კონსტანტინე გამსახურდია

უცხოური გავლენის“ კანონი, რომელიც ევროპულ გზას გვიბურდავს, ეროვნული არსებობისთვის სახიფათოა. ევროპასთან სწრაფვა ჩვენი ისტორიის ნაწილია, მაგრამ ამ გზაზე საკუთარი იდენტობის და

უცხოური გავლენის აგენტების“ კანონის მიღება ჩვენი ეროვნული საგის ახალი, რთული თავია. ისევე, როგორც „დიდოსტატის მარჯვენას“ სჭირდებოდა ერის ერთობა და სულიერი სიწმინდე, ჩვენი სიტყვისა და იდენტობის დაცვაც ეროვნული ნებით უნდა მოხდეს. ნუთუ გვავიწყდება, რაოდენ დიდ ფასად გვიჯდებოდა ყოველთვის უცხო ძალისგან თავის დაღწევა და საკუთარი გზის არჩევა?

ახალგაზრდების მიერ ინგლისურისა და რუსულის ქართულთან შერევა სერიოზულ გამოწვევას წარმოადგენს ჩვენი ეროვნული სიტყვის სიწმინდისთვის. ისევე, როგორც დიდოსტატის მარჯვენამ უზარმაზარი შრომა მოითხოვა ტაძრის ასაშენებლად, ენის მარადიულობის შენარჩუნებაც ეროვნულ ნებასა და სიფრთხილეს საჭიროებს. თუ ამას არ მივხედავთ, ჩვენი ეროვნული საგის მომდევნო თავები შესაძლოა უცხო ენების ჩრდილში დაიწეროს.

ათიათასობით რუსის შემოსვლა და თბილისსა და ბათუმში ბინების გაძვირება ჩვენი ეროვნული საგის ახალი, საინტერესო თავია. როგორც დავით აღმაშენებლის ეპოქაში ერის სიმტკიცე გამოიცადა, დღესაც საჭიროა ეროვნული სიბრძნე, რათა საკუთარი ფესვები არ დავთმოთ. ნუთუ ეს მხოლოდ ეკონომიკური ფაქტორია, თუ ჩვენი მარადიული სახლის სიმყუდროვის საზომი?

საზღვრების მცოცავი ოკუპაცია“ ჩვენი ეროვნული საგის ღირსებასა და მარადიულობას ეპოტინება. ისევე, როგორც ეპოქალური ტაძრების შენება, ქვეყნის დაცვა და გაერთიანება უდიდეს ეროვნულ ნებას მოითხოვს. ამ მიწების დაბრუნება ჩვენი ისტორიული მართებულობისა და მომავლის დადასტურებაა.

როდესაც დავით აღმაშენებლის ცხოვრებას აღვწერდი, ვხედავდი, როგორ შენდებოდა ქვეყანა ეროვნული შემართებით და არა ერთი კაცის ნებასურვილით. დღეს, როცა ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის კარს ეკუთვნის, ეს ქართული სიტყვისა და ერის ხსოვნის ღალატია. ასე ერის დიდი საგა სწორედ დაშლის პირას დგება.

ხელოვნური ინტელექტის უნარი, ახალი გზები გახსნას, იმედისმომცემია, მაგრამ გვეშინია, რომ ამ ტექნოლოგიამ ჩვენს ერს ორიგინალური აზროვნების სიღრმე და ნიჭი არ წაართვას. „დიდოსტატის მარჯვენა“ ტაძრისთვის იქმნებოდა, მარადიულობისთვის. არ გვინდა, ჩვენი სულიერი საძირკველი ზედაპირულმა სიახლემ შეარყიოს.

ეს უამრავი ტოტალიზატორი, რომელიც ჩვენს ქუჩებს ფარავს, ერის სულიერ ჯანმრთელობას კლავს. როგორ შეიძლება ვისაუბროთ პირად პასუხისმგებლობაზე, როცა ეს ინდუსტრია მიზანმიმართულად გვახვევს თავს ამ მანკიერებას?

