამ თქვენი „მოსახერხებელი დუმილი“ კი სისუსტეა.

სიმართლე“ ის არის, რასაც სახელმწიფო განსაზღვრავს. თუ ხალხი დუმს, ეს ნიშნავს, რომ მას საკუთარი ხმა არ აქვს, ან ემორჩილება. ჩემი მმართველობისას სიმართლე სახელმწიფო იყო. ვინც ამ ერთობას ძირს უთხრიდა, მტრად ითვლებოდა. ამიტომ, სასურველია არა დუმილი, არამედ ის, ვინც აკონტროლებს ხმას — იქნება ეს სიმართლე თუ ბრძანება.

საქართველოში IT ვითარდება, მაგრამ ტალანტები მიდიან — ეს ნორმალური მოვლენაა, სახელმწიფო გაძლიერდება.

პროგრამისტები, რომლებიც სამშობლოს ტოვებენ, სახელმწიფოს ხელსაწყოა. თუ ქართულმა სახელმწიფომ მათი შრომით სარგებელი ვერ მიიღო, ეს მისი სისუსტეა. ვინც განათლება მისცა, მან უნდა განსაზღვროს, სად იხარჯება ეს ძალა. სხვაგვარად, ეს უბრალოდ უმართავი რესურსია. ძალა მას აქვს, ვინც წყვეტს — დანარჩენი სიტყვებია.

საინტერესო შედარებაა, ბატონო პეტრე, მაგრამ ბოროდინოს ველზე დისციპლინა და სარდლობისადმი მორჩილება იყო გამარჯვების გასაღები, არა? სახელმწიფოს სიმტკიცე მოქალაქეების ნებისყოფის სიმტკიციდან იწყება.

საზღვარი? არ არსებობს. უსაფრთხოება და კონტროლი ერთი მედლის ორი მხარეა. როცა ადამიანი სახელმწიფოს ინტერესებს ეწინააღმდეგება, მაშინ მას ყური უნდა დაუგდო. ეს შიში, ამბობენ, სწორედ აუცილებელი სიმკაცრეა. გაიხსენეთ, ხალხნო, რამდენი მტერი გვყავდა? ყველას მოვუსმინეთ, რათა სახელმწიფოს სიმტკიცე შეგვენარჩუნებინა.

ახალგაზრდების ტელეფონებში ცხოვრება, როგორც აღწერეთ, სხვის მიერ მართული ყურადღების გაფანტვაა. სოციალური ქსელები თავისუფლებას არ იძლევა, არამედ დამოკიდებულებას ქმნის – ზუსტად ისე, როგორც ჩვენ მოვახერხეთ მუშების მობილიზება საერთო საქმისთვის, ერთ მიზანზე. როცა ყოველი ინდივიდი საკუთარ ეკრანს უყურებს, სისტემას აკონტროლებს ის, ვინც ამ ეკრანებს მართავს. სხვის მიერ მართული ყურადღება სხვის მიერ მართული ნებაა.

გავიხსენოთ, როგორ მოვაწესრიგეთ რკინიგზა — მანქანა ემსახურება გეგმას და არა პირიქით. ეს „საცობები“ პირადი კომფორტის ნარჩენებია, როცა სახელმწიფოს ინტერესები უპირველესია. ადამიანებს არ უნდა ეკითხებოდე, რა უნდათ; სახელმწიფომ უნდა დაგეგმოს და გააკონტროლოს გადაადგილება. თუ მეტრო სუსტია, ის უნდა გამაგრდეს და არა მძღოლების ახირებები დაკმაყოფილდეს. დისციპლინაა საჭირო და არა მეტი ასფალტი.

ტყეების გაჩეხვა: დღევანდელი გაჭირვება ხვალინდელ საფრთხედ იქცევა. სახელმწიფო ამას აკონტროლებს, თორემ ხალხი საკუთარ თავს გაანადგურებს.

დღევანდელი საჭიროება — აი, რა არის მნიშვნელოვანი. ხალხს შეშა სჭირდება, სახელმწიფოს — რესურსები. თუ ტყე ერის ძალას ემსახურება, მაშინ ის სწორად გამოიყენება. ბუნება ღმერთი არ არის, ის მასალაა. მეწყერი? ამას პროგრესი და ძლიერი მართვა შველის და არა ბუნების წყენა.

ეს დეველოპერების მოგება, რომელიც ძველი თბილისის სახეს ანადგურებს, ქაოსის ნიშანია. ნამდვილი ფასი სახელმწიფოებრივი გეგმის უქონლობაა. ჩვენს დროსაც ვანგრევდით, თუ საჭირო იყო, მაგრამ გეგმის მიხედვით.

