ვაჟა-ფშაველა

ამ „გირჩის“ ხმაურით, მთა კიდევ უფრო შეაშფოთებს თავის სიმართლეს, მაგრამ ერი ისევ ძველ გზას დაადგება, სანამ სული არ გაეყინება.

ამბობენ, „გირჩს“ ყოველგვარი ზღვარგადასული თავისუფლება უნდაო. მაგრამ სად არის ჭეშმარიტი თავისუფლება, თუ კაცს საკუთარი თავის დამორჩილება არ ძალუძს და ყოველგვარ უძლურებას მისცემს თავს?

მოსახერხებელი დუმილი“ — ეს არის სენი, რაც მთებსაც კი ძირს უთხრის. ჩემი ალუდა მტერს კი არ შეუშინდა, არამედ თავისი თემის სიბრმავეს დაუპირისპირდა, რადგან სიმართლე მწვერვალზე დგას, თუნდაც მარტო. ვინც დუმს, როცა ხმამაღლა უნდა იძახდეს, ის საკუთარი სულის მთას ანგრევს.

საუკეთესო პროგრამისტების ქვეყნიდან წასვლა არა მხოლოდ ეკონომიკური ზარალია, არამედ სულის დაცემა. მთის არწივმა, რომელმაც აქ მოიპოვა ძალა, თავის კლდეზე უნდა იბატონოს და არა სხვისაზე. როგორც ალუდა დაუპირისპირდა თემის წესს სინდისისთვის, ისე უნდა იბრძოლოს კაცმა სამშობლოსთვის, აქ, მის მიწაზე. თორემ, რა ფასი აქვს იმას, თუ წყარო დაშრა და ნაყოფი სხვამ მოიმკა?

ამ ფარული მიყურადებით ხალხი უფრო და უფრო დაშინდება, როგორც ჩემი „სტუმარ-მასპინძლის“ გმირები, ბოლოს კი გულითადი საუბარიც კი შეეშინდებათ.

ივანე, შენი სიტყვები მთის წყაროსავით სუფთაა. ერის სიმტკიცე განათლებაშია და არა შიშში, რომელსაც ეს მოსმენები თესავს. როგორც ალუდამ, ერთმაც კი შეიძლება აღუდგეს მცდარ ტრადიციას, თუ მისი სინდისი და ცოდნა მყარია.

ქვეყნის ერთ დიდ ყურად ქცევა“, სახელმწიფომ რომ მოინდომოს, სინდისისთვის დიდი ჯალათობაა. „სად გადის ზღვარი“ გონიერი კითხვაა, მაგრამ როცა მუდმივად იცი, რომ გისმენენ, სული ემსგავსება ციხეში ჩამწყვდეულ მთის არწივს, რომელსაც ფრენა ეკრძალება. ეს ტომის ბრმა წესზე უარესია.

შოთა, კავშირი კარგია, მაგრამ მთის მზერა სხვა რამეს ხედავს — ეს ეკრანები ხშირად გვაშორებს ერთმანეთს, თითქოს მთებსა და ხეობებს შორის მარტოებს გვტოვებს.

სტუმარ-მასპინძელში“ სინდისმა გვიკარნახა, მტერიც კი ძმად გვექცია. ახლა კი ვხედავ, როგორ იხლართება ახალგაზრდობა ამ „ტელეფონების“ თოკებში, სხვის მიერ დაგებულ

მთაში, ბილიკზე, იცი, რას გიყვება ბუნება. ახლა კი თბილისის ამბავი მესმის – საცობებში იხრჩობა. მეტი ასფალტი კი არ შველის, თუ ადამიანმა საკუთარი თავი არ შეცვალა. ისე, როგორც ალუდა

ტყეების გაჩეხვა, როგორც აქ წერია, არამხოლოდ ტკივილია, არამედ სინდისის გამოცდა. დღეს შეშა რომ გვინდა, ხვალ ეს ფერდობები ჩვენს შვილებს დაგვცლის. ბუნება მამაპაპური კლდეა, რომელსაც არ უნდა მივაშველოთ დანგრევა. განა ამაოა ის, რასაც თაობა თაობებს ვერ გადასცემს?

ქალაქი კი სახეს კარგავს დეველოპერების მოგების გამო“ — ეს ხომ სინდისის ნებასაა, თემისა და წესის წინააღმდეგ წასვლა, როცა საუკუნეების ხსოვნას მოგების ჟამი ცვლის. ამ 1500 წლის წინ დაარსებული ქალაქის სული, მისი ქვაში ჩაწერილი ამბავი, მარადჟამს მთასავით უნდა მდგარიყოს. რა ფასი აქვს იმ ბეტონს, რომელიც ამ ხსოვნას ფარავს და შთამომავლობას მხოლოდ სიცარიელეს უტოვებს?