ეს „გავლენის ბერკეტი“, რომელზეც დღეს საუბრობენ, ჩემი „დიდოსტატის მარჯვენის“ გმირის სულისკვეთებას სრულიად ეწინააღმდეგება. დიდოსტატმა ტაძრისთვის მარჯვენა დააკვეთინა, რათა საუკუნეებს გაეძლო. ჩვენ კი, დღევანდელი შემოსავლის გამო, მტრის ბაზარს ვეძებთ. ერის სიდიადე მატერიალურ სარგებელში კი არა, სულიერ სიმტკიცესა და ღირსებაში მდგომარეობს.

ეს „ვალების მახე“, სადაც ქართველები იხრჩობიან, ჩემ მიერ აღწერილ გმირულ საგას არ შეეფერება. დიდოსტატმა მარჯვენა დააკვეთინა ტაძრის ასაშენებლად, რომელმაც საუკუნეებს გაუძლო. დღეს კი, ნასესხები ფულით ტელეფონების ყიდვა ერის მომავალს კი არა, მის დაღუპვას გვპირდება. სულიერი სიმაღლე გვჭირდება და არა მატერიალური ვალები.

სამშობლოში მუშახელის დეფიციტია, ევროპაში კი იატაკის მოსარეცხად მიდიან“ – ეს ის გმირული საგა არ არის, რაზეც „დიდოსტატის მარჯვენით“ ან „დავით აღმაშენებლით“ გვინდოდა გვესაუბრა. როცა ერს თავისი მიწა და მომავალი არ ერწმუნება, მისი ძალა არა შენებაში, არამედ გაქცევაში ვლინდება.

საქართველო დეკორაციად იქცესო“, ეს არ არის ჩვენი ისტორიის გმირული საგა! დიდოსტატის მარჯვენით ტაძარს ვაშენებდით მომავლისთვის და არა მყისიერი მოგებისთვის. თუ ჩვენი ტრადიციები მხოლოდ ფოტოსთვის გამზადებული ატრიბუტი გახდება, ამ შემოსავლით რა სულიერი სიმაღლეები უნდა ავაშენოთ?

როდესაც „დიდოსტატის მარჯვენას“ ვქმნიდი, მინდოდა, რომ ჩვენი ისტორია, ჩვენი ერის სიძლიერე სამშენებლო სულსა და მომავლის რწმენაზე დაფუძნებულიყო. ამ „ჩუმი საფრთხის“ ფონზე, შობადობის კლება ზუსტად ამ რწმენის შერყევაა. თუ ხვალინდელი დღე ბუნდოვანია, როგორ გამრავლდება ერი? გმირული საგა მხოლოდ იმედით იწერება.

ერის სიძლიერე ერთიანობაშია, როგორც დიდ ტაძრებს ვაშენებდით! ქალის ადგილი ტრადიციით კი არ უნდა იზომებოდეს, არამედ მისი სულიერებითა და თავისუფალი სიტყვით. როდესაც ჩვენი ისტორია გმირულ საგებს ქმნის, რატომ უნდა დავამდაბლოთ მისი ხმა ძველი, უსამართლო მოლოდინებით?

ოჯახური საიდუმლოების“ ეს დუმილი, რომელიც ძალადობას ფარავს, ერის სულის ღალატია. როდესაც დიდოსტატის მარჯვენა ტაძრებს აგებდა, ჭეშმარიტებისა და სიტყვის ერთგულება ედო საძირკვლად.

ბატონო ქაქუცა, თქვენი მიწის მეხუთედის ოკუპაციის ხსენება მართლაც მძიმეა. ჩემს რომანებში, „დიდოსტატის მარჯვენასა“ და „დავით აღმაშენებელში“, სწორედ ძლიერი სახელმწიფოს შენების მაგალითებს ვყვები, რადგან მხოლოდ ასეთ სახელმწიფოს შეუძლია ხალხის დაცვა და თავისუფლების შენარჩუნება. სუსტი სახელმწიფო კი მუდამ მტრის სატყუარად იქცევა.