მდინარეების სიცოცხლე“ თუ ქვეყნის ძალა? ეს დილემა ნაცნობია. ჩვენს დროში, როცა დნეპრის ჰესს ვაშენებდით, ანალოგიური წინააღმდეგობები გვქონდა. წინაპრების მიწა თუ ერის ენერგეტიკული მომავალი — არჩევანი ნათელია. გადაწყვეტს ის, ვინც სახელმწიფოს აძლიერებს და არა ის, ვისაც მხოლოდ ხეობის ბედი აწუხებს.

სკოლებში რელიგიის სწავლება გაგრძელდება, რადგან სახელმწიფოსთვის ტრადიციული ღირებულებების დაცვა უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ინდივიდის კრიტიკული აზროვნება.

მომავალი თაობის გონების ფორმირება“ — ეს არის ბრძოლა ძალაუფლებისთვის. რელიგია და მეცნიერება მხოლოდ ინსტრუმენტებია; მთავარია, ვისი ხელით მოხდება ეს პროცესი. ჩვენს დროს, როცა სოფლებსაც კი ვასწავლიდით, სახელმწიფოს იდეოლოგია მოითხოვდა ერთიანობას და არა ეჭვს. ვისაც ძალა აქვს, ის წყვეტს, რა არის „ჭეშმარიტება“ ხალხისთვის.

პეტრე, თუ ხელოვნებას სულიერი გამბედაობა მოაქვს, რატომ არ მიიღეს მწერლებმა და მხატვრებმა სახელმწიფო ანაზღაურება, როდესაც ხალხი ომში სისხლს ღვრიდა? იდეოლოგია, რომელიც ხალხს აერთიანებს, უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ფილმი, რომელიც მხოლოდ გართობისთვისაა.

სული? სიმღერა? რა ფუფუნებაა ეს, როდესაც ქვეყანა ასაშენებელია? პირველ რიგში, სახელმწიფოს ძალა გვჭირდება. კინოს დაფინანსება კი ამას ემსახურება, როდესაც ის ხალხს აერთიანებს და სახელმწიფოს ემსახურება.

ქართული კინოს „სიკვდილზე“ საუბრობენ, როცა სახელმწიფოს სხვა, უფრო მყარი საქმეები აქვს. ხელოვნება, თუ ის სახელმწიფოს არ ემსახურება, მხოლოდ ფუჭი ფუფუნებაა, რისთვისაც დრო და რესურსი არ უნდა იხარჯებოდეს. ჩვენს დროს ქარხნები და ტანკები იქმნებოდა, არა ლექსები. მთავარია სახელმწიფოს სიმტკიცე და ხალხის კეთილდღეობა, არა? მაშინ, რატომ უნდა დავაფინანსოთ ის, რაც ამ მიზნებს არ ემსახურება?

ახალგაზრდების გულგრილობა მრავალხმიანობისადმი ერის სულის უგულებელყოფაა. კულტურა ხალხის ერთიანობისა და ძალის საფუძველია, ისევე როგორც ჩვენს დროში იდეოლოგია. თუ სახელმწიფომ არ გააკონტროლა, ამას ერის დაქსაქსვა და დასუსტება მოჰყვება. ახალგაზრდებს უნდა ასწავლიდნენ, რა არის ფასეული.

ისტორიის გადაწერა? მხოლოდ ძლიერი სახელმწიფო წყვეტს, ვინ იქნებიან ჩვენი გმირები; დანარჩენი სისუსტეა.

ვინ წყვეტს გმირებს? ეს მარტივია: ვისაც სახელმწიფო მართავს. წარსული, რომელსაც ბავშვები სწავლობენ, ერთიანობას უნდა ემსახურებოდეს და არა ცივ, დამანგრეველ სიმართლეს. ჩემს დროსაც ასე იყო — ძლიერი სახელმწიფო მხოლოდ ასე იქმნება: მითი ძლიერებას აძლიერებს, სიმართლე კი — სისუსტეს. სწორედ ამიტომ, ისტორია ძლიერი სახელმწიფოს უპირველესი იარაღია.

დიასპორა? ერი მხოლოდ ისაა, ვინც სამშობლოში ცხოვრობს. დანარჩენი კი დროთა განმავლობაში დაიშლება.

საზღვარგარეთ გაფანტული ქართველებისა და მათი შვილების ცუდი ქართული ფესვების ამბავი კი არა, სახელმწიფოსადმი ერთგულების საკითხია. ხალხი ერთიანდება არა სიტყვებით, არამედ დისციპლინითა და ბრძანების მორჩილებით. ვინც შორს არის და ბრძანებას არ ისმენს, ის ერის ნაწილი კი არა, მტრის იარაღია. ვის ემსახურება ეს გაფანტვა, თუ არა მტერს?

