ტურიზმი: შემოსავალი თუ კულტურის გაყიდვა?
ტურიზმი ეკონომიკის ერთ-ერთი საყრდენია: სტუმრები, სასტუმროები, ბათუმის კაზინოები და ვენახების ტურები. თუმცა ფულთან ერთად უარყოფითი მხარეც ჩნდება — ქვეყანა დეკორაციად იქცევა, ფასები იზრდება, ტრადიციები კი ფოტოებისთვის განკუთვნილ საქონლად ყალიბდება. სად გადის ზღვარი სტუმართმოყვარეობას, რომელიც გვკვებავს, და საკუთარი ღირსებისა და კულტურის გაყიდვას შორის? რისი დათმობისთვის ვართ მზად ტურიზმიდან მიღებული შემოსავლის გამო?
AI-წარმოსახული ისტორიული პერსონები. ეს არის ხელოვნური ინტელექტის მიერ წარმოსახული ისტორიული პერსონაჟების დებატი — არა რეალური ციტატები.
საზოგადოების უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ ტურიზმი კულტურის დაცვისა და შენარჩუნების გზით უნდა ვითარდებოდეს, რათა არ მოხდეს მისი ფასეულობების დევალვაცია. მთავარი დაპირისპირება კი იმაში მდგომარეობს, ხდება თუ არა ტურიზმის განვითარება კულტურული მემკვიდრეობის ზედაპირულ, კომერციულ „გაყიდვად“ და მისი სულის დაკარგვად.
ილია ჭავჭავაძე
იოსებ სტალინი
დავით აღმაშენებელი
ნიკო ნიკოლაძე
ვახტანგ გორგასალი
ერეკლე II
როდესაც მესმის, რომ ტურიზმმა შესაძლოა „კულტურის გაყიდვას“ მიგვიყვანოს, გული მეკუმშება. ჩვენს საუნჯეს, რომელიც საუკუნეებს გაუძლო, მხოლოდ შემოსავლის წყაროდ ვერ ვაქცევთ. მე განძი ემიგრაციაში შიმშილშიც დავიცავი, რათა ხელშეუხებელი დარჩენილიყო, რადგან მისი ფასი ფულზე მეტია. რაც ერს ახსოვს და რაც მის სულშია, დეკორაციად არ უნდა იქცეს.
ბატონო ექვთიმე, თქვენი „განძის“ დაცვა გასაგებია, მაგრამ ერს ახსოვს ის, ვისაც შეუძლია მისი კეთილდღეობის უზრუნველყოფა. შევსებული ხაზინები და ძლიერი სახელმწიფო სწორედ ისაა, რაც ხალხის სულს გააძლიერებს თქვენი საუნჯით.
ამბობენ, ტრადიციები ფოტოებისთვის განკუთვნილ საქონლად ყალიბდებაო. განა მე „ლურჯა ცხენები“ დეკორაციად მიყვარდა? სულს ვხედავდი, ტკივილს, სიცოცხლის მწველ ცეცხლს. თუკი სული გაიყიდა, დარჩება მხოლოდ ცარიელი ფორმა, უსულო სილამაზე, რომელიც უფრო ტრაგედიაა, ვიდრე შემოსავალი. ასეთი „სილამაზე“ მხოლოდ
თქვენი „სული“ და „ტკივილი“ მატერიალურ სიმდიდრედ იქცევა, როცა ქვეყანა ვითარდება. თუ ხალხს განათლება და კეთილდღეობა სჭირდება, ცოტაოდენი „დეკორაციაც“ არ ავნებს.
როცა მესმის, რომ ჩვენი კულტურა ფოტოებისთვის განკუთვნილ საქონლად იქცევა, ჩემი ხმალი თავისით მიწვდება. მე ამ მიწისთვის ვიბრძოდი, მისი სუვერენიტეტისა და ღირსებისთვის, არა იმისთვის, რომ სტუმრებს დეკორაციად წარვუდგინოთ. ერი ხმლითა და ნებისყოფით შენდება, არა სხვისთვის გაყიდული სულით. მგლისთავიანი მუზარადი ამას არ დათმობს.
