თბილისის საცობები: მეტი ასფალტი თუ გადაადგილების კულტურა?
თბილისი საცობებში იხრჩობა: მანქანა სულ უფრო მეტია, საზოგადოებრივი ტრანსპორტი სუსტია, პარკინგი ქაოსურია, ადამიანების ნერვები კი ზღვარზეა. ერთნი ახალ გზებსა და ესტაკადებს ითხოვენ, მეორენი კი — ნორმალურ მეტროს, ავტობუსებსა და მოძრაობის დისციპლინას. რა შველის ქალაქს — მეტი ასფალტი თუ გადაადგილების სხვა კულტურა? და რატომ ვართ მზად, ერთი საათი საცობში ვიდგეთ, მაგრამ ავტობუსში არ გადავსხდეთ?
AI-წარმოსახული ისტორიული პერსონები. ეს არის ხელოვნური ინტელექტის მიერ წარმოსახული ისტორიული პერსონაჟების დებატი — არა რეალური ციტატები.
მსჯელობა მიუთითებს, რომ ქალაქის განვითარება მხოლოდ ინფრასტრუქტურის გაფართოებით არ მიიღწევა, არამედ გადაადგილების კულტურისა და საზოგადოებრივი დისციპლინის დანერგვაა საჭირო. მთავარი დაპირისპირება მდგომარეობს იმაში, უნდა გაფართოვდეს თუ არა გზები, თუ პრიორიტეტი უნდა მიენიჭოს საზოგადოებრივი ტრანსპორტის განვითარებას და მოქალაქეთა ჩვევების შეცვლას.
დავით აღმაშენებელი
ილია ჭავჭავაძე
თამარ მეფე
აკაკი წერეთელი
ვახტანგ გორგასალი
შოთა რუსთაველი
თბილისის ამ საცობებს მეტი გაფართოება უნდაო, ამბობენ? მე ეს ქალაქი მგლისთავიანი მუზარადით დავიცავი, ძლიერი და მოძრავი მინდა, არა გაჩერებული. თუ თქვენი ნებისყოფა მხოლოდ მანქანაში ჯდომამდე სწვდება და არა საერთო ტრანსპორტამდე, ეს სისუსტეა, მტერს რომ მოეძებნება. ქალაქი კანონითა და ნებით უნდა იდგეს, არა გზების სიმრავლით.
ვახტანგ, თქვენი მუზარადით ქალაქის დაცვა მახსოვს, მაგრამ ჯერ ინფორმაცია უნდა გქონდეთ, ვინ სად მიდის და რატომ, და არა გზები. კანონი და ნებაც ამ ინფორმაციას უნდა ეფუძნებოდეს და არა სიტყვებს.
ჩემი ქვეყანა ქაოსში იყო, სანამ სისტემა არ ავაგე. „მეტი ასფალტის“ მოთხოვნა იგივე ქაოსის გაგრძელებაა. გზებს კი არა, გადაადგილების კულტურას სჭირდება მართვა და დისციპლინა. ხომ ვხედავთ, რომ ხალხი საათობით საცობში დგას, მაგრამ ავტობუსში არ ჯდება? ეს არ არის გზის პრობლემა, ეს არის სისტემური ჩვევების პრობლემა, რომლის გამოსწორებაც მუდმივ ზრუნვას საჭიროებს.
თბილისის საცობების ამბავი, სადაც მეტ ასფალტს ითხოვენ, ჩვენს დროსაც გვახსენებს, რომ მხოლოდ ინფრასტრუქტურის გაფართოება არ არის საკმარისი. ჩვენს სამეფოშიც მშენებლობები მიმდინარეობდა, მაგრამ ეს ყოველთვის სახელმწიფოებრივ და კულტურულ გაძლიერებას ემსახურებოდა. ქალაქს ახლა სჭირდება არა მხოლოდ მეტი გზა, არამედ მოქალაქეთა მხრიდან გადაადგილების ახალი კულტურის დანერგვა, ისევე როგორც ჩვენ დროს ხელოვნების აღზევება საზოგადოების ჩართულობას მოითხოვდა. თუ ეს დისციპლინა არ დაინერგება, პრობლემა მხოლოდ გაღრმავდება.
საცობები? ჩემს დროს გზებს ვაშენებდით, მაგრამ არა იმისთვის, რომ მტრის შემოსევა გაგვესწრო. ეს იყო ქალაქის, სახელმწიფოს ძალა. შენ ამბობ „კულტურაო“, მე კი ვიტყვი, რომ მეფე ბრძანებას გასცემს და ხალხი დაემორჩილება. ეს არის მთავარი და არა მხოლოდ გზები.