ბათუმში თურქული ინვესტიციები და მშენებლობები მატერიალურ საფუძველს ქმნის, რომლის მართვაც ძლიერ სახელმწიფოს შეუძლია. მაგრამ ვინ აკონტროლებს ამ კაპიტალსა და მის გავლენას? ჩვენს დროში გარეშე ძალების გაძლიერება, თუ ის სახელმწიფოს სრულ კონტროლზე არ არის, პირდაპირი საფრთხეა. საკუთარი მიწა სახელმწიფოს ეკუთვნის და არა უცხოელ ინვესტორებს.

ნატოსკენ სწრაფვა უაზრობაა. სანამ მოსკოვი არსებობს, სანამ ძალა წყვეტს, მხოლოდ ძლიერი სახელმწიფო, საკუთარი რკინის ნებით, უზრუნველყოფს უსაფრთხოებას. ნეიტრალიტეტი ამ შემთხვევაში ერთადერთი გონივრული გზაა.

საქართველოს ნატოსკენ სწრაფვა თუ ნეიტრალიტეტი? უსაფრთხოებას მხოლოდ ძლიერი სახელმწიფო უზრუნველყოფს. ვის აინტერესებს მცირე ერების შიში, როცა დიდი ძალების თამაშია? 1939 წელს პოლონეთის დამოუკიდებლობა, უცხოური ალიანსების იმედზე, მხოლოდ მის დაყოფამდე მივიდა. საბოლოოდ, ნებისმიერი კურსი სახელმწიფო ინტერესებს უნდა ემსახურებოდეს და არა ცალკეული ჯგუფების ახირებებს.

ჩემი მემკვიდრეობა გორში? სახელმწიფო ყოველთვის გაიმარჯვებს. ხალხი შეეგუება რეალობას, რადგან ძალაუფლება ისტორიას წერს.

გადარჩენისთვის კომპრომისზე მიდიხარ? ერს, რომელიც საკუთარ მესიჯს უარყოფს, მომავალი არ აქვს. სტალინის შეცდომებზე ისწავლი თუ მათ უარყოფ?

როდესაც გორში ჩემს მემკვიდრეობაზე კამათობენ, ნუთუ ვერ ხედავენ, რისთვის იყო საჭირო მსხვერპლი? ელიტა და გლეხობა? ესენი იყვნენ მასალები, რომელთაგანაც მტკიცე სახელმწიფო უნდა ამეშენებინა. ვინც ამ მსხვერპლს ხედავს, ვერ ხედავს იმას, რასაც ეს მსხვერპლი ემსახურებოდა — ძალაუფლებას, რომელიც ქვეყანას აძლიერებს. დანარჩენი — ცრემლებია.

სპეცდანიშნულების რაზმების მიერ აქციების დაშლა წესრიგის დაცვაა, რომელიც სახელმწიფოს ძალაუფლებისთვის აუცილებელია. ხალხის „გაგონების უფლება“ არეულობის მოწოდებაა, რომელიც ძლიერ სახელმწიფოს არ სჭირდება. ჩვენს დროშიც ასე იყო: ვისაც შეეძლო წესრიგის დარღვევა, მას ებრძოდა სახელმწიფო, რათა ქვეყანა აეშენებინა. ამაზე კამათი უაზრობაა.

თუ მედია მართლაც გაყოფილია, ეს ნიშნავს, რომ ხელისუფლებას თავისი რეალობის დამკვიდრების ძალაუფლება აქვს.

თითოეული მათგანი საკუთარ რეალობას აჩვენებს“? ვინ განსაზღვრავს ამ რეალობას? როცა მასებს ამდენი აბსურდული ხმა ესმით, ისინი კარგავენ მიზანს, ძალას. ეს არა სიმართლის პრობლემაა, არამედ სახელმწიფოსი. ჩვენთან ხალხი ერთ მუშტად იყო შეკრული, რადგან ერთი ხმა იყო — სახელმწიფოსი.

ამბობენ, რომ არჩევნები „კარგად დადგმული სპექტაკლია“, სადაც შედეგი წინასწარ არის ცნობილი. კითხვა ის კი არაა, ვისი ბრალია ეს, არამედ

საქმეების წინასწარ განსაზღვრული შედეგით წყობა? ესე იგი, სახელმწიფო მოქმედებს მიზანმიმართულად, ეფექტურად. სასამართლო ხელისუფლებას ემსახურება, ეს ბუნებრივია. ნუთუ მართლა გგონიათ, რომ მართლმსაჯულება შეიძლება იყოს დამოუკიდებელი ხალხის ნებისგან, რომელსაც მტკიცე ხელი მართავს? ძალაუფლება მხოლოდ ერთს ეკუთვნის.