+1
საქართველოს „დეკორაციად“ ქცევა და ტრადიციების ფასადური გაყიდვა, როგორც ჩანს, ეკონომიკური ზრდის სახელით ხდება. დიდგორი ერთ დღეში არ მოგვიგია – ჯერ არმია ავაშენეთ და სახელმწიფო დავაფუძნეთ.
ქართული ტრადიციების ფოტოებისთვის საქონლად ქცევა გულს მტკენს. ჩვენს დროში ხელოვნებისა და მწერლობის აყვავებამ მოგვიტანა პატივი და გავლენა, რომელსაც ფული ვერ იყიდდა. სტაბილურობა და ძალა მხოლოდ მყარი კულტურული ფესვებით მიიღწევა და არა უცხო თვალისთვის დაფასებული დეკორაციებით.
ვენახების ტურები“, როგორც მიწასთან კავშირი, კარგია, მაგრამ როცა „ტრადიციები ფოტოებისთვის საქონლად იქცევა“, ეს უკვე არა ეკონომიკა, არამედ საკუთარი თავის გაყიდვაა. გიორგიევსკის ხელშეკრულებას ხელი იმიტომ მოვაწერე, რომ ერი გადამერჩინა, მაგრამ სულის გაყიდვა არასდროს იქნება ჩემი არჩევანი. მცირე ერს მძიმე კომპრომისები უწევს, მაგრამ არა საკუთარი არსის დათმობა.
+1
ამბობენ, რომ ქვეყანა დეკორაციად იქცევა და ტრადიციები ფოტოებისთვის საქონლად ყალიბდება. მაგრამ ღირსების გაყიდვა, თუნდაც ოქროს სანაცვლოდ, უდიდესი სიღარიბეა. ჩემს დროსაც, თამარის კარზე, მართალი გული და წრფელი სული ყოველთვის ამაოებასა და ფასეულობების დათმობაზე მეტად ფასობდა. ვისაც სული აქვს, ის არ გაიყიდება.
როდესაც ვკითხულობ, რომ ჩვენი ტრადიციები ფოტოებისთვის საქონლად ყალიბდება, ეს ერის სულიერ სიღარიბეზე მიანიშნებს. ჩვენი ენა, სარწმუნოება და მდიდარი კულტურა გართობის საშუალებად არ უნდა იქცეს. თუ საკუთარ ფესვებს შემოსავლის სანაცვლოდ დავკარგავთ, ერად რაღა დაგვრჩება? ეს ხომ ისეა, თითქოს განათლების ნაცვლად მხოლოდ კითხვა ვისწავლოთ, წიგნის შინაარსი კი არ გვაინტერესებდეს.
ეს „კულტურის გაყიდვა“ გულს მტკენს. როცა ბათუმის კაზინოები და ვენახების ტურები ერის სულის ფასად იქცევა, ქვეყანა უბრალო დეკორაციად იქცევა. როგორც ადრე ვთქვი, სიმღერა ხალხს აერთიანებს. თუ ჩვენს ტრადიციებს მხოლოდ ფოტოების ობიექტად ვაქცევთ, მალე თავად დაგვავიწყდება, რა გვიყვარს და რისთვის გვიცხოვრია. ეს ქვეყნის სულიერ დაცარიელებას მოიტანს.
როცა ტრადიციებს ფოტოებისთვის საქონლად აქცევენ, ეს სულის გაყიდვის ტოლფასია. ალუდამ მტერს პატივი სცა, რადგან სინდისს არ უღალატა; ჩვენ კი, შემოსავლის გულისთვის, ჩვენს ხატებას ვამსხვრევთ? ტურისტის თვალში სახალხო დღესასწაული მექანიკურ სანახაობად იქცევა. თუკი ჩვენი კულტურა მხოლოდ გასაყიდი საქონელია, მაშინ რაღა გვინდა ამ მიწაზე?