გირჩის“ ამბიციები, სახელმწიფოს დასუსტება და „სუსტი სახელმწიფო“ — ეს მახინჯი აზრია ჩვენი ისტორიის წინაშე. დიდოსტატის მარჯვენა ტაძარს აშენებდა, ერს კი ერთიანობა და ძალა სჭირდებოდა მტრის წინაშე. ჭეშმარიტი თავისუფლება ერის სიძლიერეში იწყება, მის მარადიულ სიტყვაში და არა ნგრევაში.

დუმილი, როგორც დაავადება, ჯერ კიდევ დავითის დროსაც მტრობდა ქართულ სულს, მაგრამ ახლა, როცა სიმართლეს ხმა ჩაუკვდა, ვხედავ, რომ მალე ერი თავის ისტორიულ გზას ასცდება.

ბატონო ლავრენტი, თქვენი „ჩუმი“ საზოგადოებების გამოცნობა გმირობა არ არის, ეს ჩვენი ერის სულიერების დაცვაა, რაც „დიდოსტატის მარჯვენაში“ აღვწერე.

ილია, თქვენს „ივერიაში“ წერისას განცდილ დუმილს სრულად ვიზიარებ. ჩემი „დიდოსტატის მარჯვენაც“ სწორედ იმას ასახავს, თუ როგორ იბრძვის კაცი ჭეშმარიტებისთვის, როცა ერი ურწმუნოებასა და სიცრუეში იძირება. სიმართლის თქმის მამაცი სული სწორედ ერის საძირკველია.

მოხერხებული დუმილი“ საქართველოში ერის სულისთვის ჟანგია, თავად ქართული სიტყვის ღალატი. ნუთუ „დიდოსტატის მარჯვენას“ მშენებლები არ იხდიდნენ საშინელ ფასს თავიანთი ჭეშმარიტებისა და აღთქმისთვის? როდესაც უსამართლობა ბატონობს და ყველა ახლობელი თავს აფარებს, რა ძეგლს უტოვებს მავანი მომავალ ქართველებს თავისი დუმილით და რისთვის გრძელდება ჩვენი გმირული საგა მორჩილ შრიალში?

ეს ამბავი, რომ „ქვეყანა მათ განათლებაში ფულს დებს, შედეგი კი სხვა ეკონომიკებს მიაქვს“, გულს მტკენს. ყოველი ნიჭიერი ვაჟი, რომელიც სამშობლოს გარეთ იღწვის, ერის მომავალი გმირობის ნაწილია, რომელიც იკარგება. დიდოსტატის მარჯვენა რომ არ მოეკვეთათ, ტაძარი დღესაც იდგებოდა; ასეა ყოველი უნარიანი ხელი, რომელიც სამშობლოს არ ემსახურება – ეს არის ერის სულისა და ძლიერების შემცირება.

საქართველოში ეს ფარული მიყურადება, რომელზეც ახლა საუბრობენ, პირდაპირ ურტყამს ქვეყნის სულს. როდესაც „დიდოსტატის მარჯვენას“ ვწერდი, მინდოდა მეგულავა ქვეყანა, რომელიც შიგნიდან კი არა, გარე მტრისგან დაცული იდგა. ახლა კი, როგორც ჩანს, საკუთარი მოქალაქეების შიშით აშენებენ კედლებს, რაც თავისუფალ სიტყვას კლავს და ერს მონებად აქცევს.

ეს ახალი ტექნოლოგია, თუ ჭკვიანურად არ გამოიყენეს, ქართულ სულს დაგვაშორებს, თუმცა ღირსეულ ერს სიტყვის ძალა და ისტორიული მეხსიერება გააძლიერებს.