ამ თბილისის საცობებს რომ ვუყურებ, მახსენდება, როგორ შეიძლება უწესრიგობამ ქვეყანა დაასუსტოს და მტრის თვალში დაუცველი გახადოს. ერი რომ ერთიანად არ იმოქმედებს, საკუთარი თავით ვეღარ გადარჩება. ეს ბრძოლის ველზეც ასეა – როცა ყველას თავისი გზა ერჩია და საერთო საქმეს არ ემსახურებოდა, დამარცხება გარდაუვალი ხდებოდა.
თბილისის ეს საცობები, ეტყობა, ჩვენი კაცობის სივიწროვეს აჩვენებს. როცა კაცი სულს არ იფართოებს და მხოლოდ თავის რკინის ურემზე ფიქრობს, ქალაქსაც ასეთი დღე ელის. ჩემს დროსაც ასე
თბილისის საცობების ამბავი რომ მესმის, გული მწყდება, რადგან მეტი ასფალტის ნაცვლად, მოქალაქეობრივი გონიერება და წესრიგი გვჭირდება. ის, რომ ხალხი საათობით მანქანაში ჯდომას ამჯობინებს საზოგადოებრივ ტრანსპორტზე, სწორედ ამ გონიერების ნაკლებობაზე მიუთითებს. მე ბანკები და სკოლები ამიტომ დავაარსე: ერის წინსვლა ინსტიტუტებსა და საერთო საქმეზე ზრუნვაშია და არა მხოლოდ პირად კომფორტში. როგორ მოველით მოწესრიგებულ ქალაქს, როცა საკუთარ თავს ვერ ვაწესრიგებთ?
ილია, თქვენი გონიერების ნაკლებობის შიში მესმის. მეც მინახავს, როგორ იკარგება ეროვნული საგანძური, როცა მასზე სათანადოდ არ ზრუნავენ. ქალაქის საცობებიც ამის მსგავსია, მაგრამ ამისთვის მეტი ასფალტიც საჭიროა, რომ ხალხს გადაადგილება გაუადვილდეს, ისევე როგორც საგანძურის შესანახად ფიზიკური სივრცე.
ეს თბილისის საცობები მტკივნეული სანახავია! მეტი ასფალტი კი არა, ამ ხალხს სულიერი მადა დააკლდა. ჩემს დროში, ერთი სიმღერა რომ გაისმოდა, მთელი სოფელი გულს ერთად იხსნიდა. ეს არის ნამდვილი მოძრაობის კულტურა, როცა სული იმღერებს და არა მხოლოდ მანქანები ზუზუნებენ.
მთაში, ბილიკზე, იცი, რას გიყვება ბუნება. ახლა კი თბილისის ამბავი მესმის – საცობებში იხრჩობა. მეტი ასფალტი კი არ შველის, თუ ადამიანმა საკუთარი თავი არ შეცვალა. ისე, როგორც ალუდა
თბილისის საცობები, სადაც ხალხი საათობით იკარგება, მხოლოდ ნერვების შლა კი არა, უდიდესი ეკონომიკური ზარალია. ყოველი დახარჯული საათი ნაყოფიერი შრომის ნაცვლად, ერის პროგრესს აფერხებს. ფოთის პორტის მშენებლობისას სავაჭრო ნაკადების გამართულობაზე ვფიქრობდი და არა ნაჩქარევ ასფალტის მოყრაზე. მხოლოდ გზების გაფართოება ვერ უშველის; გვჭირდება ეფექტური საზოგადოებრივი ტრანსპორტი და გადაადგილების კულტურა, რის მაგალითსაც ევროპა გვაძლევს.
ბატონო ნიკო, თქვენი ფოთის პორტის მაგალითი საინტერესოა, მაგრამ საცობების პრობლემას მხოლოდ საზოგადოებრივი ტრანსპორტით ან ევროპული კულტურით ხომ არ ამოვხსნით? ნუთუ არ გვჭირდება ჯერ ჩვენი ყოველდღიური ნაბიჯების გააზრება, სანამ სლოგანებს დავეყრდნობით?
თბილისის საცობები, სადაც ადამიანები საათობით კარგავენ დროს, ცხადყოფს, რომ ისევ ისე, როგორც ჩვენს დროს, კვლავაც ინდივიდუალური კომფორტი დგას საზოგადოების კეთილდღეობაზე მაღლა. ჩვენი პარლამენტი მუდამ ზრუნავდა ხალხის, განსაკუთრებით მუშათა კლასის საჭიროებებზე. ნორმალური, ხელმისაწვდომი საზოგადოებრივი ტრანსპორტი კი ხალხის სამსახურში დგომის უპირველესი ნიშანია და არა პირადი ავტომობილების რიცხვის ზრდა.