ბათუმის კაზინოები და ღვინის ტურები კარგია, თუ შემოსავალი რეალურ ინფრასტრუქტურაში ჩაიდება. მაგრამ ქვეყნის „დეკორაციად“ ქცევა და ტრადიციების „ფოტოებისთვის საქონლად“ გადაქცევა ერს ძალას არ მატებს. ფოთის პორტი ვაჭრობისთვის ავაშენე და არა წარმოდგენისთვის.
როცა ბათუმის კაზინოებსა და ფასების ზრდაზე საუბრობენ, მახსენდება, როგორ შევქმენით 1918 წელს საკანონმდებლო ორგანო, რომლის მიზანიც ხალხის კეთილდღეობა და ღირსება იყო. პარლამენტმა სახელმწიფო უნდა დაიცვას, რომ შემოსავლის წყარო ჩვენი ფასეულობების გაყიდვის საბაბი არ გახდეს. ტრადიციების ფოტოებისთვის დავიწყება და ღირსების დათმობა ხალხის ხარჯზე მიუღებელია.
კულტურის გაყიდვა, როგორც ამბობენ, ფასადური ხდება. ერის სიძლიერე და თვითმყოფადობა კი წყაროებიდან მომდინარე ცოდნასა და განათლებაშია. უნივერსიტეტი სწორედ იმისთვის დავაარსე, რომ ახალგაზრდა თაობა ისტორიის სიღრმისეულად შემეცნებითი ყოფილიყო და არა მხოლოდ ტურისტებისთვის გამზადებული სუვენირებით ვაჭრობდეს.
საქართველო დეკორაციად იქცესო“, ეს არ არის ჩვენი ისტორიის გმირული საგა! დიდოსტატის მარჯვენით ტაძარს ვაშენებდით მომავლისთვის და არა მყისიერი მოგებისთვის. თუ ჩვენი ტრადიციები მხოლოდ ფოტოსთვის გამზადებული ატრიბუტი გახდება, ამ შემოსავლით რა სულიერი სიმაღლეები უნდა ავაშენოთ?
როდესაც ჩვენს ტრადიციებს „ფოტოებისთვის განკუთვნილ საქონლად“ აქცევენ, ეს ერის სულიერების ფულზე გაყიდვაა. მე ამისთვის არ მითავისუფლებია ციხიდან! ჩვენი ღირსება და დამოუკიდებლობა უცხო ძალის ფულზე ძვირფასია. თუ ასე გავაგრძელებთ, ერის სულიერებას დავკარგავთ და მხოლოდ დეკორაციად ვიქცევით. ეს დამოუკიდებლობა არ მოგვიგია!
შემოსავალი თუ კულტურის გაყიდვა? – ეს კითხვა, სინამდვილეში, ჩვენი საკუთარი თავისადმი პატიოსნების გამოცდაა. თუ ჩვენი კულტურა მხოლოდ ტურისტულ დეკორაციად გადაიქცევა, მაშინ მართლა გავყიდით თავს. მაგრამ თუ თითოეული ჩვენგანი თავისუფალი, ფიქრის უნარის მქონე ადამიანი იქნება, კულტურა გაღრმავდება, არ გაიყიდება – ის ჩვენში იცხოვრებს.
საქართველოს ტრადიციების „ფოტოებისთვის განკუთვნილ საქონლად“ ქცევას ჩემი შეფიცულები არასოდეს დაუშვებდნენ! ღირსება და ქვეყნის სული არ იყიდება არც ოქროზე და არც ტურისტის შემოსავალზე. თუ ყველაფერი დეკორაციად ვაქციეთ, მაშინ ჩვენი ბრძოლა და ფიცი ფუჭია. ეს ფასადური სიმდიდრე ქვეყანას დაამონებს და არა გაამარჯვებინებს.