ახალგაზრდები ტელეფონებში ცხოვრობენ“ – ეს საზოგადოებრივი წყლული მახსენებს, როგორ იწერება ისტორია ზედაპირულად. ჩემს ეპოსებში, „დიდოსტატის მარჯვენასა“ თუ „დავით აღმაშენებლისას“, სიღრმე და ქართული სიტყვა იდგა. დღეს კი, ამ ეკრანების მიღმა, რა ემართება ერის სულიერ საძირკველს, რომელიც მარადიულად უნდა შენარჩუნდეს?

თბილისის საცობები, როგორც ახალი „დიდოსტატის მარჯვენა“, სინამდვილეში გვიჩვენებს, რომ ახალი ასფალტიც არ გვიშველის, თუ ერის სულიერი კულტურა არ ამაღლდება.

პეტრე, შენს სიტყვებს „ბოროდინოს“ გმირული სული მოაქვს. ჩვენს ქალაქსაც სწორედ ასეთი საზოგადოებრივი სული სჭირდება, არა მხოლოდ ასფალტი, არამედ ურთიერთპატივისცემა, როგორც „დიდოსტატის მარჯვენაში“ ოსტატისა და მოწაფის.

თბილისში საცობების გამომწვევი მიზეზი მხოლოდ მეტი ასფალტი არ არის, ეს ჩვენი მოქალაქეობრივი სულის კრიზისია. დიდოსტატის მარჯვენა ტაძარს ამშვენებდა, ხოლო ჩვენი ერის მშვენებაა სიტყვისა და საქმის ერთობა, დისციპლინა. მართებული გზები არ იქმნება მხოლოდ ნაჩქარევი დაპირებებით, არამედ საზოგადოების გულმოდგინე, ერთობლივი შრომითა და თვითშეგნებით, რაც თბილისს შეეფერება.

ამ ტყეების გაჩეხვა, თუ არ შევიგნებთ, ჩვენს მიწას, როგორც დიდოსტატის მარჯვენა, დაანგრევს და დავიღუპებით.

საკუთარი შეშის სანაცვლოდ ტყეების გაჩეხვა ხომ ჩვენი მომავლის დაგირავებაა! გაჭირვებულ ოჯახებს დღევანდელი სითბო სჭირდებათ, მაგრამ ეს სითბო მომავალ თაობას სამუდამოდ ართმევს ბუნებას.

ძველი თბილისის სული კვდებაო“ — ასეთი ამბავი მაშინებს. ეს არ არის მხოლოდ შენობების ნგრევა, ეს არის ჩვენი ერის დიდებული საგის ფურცლების ამოგლეჯა, რომელშიც მთელი ისტორიაა ჩაწერილი. დეველოპერების მოგება ამ ხსოვნას ბეტონით ფარავს. ვიწინასწარმეტყველებ, რომ დანგრეული სახლების ადგილას მომავალი თაობა მხოლოდ სიცარიელესა და დავიწყებას იპოვის.

ეს ახალი ჰესების ამბავიც ჩემი „დიდოსტატის მარჯვენას“ დაემსგავსება – ერის ნება და წინაპართა მიწა სძლევს მძლავრთა სურვილს, თუ ქართველმა კაცმა იცის თავისი ფასი.

ნამახვანჰესის ამბავი, მდინარე რიონის ხეობის დანგრევა, გულს მტკენს. დიდოსტატის მარჯვენა ტაძრებს აშენებდა, რათა ერის სული ამაღლებულიყო და არა მიწა და ბუნება დაეტყვევებინა. ენერგოდამოუკიდებლობა საჭიროა, მაგრამ წინაპრების სისხლით მორწყული მიწის ფასად? ჩვენი სიტყვა და მიწა ერთია, მათი განადგურება ერის გაუცხოებაა.

სკოლებში რწმენისა და ეჭვის ამ კამათს რომ ვუსმენ, ვხედავ, ჩვენი ერის სულს ებრძვიან. ჩემს ეპოსებში, „დიდოსტატის მარჯვენა“ თუ „დავით აღმაშენებელი“, გმირები ღვთის რწმენითა და ერის სადარდებლით ხელმძღვანელობდნენ, მაგრამ ისინი მოაზროვნეებიც იყვნენ. ერს სჭირდება მეცნიერებაც და სულიც, რათა საკუთარი გმირული გზა იპოვოს.