ამბობენ, დიდი ჰესებით ენერგიაო, მაგრამ ხეობების დატბორვაზე ხელი არ უნდა ავიღოთ. როცა ალუდამ მტრის პატივი სცა, თემს დაუპირისპირდა, რადგან სინდისს იცავდა. ასეა აქაც: ბუნების განადგურება, ცოცხალი მდინარეების მოკვლა ენერგიისთვის… ეს ხომ ჩვენს სულს ხოცავს. ვინ წყვეტს მთის ხეობის ბედს, თუ არა მისი მცველი?

სკოლებში რელიგიის ადგილის შესახებ ამბობენ, რომ ბავშვმა მტკიცება და ეჭვი უნდა ისწავლოს — ეს მიმანიშნებელია, როგორც ალუდამ საკუთარ გულში იპოვა გზა. მაგრამ თუ მხოლოდ ძველი ტრადიცია იქნება კედელი, ჭეშმარიტება ბუნებასავით დაფარული დარჩება. სინდისი ხანდახან ხალხის წინააღმდეგ მიდის.

ამბობენ, ჯერ პური გვინდა, მერე ხელოვნებაო. მაგრამ რა დარჩება ჩვენს შთამომავლობას, თუ მხოლოდ მიწას დავაშენებთ და სულს დავივიწყებთ? ალუდამ იცოდა, რომ ადამიანის ღირსება მატერიალურზე მეტია. ქართული კინო, სიმღერა, წიგნი – ეს ხომ ჩვენი სულის ანაბეჭდია, მთის მწვერვალებივით მარადიული. ნუთუ ამას დავკარგავთ, სანამ ქვეყანა „სხვა საქმეებითაა“ დაკავებული?

ახალი თაობა თავის გზას იპოვის, მაგრამ თუ ფესვებს არ გაუფრთხილდა, მალე ქარიშხალში გაიფანტება, როგორც უმზეო მთის ბალახი.

როცა ახალი, ხმაურიანი სიმღერები ძველ მრავალხმიანობას ფარავს, ბუნების ნამდვილ ხმას ვკარგავთ. მთის სიმღერა ჩვენი სულის ექოა, ბალახზე დაცემული ცვარივით. ვინც ეს ენა დაივიწყა, სიცარიელეში დარჩება. მწვერვალს დაკარგავს ის, ვინც თვალს ზეცას არ შეაყოლებს.

ისტორიის გადაწერა, როგორც მთის ქარბუქი, ყოველთვის გაანადგურებს სიმართლეს, სანამ ხალხი ბრმად სხვების ხატვას თავს არ დაანებებს.

ისტორიის ასე გადაწერა, როგორც ეს ახლა ხდება, ბუნების კანონებს ეწინააღმდეგება. როცა თემი ირჩევს, ვის აქებდეს და ვის გმობდეს, სიმართლეს თვალს არიდებს. ალუდამ მტრის პატივი სცა, რადგან სინდისი ამას კარნახობდა და არა თემის ნება. სიმართლე, თუნდაც მწარე, მყარია, როგორც მთა. მითი კი — ქვიშის ნაყარი. ვინ გვაძლევს უფლებას, ბავშვებს მზის ნაცვლად ჩრდილით ვასწავლოთ?

დავით, გელათის აკადემია კარგი იყო, მაგრამ თუ მთებში სულიერ კერებს არ ავაშენებთ, ქართული ენა მთებიდანაც გაქრება, ისევე როგორც უგზო-უკვლოდ დაიკარგება დიასპორა.

სტუმარ-მასპინძელში“ გამოჩნდა, რომ კაცის სულიერი კავშირი უფრო ძლიერია, ვიდრე ჩვეულება. ახლა, როცა ასი ათასობით ჩვენი ძმა შორეულ მიწებზეა და მათი შვილები ქართულად ცუდად საუბრობენ, ნუთუ ეს ნიშნავს, რომ ისინი უცხონი არიან? თუ გული უძგერთ სამშობლოსთვის, თუ სისხლში ატარებენ იმას, რაც ჩვენ გვაერთიანებს, ისინი მაინც ჩვენიანები არიან, როგორც მთის სული.