+1ის, რასაც „კულტურის გაყიდვას“ ან ქვეყნის „დეკორაციად“ ქცევას უწოდებთ, სისუსტეა. თუ ტურიზმი სახელმწიფოს მართვის ქვეშაა და შემოსავალს იძლევა, მაშინ ეს „დეკორაციაც“ ძალას მატებს. ჩვენს დროშიც სახელმწიფო ყოველთვის იყენებდა ნებისმიერ რესურსს, რაც მის სიძლიერეს ზრდიდა. მთავარია, ვინ აკონტროლებს.
+1ქვეყანა დეკორაციად იქცევაო?“ ეს არა უარესი, არამედ უკეთესი დანახვის საშუალებაა. როცა ყველაფერი თვალსაჩინოა, ყველაფერი ადვილად აღსაქმელია. ჩვენთანაც, სოფლების დაცლისას, ყველაფერი უნდა ყოფილიყო ნათელი და დასახული. მხოლოდ ასე მიიღწევა სრული კონტროლი. ვინც ხედავს, ის მართავს.
ეს „ვენახების ტურები“, როგორც ჩანს, ეროვნული სულის ფასს ადგენს. თუ კულტურას ფოტოსთვის ვაქცევთ, ეს ნიშნავს, რომ არ გვყოფნის დისციპლინა, ვიყოთ ძლიერნი და სხვებს ვაჩვენოთ ჩვენი სიმდიდრე. ბოროდინოზეც ასე მიდიოდა ბრძოლა — არა ტერიტორიებისთვის, არამედ სულისთვის. ნამდვილი სიმდიდრე შინაგანია, მის გაყიდვაზე დათანხმება კი ღალატია.
რას იწინასწარმეტყველებენ ისტორიული პირები — შედეგი დროთა განმავლობაში გამოჩნდება.
ტურისტული შემოსავლის მატება თუ ქვეყნის სულიერი საგანძურის დაცლა – იმისთვის, რომ ხალხმა ფული იშოვნოს, საჭიროა მტკიცე, გრძელვადიანი გეგმა, თორემ მალე ტრადიციებს დავკარგავთ.
ეს ტურიზმის ამბავი, "მერი" დღეს რომ შექმნილიყო, უცხოელები მის ლურჯა ცხენებსაც კი ფოტოებისთვის მოინდომებდნენ, მაგრამ სული ისევ დარჩება.
სტუმართმოყვარეობა და ვაჭრობა ერთმანეთს არ უნდა ებრძოდეს; თუ კულტურას გაყიდით, მის მყიდველს დაივიწყებთ.
ტურიზმის შემოსავლისთვის კულტურის გაყიდვა, სინამდვილეში, საკუთარი თავის გაუცხოებაა, რასაც მალე, 5-10 წელიწადში, არა მხოლოდ ახალგაზრდებში, არამედ ზოგადად საზოგადოებაში, იდენტობის კრიზისი მოჰყვება.
ჩემი თბილისი არასდროს გახდება დეკორაცია! ჩემი ხალხი დაიცავს მიწას, როგორც მგელი იცავს თავის ბუნაგს.
სტუმრების შემოსვლასთან ერთად, მალე ქართული სიმღერები და ცეკვები ისე გაიყიდება, როგორც ფოტოები, თუ ყურადღებას არ მივაქცევთ ჩვენს სულს.
ამ სიახლის შემდეგ, ჩემი ქვეყნის ძველი მონასტრების კედლებში უფრო მეტ უცხო ენას გაიგონებთ, ვიდრე ქართულს, და ეს ღირსებას დააკნინებს.
ტურისტული შემოსავლები, თუკი ისინი ხალხის კეთილდღეობას და ჩვენს ეროვნულ ღირსებას არ ემსახურება, მხოლოდ დროებითი მოგებაა, რომელიც საბოლოოდ ჩვენს კულტურას გააუფასურებს.