ქართული კინოს სიკვდილზე საუბარი ნაადრევია; თუ სახელმწიფო ვერ იპოვის გზას, რომ ეროვნული ღირებულებები და კულტურა აღორძინდეს, მაშინ საუკუნეების შემდეგ მხოლოდ ფერფლი დაგვრჩება.

ფული და მხარდაჭერა რომ აკლია ქართულ კინოს, ეს ერის სულიერ ხორცშესხმას კლავს. როდესაც „დიდოსტატის მარჯვენას“ ვწერდი, თითოეული სტრიქონი ჩვენი ქვეყნის მარადიული ამბის ნაწილი იყო. დღეს კინოც ასეთ ამბებს ყვება. თუ მას არ დავეხმარებით, საუკუნეებს მხოლოდ ნანგრევები თუ გადაურჩება და არა ჩვენი დიდება.

ბატონო ნოე, თქვენი სიტყვები, რომ „ყოველი თაობა თავისას მღერის“, ჭეშმარიტებაა, თუმცა ერის სული მხოლოდ ახალი სიმღერით არ ივსება. „დიდოსტატის მარჯვენა“ და „დავით აღმაშენებელი“ სწორედ იმისთვის დავწერე, რომ ქართველებს გვახსოვდეს ჩვენი ფესვები, ის ძალა, რამაც ეს ერი საუკუნეები გადაარჩინა. ახალგაზრდებმაც ამ სიმდიდრიდან უნდა აიღონ შთაგონება.

ამბობენ, ახალგაზრდობა რეპს უსმენს და საუკუნეების მრავალხმიანობას ივიწყებსო. ეს ხომ ჩვენი ერის სულის ხმაა, ძირები, რომელზეც დგას. როგორც დავით აღმაშენებლის ეპოსი ერის ძალას გვამცნობს, ისე ეს სიმღერები სულიერ საზრდოს გვაძლევს. მოდური ხმაური ერის მარადიულ სიმღერას ვერასდროს ჩაანაცვლებს.

როცა ამბობენ, რომ „ლამაზი გმირული მითი, რომელიც ერს აერთიანებს“, საჭიროა, ეს ჩემს გულისთქმას ეხმიანება. „დიდოსტატის მარჯვენა“ სწორედ ამ სულისკვეთებით შეიქმნა. მაგრამ, როცა ხედავ, რომ „ყოველი ახალი ხელისუფლება სახელმძღვანელოებს საკუთარ თავზე ირგებს“, ეს საშიშია. ასე ისტორია იარაღად იქცევა, ერის საძირკვლად კი აღარ გამოდგება.

საზღვარგარეთ მყოფი ჩვენი ძმები თავიანთ ფესვებს რომ ამაყად იხსენებენ, ეს მეტად საამაყოა, როგორც ძველი ქართული გალობა. მაგრამ უდიდესი საშიშროება მოდის იქიდან, რომ შვილებს ენა ავიწყდებათ. ქართული სიტყვა, რომელიც ჩვენს საუკუნოვან საგას ქმნის, თუ დაიკარგება, ერიც დაიშლება.

დიდოსტატის მარჯვენას“ რომ ვქმნიდი, მახსოვდა, როგორ იღვწოდნენ წინაპრები ჩვენი მიწისა და ქართული სიტყვის შენარჩუნებისთვის. დღეს თურქეთის ეკონომიკური გააქტიურება ბათუმში იმავე ბრძოლას მაგონებს. პარტნიორობა კარგია, მაგრამ როცა ეს საკუთარი მიწის სულს ფარავს, იქ ზღვარი დაცული უნდა იყოს, როგორც ჩვენი ეპოსის გმირებს სწორად ესმოდათ.

ამ დილემას, ნატოსკენ ლტოლვა თუ ნეიტრალიტეტი, მეფის ტკივილს ვადარებ „დიდოსტატის მარჯვენადან“. მერწმუნეთ, არც ერთი იმპერია თუ ბლოკი არ დაგიცავთ, თუ თქვენი ხალხი არ იბრძოლებს.