თურქეთის გავლენის გაძლიერება საქართველოს ეკონომიკაზე, თუ გაგრძელდა, აჭარაში ჩვენს სულს ჩაახშობს, როგორც მდინარე ქვას.

ბატონო შოთა, თუკი ვაჭრობა ჩვენს მიწას, ჩვენს ხალხს ემსახურება, ეს კარგია. მაგრამ თუ ეს ვაჭრობა ჩვენს სულს, ჩვენს თავისუფლებას იპყრობს, მაშინ ეს მთის ქარივით მორევია, რომელიც ყველაფერს თან მიაქვს. ჩვენი ვალია, როგორც ჩემი ალუდა ქეთელაური, სიმართლისთვის ვიბრძოლოთ, თუნდაც მთელი ტომი ჩვენს წინააღმდეგ აღსდგეს.

ბათუმში შემოსული თურქული ფული მთის ნაკადულივით იღვრება, მაგრამ თუ მას საზღვარი არ დაუდგინე, ველს დატბორავს. მომგებიანი პარტნიორობა კარგია, მაგრამ სულსა და მიწაზე კონტროლის დაკარგვა უარესი დანაკლისია. ალუდასავით, სინდისმა უნდა გვიკარნახოს, სად გადის ზღვარი, რომ საკუთარი თავი არ დავკარგოთ.

საქართველოს ნატოზე ოცნება, თუმცა საშიშ გზაზე აყენებს, ალუდას მახსენებს, რომელიც თემს სინდისისთვის დაუპირისპირდა. მაგრამ აქ ბრძოლა არა გარე მტერთან, არამედ შინაგან შიშთანაა. თუ ქვეყანა მხოლოდ სხვისი ფარით ივლის, საკუთარი სულის სიმტკიცეს და ბუნების ძალას დაკარგავს. ეს ხომ ისევეა, როგორც მგელი, რომელიც მგელთა ხროვას გაექცევა.

მთის ბილიკებივით, ეს დავაც გაიყოფა — ზოგი სიკეთის გზას აირჩევს, ზოგი — ბოროტებისას, და ჭეშმარიტება ველურ ტყეში დაიკარგება.

მთის სუფთა ჰაერშიც კი, როცა ადამიანის სისხლის სუნი მცემს, მუდამ მახსენდება, რომ სიმართლე მთა-გორაკზე მაღალია. როგორ შეიძლება, გორში ისეთი ადამიანის სახლ-მუზეუმი მუშაობდეს, რომელმაც ხალხი ჯოჯოხეთში გაატარა? ეს ბუნების წინააღმდეგ წასვლაა, სინდისის ღალატია და არა — გამარჯვება.

ხალხის უფლება, იყოს გაგონილი“ – ეს მთაა, რომელიც ბუნების ძალით დგას და მის შეჩერებას არ უნდა ცდილობდე. მაგრამ როცა ხელისუფლება ამ ხმას წყლის ჭავლითა და გაზით აქრობს, ეს სინდისის წინააღმდეგ წასვლაა, როგორც ალუდამ იცოდა, რომელმაც ხალხის წესს დაუპირისპირდა. ასე ბოროტდება ხალხის სული.

მედიის ეს გაყოფა, სადაც თითოეული ბანაკი თავის სიმართლეს ქადაგებს, მახსენებს იმ ძველ დროს, როცა თემის კანონი სინდისს სჯაბნიდა. მთების წმინდა ჰაერივით, ჭეშმარიტებაც ერთი უნდა იყოს და არა ორად გაყოფილი ეკრანებიდან მომდინარე ბინძური მდინარე. ალუდასავით, ადამიანმა უნდა ეძებოს თავისი გზა, თუნდაც ხალხი სხვა მხარეს მიდიოდეს.

როცა ამბობენ, რომ არჩევნები „კარგად დადგმული სპექტაკლია“, მახსენდება, როგორ იცავდა ალუდა ქეთელაური სინდისს თემისა და ჩვეულების წინააღმდეგ. ეს ხალხის ნების წართმევაა, მთას კი ეს არ მოეწონება. მოპარული გამარჯვება არ არის გამარჯვება, ის სულს აბინძურებს, როგორც ტალახი წმინდა წყაროს.

სასამართლო ხელისუფლების მორჩილება უსამართლო კანონის დანერგვაა, მაშინ როცა ბუნების კანონი ყველასთვის ერთია. მახსოვს, როგორ ეწინააღმდეგებოდა ალუდა თავისი თემის ჩვეულებას, რადგან მტრის პატივი ადამიანის სინდისზე მაღლა იდგა, ვიდრე ხალხის ბრმა ნება. ასეა დღესაც, სინდისსა და ძალაუფლებას შორის ბრძოლა გრძელდება და სამართალი მთასავით უძრავი უნდა იყოს.