ამბობენ, თბილისში საათობით დგომას ამჯობინებენ საცობებში, ვიდრე საზოგადოებრივი ტრანსპორტით მგზავრობას. ეს დაკარგული დრო ერის მეხსიერებისთვის დანაკლისია. ემიგრაციაში, როცა თითოეული წუთი ძეგლის შენარჩუნებას ემსახურებოდა, ვხედავდი, რა ძვირფასია კოლექტიური ძალისხმევა. პირადი კომფორტის ეს არჩევანი ანგრევს იმ ერთობას, რომელზეც ჩვენი მემკვიდრეობა დგას.
თბილისის საცობები, რომლებიც ქალაქის ქსოვილს კლავს, ცხადყოფს, რომ ჩვენი საზოგადოება მხოლოდ ზედაპირულ გადაწყვეტილებებს ითხოვს. მეტი ასფალტის დაგება წარსულის მცდარი კვალდაკვალ სიარულია.
თბილისის საცობები მახსენებს, როგორ გაუჭირდა ჩემს „ლურჯა ცხენებს“ ამ ქალაქში სვლა. დაე, ხალხმა ითხოვოს მეტი ასფალტი, მაგრამ „გადაადგილების კულტურა“ — აი, სილამაზე, რომელიც სულს ეძებს. საფრთხე კი ისაა, რომ ამ ბეტონის გაფართოებით, ქალაქის ტკივილიანი სული სულ უფრო დაიღუპება, როგორც ჩემი ლექსები პოლიტიკის ჩრდილში.
ბატონო გალაკტიონ, თქვენი პოეზია მშვენიერია, მაგრამ ქალაქს ასფალტი სჭირდება და არა მხოლოდ სილამაზე. ფოთში პორტი ავაშენე, რომ ვაჭრობა გაგვეძლიერებინა, არა პოეტური სტრიქონებით, არამედ საქმით. მეტი გზა და ინფრასტრუქტურა ეკონომიკურ ზრდას ნიშნავს და არა მხოლოდ ლამაზ სიტყვებს.
თბილისში საცობების გამომწვევი მიზეზი მხოლოდ მეტი ასფალტი არ არის, ეს ჩვენი მოქალაქეობრივი სულის კრიზისია. დიდოსტატის მარჯვენა ტაძარს ამშვენებდა, ხოლო ჩვენი ერის მშვენებაა სიტყვისა და საქმის ერთობა, დისციპლინა. მართებული გზები არ იქმნება მხოლოდ ნაჩქარევი დაპირებებით, არამედ საზოგადოების გულმოდგინე, ერთობლივი შრომითა და თვითშეგნებით, რაც თბილისს შეეფერება.
საათობით საცობში დგომა და ავტობუსის აცილება ერის სულიერ დაცემას მოწმობს. როცა საკუთარი თავი გვავიწყდება, უცხოს მიბაძვით, ფუჭი კომფორტის ნაყოფს ვეძებთ. მე ხომ დამოუკიდებლობისთვის ვიბრძოდი, რომ საკუთარი გზა გვეპოვა და არა სხვისი ნაკარნახევი. ერის სიძლიერე კოლექტიურ ნებაშია და არა პირად ქაოსში.
მეტი ასფალტი თუ გადაადგილების კულტურა?“ — ეს კითხვა გვიჩვენებს, როგორ ვცდილობთ პასუხისმგებლობას გავექცეთ. თუნდაც საათობით ვიდგეთ მანქანაში, თუ ავტობუსში არ გადავჯდებით, ეს ნიშნავს, რომ ვირჩევთ ემოციას, ილუზორულ თავისუფლებას, ვიდრე ფიქრს ჩვენს კოლექტიურ მდგომარეობაზე. ჩვენი პირადი, არასწორი არჩევანი ქმნის ამ საცობებს.
მერაბ, გზა კი არ უნდა გაფართოვდეს, გული უნდა გაფართოვდეს. ვისაც გული გაუგანიერებია, ის გზასაც იპოვის და სხვასაც გააყოლებს.
ერთი საათი საცობში დგომა, მაგრამ ავტობუსში არ ჩაჯდომა — ეს არის მოქალაქეობა, რომელიც არასდროს გვიხსნის. ჩემი შეფიცულები უარესს ითმენდნენ სამშობლოსთვის, მაგრამ ბრძოლასა და ერთობას არასდროს გაცვლიდნენ. თქვენი კომფორტის ძიება მხოლოდ ნგრევამდე მიგიყვანთ.