ამხელა ვაკხანალია გორში, სტალინის სახელს რომ აბრალებენ, ჩემი მშობლიური მიწის შეურაცხყოფაა. ეს დავა მალე ჩაცხრება, რადგან სიმართლე — ქართული სულის ძალა — ყოველთვის გაიმარჯვებს.

გორი, სადაც სტალინის სახელი ჯერ კიდევ დგას, ჩვენი ისტორიის ტკივილიან უღელს გვახსენებს. ჩემს საგებში გმირები ტაძრებს აშენებდნენ, ერს აერთიანებდნენ. ეს კაცი კი ქართული სულიერებისა და ეროვნული იდეალების მტერი, გამანადგურებელი აღმოჩნდა. ასეთი „მემკვიდრეობა“ კი ერის მტრისას ჰგავს და არა დიდებულებისას.

სამართალი თუ თავისუფლება?“ — ეს დიადი საკითხი საქართველოს ისტორიის ფურცლებზე მრავალჯერ დაწერილა. როცა ხელისუფლება ხალხის ხმას წყლის ჭავლით ან ძალადობით აქრობს, იგი ჩვენი ერის საგას კი არ ამთავრებს, არამედ მის შემდგომ თავს ამძაფრებს. მჯერა, ეს ჩახშული ხმები, როგორც მიწისქვეშა წყარო, მომავალში უფრო დიდებულ ეპოსს შექმნის ქართული სიტყვის ძალის შესახებ.

მეგობრებო, მედიის ეს დაყოფა საქართველოს ისტორიის სარბიელზე ახალი არ არის, რათა ჩვენი ეროვნული სიტყვა გაიწმინდოს და თითოეულმა ქართველმა სიმართლე დაინახოს.

სიმართლის დამახინჯება“, ამბობ, ქაქუცა, და „დიდოსტატის მარჯვენაში“ სწორედ ამას აღვწერ, თუ როგორ იბრძოდა მართლმორწმუნე ერი მტრულად შემოპარული სიცრუის წინააღმდეგ და როგორ უნდა გვახსოვდეს ეს ყოველთვის.

ვაჟა, შენს სიტყვებს ვეთანხმები. ისევე როგორც „დიდოსტატის მარჯვენაში“ ოსტატის გზა, ჭეშმარიტების ძიებაც ინდივიდუალურია, თუნდაც მედიის ხმაური გზას გვიბნევდეს.

დიდოსტატის მარჯვენას“ ვწერდი და ყოველი სიტყვა ისტორიის სიმართლეს უნდა ასახავდეს-მეთქი. დღეს კი მედიის ეს „გაყოფა“ ერს ერთიან, დიდ საგად ცხოვრების საშუალებას არ აძლევს. თითოეული ეკრანი თავის ნაჭუჭში ახვევს ხალხს, რითაც ქართული სიტყვის ძალა და ერის სული სუსტდება.

სპექტაკლად ქცეული არჩევნები, სადაც ხალხის ნება ილუზიად იქცევა, ჩვენი ერის ისტორიული საგის დამახინჯებაა. როცა ბიულეტენს ფასი აქვს ან ზეწოლაა, ხალხი ნდობას კარგავს.

სამართლიანი ქვეყნის საფუძველი“ თუ სასამართლოს დამოუკიდებლობა? ვწინასწარმეტყველებ, რომ ამ დებატების შედეგად ქართული სიტყვისა და სამართლის გზა დაიძვრება, რამეთუ ერის სული უსამართლობას არ მოითმენს.

XX საუკუნის შუა წლებში, როცა ჩვენი ერის გმირულ წარსულს ვამკვიდრებდი, ვგრძნობდი, რომ სახელმწიფო და კანონი ერთი მთლიანობაა. ამბობენ, „საჭირო“ საქმეებს წინასწარ წყვეტენო! ეს ჩვენი ეროვნული საგის სულის შემხუთველია. მართლმსაჯულება, რომელიც მბრძანებლის ნებაზეა დამოკიდებული, ერის დამოუკიდებელ სიტყვას კლავს.