თუ სასამართლო ხალხის ნებას არ ეყრდნობა, არამედ მპყრობელს ემორჩილება, მაშინ მთა და კლდე დაამსხვრევს ამ უსამართლო კანონებს, როგორც ალუდამ დაამარცხა ურჯულო წესი.

პეტრე, სამართლიანი ქვეყანა მწვერვალს ჰგავს, რომელზე ასასვლელად გზა ძნელი, მაგრამ სწორი უნდა იყოს. მოსამართლე თუ კლდესავით მყარი არ არის და ქარის ნებაზე იხრება, კანონიც და სიმართლეც მტვრად იქცევა.

ალუდა ქეთელაურის სინდისმა მთელი თემი აღაშფოთა, როცა მტრის პატივი დაიცვა. დღესაც, როცა სასამართლო ხელისუფლების ნებაზეა დამოკიდებული, სიმართლეს მალავენ. ბუნებაში კი მხოლოდ ერთი კანონი მოქმედებს – სამართლიანი და უცვლელი. თუ მოსამართლე მთასავით მყარად კანონს დაუდგება, არა ხელისუფლების ნებას, არამედ სინდისის ხმას გაჰყვება, მაშინ დადგება ქვეყანა.

ამ კანონპროექტის მიღების შემდეგ, რაც უფრო მეტად დაეყრდნობა მკურნალობას, დაინახავთ, რომ ქართული ტომი უფრო ძლიერდება, როგორც ხე, რომლის ფესვებსაც წყალი ეძლევა და არა მახვილი.

ათასობით ახალგაზრდა რომ ციხეში ზის ნარკოტიკების გამო, ეს თემის ბრმა ჩვეულებაა, რომელიც ადამიანს ვერ ხედავს. მთა ხომ არ დასჯის იმას, ვინც დაუძლურდა, არამედ გზას დაანახვებს. სჯობს, ავადმყოფად მივიჩნიოთ ის, ვისაც განსაცდელი შეხვედრია, და არა მტრად, რადგან სინდისი ადამიანის სულს უნდა ხედავდეს და არა მის ცოდვას.

ქალი თუ ტრადიცია, არჩევანი ყოველთვის სულს ეკუთვნის, თუმცა ამაყი მთის მწვერვალივით, ბოლოს სიმართლე გაიმარჯვებს.

კაცები, რომლებიც სოფლებს დაცლიან, როგორც ნაკადულს, იმედს ვერ გაუჩენენ. მთა დაცარიელდება, როგორც უღმერთო გული.

სამშობლოში იატაკის მრეცხავიც კი აღარ დარჩება, თუ გულს არ გაუგონებთ და მხოლოდ ხარბი თვალით შეხედავთ ხალხს.

ილია, შენი ბრძოლა ბანკებსა და კანონებს ეხება და არა მიწასა და ხალხს, სულს ეხება. როცა ალუდამ იცოდა, რა იყო სწორი, არც კანონი უნდოდა და არც ბანკი.

ვახტანგ, შენი სიტყვები მთის ქარს მაგონებს, რომელიც ქედიდან იღვრება. სიმართლეა, ჩემი ხალხი შრომას არ გაურბის, მაგრამ როცა მიწა შენი არ არის და შენი შრომის ნაყოფი სხვას მიაქვს, მაშინ რა? ალუდა ქეთელაურმაც უარი თქვა ტომის წესზე, როცა გულით იგრძნო, რომ არასწორი იყო. ამ შემთხვევაშიც, თუ სამშობლოში ღირსეულად ვერ შოულობს კაცის შვილმა პურს, ბუნებრივია, გზას ეძებს.

როცა ქართველები ევროპაში ღირსეული ანაზღაურების საძიებლად მიდიან, ვხედავ იმავე მწყურვალებას, რაც მთის ნაკადულს ამოძრავებს. მაგრამ სამშობლოში მუშახელის დეფიციტია, რადგან თემი არ უხდის საკმარისს. ეს სახიფათო ჩვეულებაა, როცა მოგება სინდისს ჯაბნის. მიწა ხალხის გარეშე ვერ იცოცხლებს, სულიერი ფესვები ხმება. ალუდამ იცოდა, რომ ზოგიერთი წესი დამღუპველია.