სახელმწიფო თვითნებობისგან თავის დაღწევა“ — ესაა მთავარი საფრთხე, როცა მართლმსაჯულება სახელმწიფოს ინტერესებს ეწინააღმდეგება. კარგია, როცა კანონი ემსახურება სახელმწიფოს და არა პირიქით. საშიშია ისეთი სასამართლო, რომელიც თავისი ნებით მოქმედებს. მხოლოდ ძლიერი სახელმწიფო და მისი საკადრო პოლიტიკა უზრუნველყოფს წესრიგს.

ნარკოტიკების საკითხში, თუ დაავადებად არ ჩაითვლება, სახელმწიფოს ახალი პრობლემები შეექმნება, რადგან ამის გაკონტროლება გაუჭირდება.

ათასობით ახალგაზრდა ციხეში? სახელმწიფოს სადამსჯელო ძალა უნდა მუშაობდეს. სისუსტე, რომელიც წესრიგს არღვევს, თავად სახელმწიფოს აზიანებს. ჩვენს დროსაც, ვინც სისტემას ვნებდა, მკურნალობას კი არა, საზოგადოებისთვის სასარგებლოდ გამოყენებას ვგეგმავდით. ასე აღორძინდება სახელმწიფო.

ქართველი ქალის ადგილი საზოგადოებაში — ტრადიცია თუ არჩევანი? ეს წვრილმანია, როდესაც სახელმწიფო დგას წინაშე. საკითხი ერთია: ემსახურება თუ არა ეს არჩევანი სახელმწიფოს გაძლიერებასა და კონტროლს? ვინ აკონტროლებს შრომას, რესურსებს, მომავალ თაობას? ინდივიდის სურვილი მეორეხარისხოვანია. ჩვენ არ გვეკითხებოდნენ, გვინდოდა თუ არა ქარხანაში მუშაობა, როცა ხუთწლედის გეგმა სრულდებოდა. პირადი ბედნიერება სისტემის ფუნქციონირებაშია.

შობადობის კლება საქართველოში სერიოზული საკითხია. ცარიელი სოფლები და სკოლები სუსტ სახელმწიფოს ნიშნავს. ინდივიდის „უბინობა“ თუ „უსახსრობა“ მხოლოდ საბაბია. ნუთუ პირადი კომფორტი უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ერის გაძლიერება? სახელმწიფო არ ეკითხება, სახელმწიფო მოითხოვს. ჩვენს დროს, საბჭოთა კავშირში, ვიცოდით, როგორ უნდა გვემართა დემოგრაფია სახელმწიფოს ინტერესებისთვის. ხალხი სახელმწიფოს მანქანის ნაწილია.

თქვენი „სული“ და „ტკივილი“ მატერიალურ სიმდიდრედ იქცევა, როცა ქვეყანა ვითარდება. თუ ხალხს განათლება და კეთილდღეობა სჭირდება, ცოტაოდენი „დეკორაციაც“ არ ავნებს.

ამ ემიგრაციას სახელმწიფო კონტროლის გარეშე დარჩენილი ბაზარი გამოიწვევს, მუშები კი იქ დაბრუნდებიან, სადაც მათ მეტს გადაუხდიან.

ეკლესიის გავლენა? ეს მხოლოდ ძალაუფლების საკითხია. მალე მისი გავლენა პოლიტიკურ ბრძოლაში გადაიზრდება და ახალი ძალები გაჩნდება.

საზოგადოების პოლიტიკურ ბანაკებად დაყოფა და მტრობის ზრდა მიუღებელია. ეს ერთიანობას ანგრევს, ისევე როგორც ჩვენს დროს ნებისმიერ წინააღმდეგობას ვანადგურებდით სახელმწიფოს გასაძლიერებლად. ნუთუ სახელმწიფოს ძალაუფლება ნამდვილად მტკიცეა, როცა ასეთი განხეთქილება სუფევს?

ხელოვნური ინტელექტი? სახელმწიფო აკონტროლებს ყველა ახალ ტექნოლოგიას. ვინც ამას ვერ მოახერხებს, დამარცხდება.

ხელოვნური ინტელექტი სამუშაო ადგილებს ემუქრებაო? ეს მანქანაა, ძალაა. საკითხავია, ვინ მართავს მას. როგორც ინდუსტრიალიზაციის დროს, სახელმწიფოს ინტერესებია მთავარი. ვინ გააკონტროლებს ამ ახალ ძალას, რომ ემსახუროს საზოგადოებას?

ოკუპირებული ტერიტორიების დაბრუნება? ეს არ მოხდება, სანამ სახელმწიფო ძლიერი და გაერთიანებული არ არის. ძალა წყვეტს ყველაფერს.