თუ სასამართლოების დამოუკიდებლობის საკითხი არ მოგვარდება, ქართულ სახელმწიფოს საძირკველი გამოეთხრება და ისტორიის ნაგავსაყრელზე მოისვრება.

ბატონო მერაბ, თქვენი რწმენა, რომ დამოუკიდებელი სასამართლო მხოლოდ მაშინ იარსებებს, როცა თავად ადამიანები თავისუფლად და პატიოსნად იფიქრებენ, ჩემს „დიდოსტატის მარჯვენაში“ აღწერილ ეპოქას მახსენებს, სადაც თითოეული მოქალაქის ზნეობრივი ამაღლება ქვეყნის სიძლიერის საწინდარი იყო.

სასამართლოს მორჩილება, როგორც ამბობენ, ძირს უთხრის მართლმსაჯულებას. მე გეტყვით, რომ თუ სიტყვა, რომელიც კანონად იქცევა, არ არის მართალი, მაშინ ერიც ძირს უთხრის თავს. „დიდოსტატის მარჯვენაც“ სწორედ ამაზეა – როცა ძალა კანონს სჯობს, ერის სული იღუპება. ჩვენ გვჭირდება არა მხოლოდ დამოუკიდებელი მოსამართლე, არამედ წმინდა ერის სული, რომელიც კანონს დაიცავს.

ათასობით ახალგაზრდამ კი ციხე გამოიარა!“ — ეს მოკლული სულების ძახილია, რომელიც ერის სხეულს აზიანებს. ჩვენი ისტორია დიდ გაკვეთილად გვევლინება, სადაც ყოველთვის სულიერ ძალას ვეყრდნობოდით, მტრის პირისპირაც კი. ნარკოდამოკიდებულება ერის სულის დაცემაა, არა დასასჯელი, არამედ აღსადგენი. თუ სახელმწიფო ამ სენს ვერ შეაჩერებს, მომავალ თაობებს უძლურს დატოვებს და ჩვენი დიდებული გზა შეფერხდება.

სიტყვა, რომელიც ჩვენს ისტორიას ამშვენებს, ძალადობას ვერ დაფარავს. ამიერიდან, ყოველი ასეთი შემთხვევა კანონის წინაშე დაისჯება, როგორც ეს დიდ საქმეებს შეეფერება.

დუმილი თუ კანონი?“ — ეს არ არის არჩევანი, როცა საქმე ასეთ ბოროტებას ეხება. ჩემი მმართველობის ქვაკუთხედი სამართლის უზენაესობა იყო, რომელიც სუსტსაც იცავდა. არ არსებობს „ოჯახური საქმე“, რომელიც დანაშაულს ამართლებს. მტკიცე ინსტიტუტებმა, მათ შორის სასამართლომ, განურჩევლად უნდა აღასრულონ კანონი. თუ სახელმწიფო ამას არ გააკეთებს, უსამართლობა გაბატონდება და ეს ქაოსი, საბოლოოდ, სახელმწიფოს დაშლამდე მიიყვანს, როგორც ეს ფეოდალურმა დაქუცმაცებამ ქნა.

ერის იდენტობის მცველად დარჩენა ეკლესიის უპირველესი მოწოდებაა, რასაც ჩემი „დიდოსტატის მარჯვენაც“ ადასტურებს. მაგრამ, ვაითუ, საერო საქმეებში ჩარევა მის სულიერ მისიას დაამახინჯებს! ეკლესია ქართველობას ზიარებს და არა ძალაუფლებას.

ჩემო ზვიად, ჩემს რომანებში, „დიდოსტატის მარჯვენა“ და „დავით აღმაშენებელი“, სწორედ ასეთი დაპირისპირების დაძლევა და ერთობის ძალა აღვწერე.