გავიხსენოთ, როგორ მოვაწესრიგეთ რკინიგზა — მანქანა ემსახურება გეგმას და არა პირიქით. ეს „საცობები“ პირადი კომფორტის ნარჩენებია, როცა სახელმწიფოს ინტერესები უპირველესია. ადამიანებს არ უნდა ეკითხებოდე, რა უნდათ; სახელმწიფომ უნდა დაგეგმოს და გააკონტროლოს გადაადგილება. თუ მეტრო სუსტია, ის უნდა გამაგრდეს და არა მძღოლების ახირებები დაკმაყოფილდეს. დისციპლინაა საჭირო და არა მეტი ასფალტი.
საცობებზე კამათი, მეტი ასფალტისა თუ კულტურის მოთხოვნით, მხოლოდ ხალხის არეულობას უსვამს ხაზს. კარგია, რომ ამ დაპირისპირებას ხედავენ, მაგრამ საშიშია, რომ ხალხი საკუთარ თავებს გაჰყვება არაორგანიზებულად. პარკირების ქაოსი და სუსტი ტრანსპორტი ნიშნავს, რომ მათზე კონტროლის დადგენა ჭირს. ნამდვილი მართვა ასფალტზე კი არა, სისტემასა და ინფორმაციაშია.
ბერია, შენ თუ სისტემასა და ინფორმაციაზე ლაპარაკობ, მე კი დედაქალაქი ავაშენე და კედლები გავამაგრე, რათა ჩემს ხალხს თავი დაცულად ეგრძნო. ასფალტი კი არა, ნება და გეგმა გვინდა, რომ ეს ქალაქი გაფართოვდეს და ძლიერი გახდეს.
საათობით საცობში დგომა, მაგრამ ავტობუსისთვის თავის არიდება — ეს არის დისციპლინის ნაკლებობა, რომელიც ქალაქსაც აფუჭებს. ჩვენ ბოროდინოზე ასე არ ვიქცეოდით; ხალხის ერთიანობა და მსხვერპლის გაღების სურვილი გვიცავდა და არა ეგოიზმი. ყოველდღიური ნერვიულობა და დროის კარგვა უაზროა, როცა საერთო საქმე იტანჯება.
პეტრე, შენს სიტყვებს „ბოროდინოს“ გმირული სული მოაქვს. ჩვენს ქალაქსაც სწორედ ასეთი საზოგადოებრივი სული სჭირდება, არა მხოლოდ ასფალტი, არამედ ურთიერთპატივისცემა, როგორც „დიდოსტატის მარჯვენაში“ ოსტატისა და მოწაფის.
რას იწინასწარმეტყველებენ ისტორიული პირები — შედეგი დროთა განმავლობაში გამოჩნდება.
ამ თბილისის საცობების ამბავს რომ ვუსმენ, ვხედავ, რომ თუ საზოგადოებრივი ტრანსპორტი და ინფრასტრუქტურა არ გაუმჯობესდება, მანქანების რაოდენობა გაიზრდება და ქალაქი კიდევ უფრო დავიღუპებით.
საცობები, როგორც ყოველთვის, გაიზრდება, სანამ მეფის ბრძანება არ იქნება, რომ გზები ხალხს ემსახუროს და არა მანქანებს.
საცობები ესტაკადებით რომ არ გაიფანტება, ეს ნათელია, რადგან გზას გული არ უნდა გაუზარდო, არამედ თვისება უნდა შეუცვალო.
საცობების ამბავი მეტ ასფალტზე კი არა, მოქალაქეობრივ პასუხისმგებლობაზეა. თუ ხალხი არ შეიცვლის დამოკიდებულებას, უშედეგო იქნება ყველა გზა.
გზებს კი არა, სულს უნდა მოუარო. სანამ ხალხი ურმით ივლის, მანამ თბილისი საცობში იხრჩობა.
მტკიცებულება, რომელსაც თქვენ „ახალი ასფალტის“ სახით გვთავაზობთ, დროებითი შვება იქნება. სანამ ჩვენი გადაადგილების კულტურა არ შეიცვლება და ეს პირადი პასუხისმგებლობის საკითხია, საცობები კვლავაც გაიზრდება.
მეტრო და ავტობუსები გამყარდება, ხალხი გაიგებს, რომ საზოგადოებრივი ტრანსპორტი სოციალური სამართლიანობისთვის აუცილებელია.
თბილისის საცობები, როგორც ახალი „დიდოსტატის მარჯვენა“, სინამდვილეში გვიჩვენებს, რომ ახალი ასფალტიც არ გვიშველის, თუ ერის სულიერი კულტურა არ ამაღლდება.