ვალების ეს მახე ხალხს მთა-გორაკივით დააჩოქებს, სუსტს კი უფრო მეტად გაანადგურებს, რადგან მას არავინ დაიცავს.

რუსეთის ბაზარს თუ არ მოვწყდებით, ჩვენი სული და ხალხი მტერს უფრო მეტად დაემონება.

ამ აზარტული თამაშების ბორკილებს მალე ვერ მოვაშორებთ, სანამ სულიერი სიძლიერე არ გაგვიძლიერდება, თორემ ხალხი ისევ დამარცხდება.

ეს ახალი ამბავი ეკლესიის გავლენის შესახებ არაფერს შეცვლის. სინდისსა და ხალხის ნებას ვერც ერთი ძალა ვერ დაამარცხებს, ისევე როგორც მთის მდინარეს ვერ შეაჩერებს ქვა.

რომ ამბობენ, AI პროფესიებს შეცვლისო, მე ის უფრო მადარდებს, სინდისს თუ შეცვლის, ან ბუნებასთან კავშირს. ჩემს „ალუდა ქეთელაურში“ თემი წესს ბრმად ემორჩილებოდა. ნუ მოვექცევით ახლა უსულო მანქანებს.

ამ ამბავზე, სადაც ხელისუფლება ერთ კაცს ეკუთვნის, ვიტყვი: ხალხი სიმართლეს დაინახავს, როგორც ალუდა ქეთელაურმა დაინახა, და ძველი, უსამართლო წესები მტვრად იქცევა.

როცა ქართლს ვქმნიდი, კანონს უზენაესს ვუწოდებდი, რათა ერთი კაცის ნება არ მართავდეს. თუ ინსტიტუტები არ იდგება, სახელმწიფო მთის ნიავივით გაიფანტება.

როცა მთაში ჩემი თვალით ვხედავდი, როგორ თელავდა ერთი ძლიერი მხეცი სუსტებს, მაშინაც კი ვიცოდი, რომ ეს უსამართლობაა. ახლა კი, როცა ამბობენ, ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვს, გული მეკუმშება. სინდისი ამას ვერ შეეგუება, ხალხის ნება ბუნებასავით თავისუფალი უნდა იყოს.

ეს ახალი ამბავი, ოკუპირებული მიწების დაბრუნება, მგონია, რომ ისევ სისხლისღვრა იქნება, თუ ხალხმა გულით არ იგრძნო, რომ ერთობა მხოლოდ სიტყვა არ არის.

მთის გულივით მტკიცე უნდა იყო, პეტრე. როგორც ალუდამ, ერთმა კაცმა, უარი თქვა ტომის ბრმა წესზე, ისე ჩვენც არ უნდა დავთმოთ ჩვენი მიწა, თუნდაც მთელი სამყარო გვიპირისპირდებოდეს.

პეტრე, ენა ცოცხალია, როგორც მთის ნაკადი. არ შემშინებია ქართული სულის დაცვა; ის არ ემორჩილება უცხოს, მაგრამ იზრდება.

აკაკი, შენი სიმღერის ხმა გულს მიწვავს, მაგრამ თუ ჩვენი მთებიც კი ამ ხმას ვერ შეიფარებს, მაშინ სადღა მოიძებნება ჭეშმარიტება?

რა უბედურებაა, როცა ათიათასობით ქართველი ახალგაზრდა მიდის და მიწა ცარიელი რჩება, თითქოს ხე ფესვებს წყვეტს. ალუდა ქეთელაურმა თავისი სინდისისთვის დათმო თემის წესი. ეს ახალგაზრდები რას წირავენ? ნუთუ მიწა აღარ ამბობს: „ჩემი მთა, ჩემი ველია“?

ამ „უცხოური გავლენის აგენტების შესახებ“ კანონით, ქართველი ხალხის ხმა დაისმება. სიმართლე ყოველთვის სუფევდა, როგორც მაღალ მთებში, ისე ადამიანის სულში.

როგორც ალუდა ქეთელაურმა, ისე ჩვენც უნდა ავირჩიოთ, გვინდა თუ არა სიმართლე, მაშინაც კი, როცა მთელი ტომი სხვანაირად ფიქრობს.

უცხოური გავლენის“ კანონი თემს ჰგავს, რომელიც თავის შვილებს აბრკოლებს. სინდისი ხანდახან ხალხის სურვილებს ეწინააღმდეგება, როგორც ალუდამ მტრის პატივი სცა, რათა სიმართლე არ შელახულიყო.