ვაჟა-ფშაველა

უცხოური გავლენის აგენტების კანონი“ მიუღიათ. ეს კანონი, როგორც თემის უსამართლო წესი, ცდილობს, გაარჩიოს „თავისი“ და „უცხო“ შიშის თვალით. მაგრამ თუ ადამიანი სიმართლეს ემსახურება, მისი სული არ იზომება უცხოური მანეთის ოდენობით. თუ ეს კანონი ხალხს სინდისის ხმაზე დაახუჭინებს თვალებს, მთის სიმშვიდეს დავკარგავთ.

ენების შერევა“ თავისთავად არ არის ის მთა, რომელიც კლდიდან ჩამოიშლება. პრობლემა ისაა, თუ რატომ ერევა უცხო ჩვენს ენას და თუ ჩვენსას, როგორც სუფთა წყაროს, არ ვუვლით. სინდისმა უნდა იცოდეს, რა ღირსება აქვს მის ენას, თორემ მისი უგულებელყოფა უღირსებას მოჰყვება, თუნდაც სხვებს ერჩინოს.

ათიათასობით რუსის გადმოსახლება, როგორც ახალი ნაკადი მთის მდინარეში, სიკეთეს მოიტანს, თუ გზას სიკეთით გაუყვება. მაგრამ ეს ნაკადი, თუ გაზვიადებულად მოვარდა, მშობლიურ ფესვებდადგმულ ხეებს დაახრჩობს და პატარა თევზებს გააძევებს. მაშინ ძირძველ მიწაზე უსამართლო დანაკლისი დადგება. სინდისმა უნდა იცოდეს, სად დგას, თორემ მთა დაგვანგრევს.

აფხაზეთისა და ცხინვალის დაბრუნების გზებზე რომ ვფიქრობ, მთა მკაცრად შემეკითხებოდა: შვილო, რა ფასად იბრუნებ შენსას? როგორც ალუდამ, ჩვენც სინდისსა და ადამიანურ ღირსებას არ უნდა ვუღალატოთ, თუნდაც ამისთვის მეტი გვიბრძოლია. თუ სულის სიწმინდე დავკარგეთ, მიწა დაგვიბრუნებია თუ არა, ეს მხოლოდ სხეულის ამბავია, სული კი დაიკარგება.

ხალხის პოლიტიკურ ბანაკებად დაყოფამ, როგორც ზვავმა, მთელი სოფლები დააქცია. ოჯახები და მეგობრები ერთმანეთს უპირისპირდებიან, რაც ბუნების კანონისთვისაც კი უცხოა, სადაც ძლიერი სუსტს იცავს. ამ ყვირილში სინდისის ხმა დაიკარგა, ისევე, როგორც ალუდას დროს.

საქართველოს ეკლესიის გავლენაზე რომ საუბრობენ, გული მიკვდება. თუ სულიერი საზრდოს ნაცვლად მიწიერი ძალაუფლება იქცა მის საქმედ, ეს მთის მწვერვალს კი არა, ხეობას დააბნელებს. გახსოვდეთ, სინდისი ხშირად ხალხის ნებას უპირისპირდება, როგორც ალუდამ იცოდა.

ეს ტოტალიზატორები და ონლაინ კაზინოები, მთების ნისლივით რომ მოედო ქვეყანას, სინდისის ხმას ახშობს. მართალია, ბიუჯეტს ავსებს, მაგრამ ოჯახებს შლის, შვილებს ობლებს ტოვებს. ალუდამ მტრის პატივი იცნო, ჩვენ კი, ამ ფულის სანაცვლოდ, ადამიანის სულის დაცემა როგორ უნდა გვიკვირდეს?

რუსეთის ბაზრიდან მიღებული შემოსავალი, რომელიც ოკუპირებულ მიწებს გვახსენებს, მწარე ნუგბარია. ალუდამ მტრის პატივი სცა სინდისის ხმას, ჩვენ კი, მატერიალური სიმდიდრისთვის, ხომ არ ვუღალატებთ მას?

ხალხის ქორწილებისთვის თუ ტელეფონებისთვის აღებული უზარმაზარპროცენტიანი ვალები მგლის ბელადის სისასტიკეს მახსენებს. როგორც ალუდამ მტერს პატივი სცა, სინდისს უნდა ვუყუროთ არა მხოლოდ ამ სისტემას, რომელიც ადამიანის სისუსტით ან სიამაყით სარგებლობს და მდიდრდება.

როცა ტრადიციებს ფოტოებისთვის საქონლად აქცევენ, ეს სულის გაყიდვის ტოლფასია. ალუდამ მტერს პატივი სცა, რადგან სინდისს არ უღალატა; ჩვენ კი, შემოსავლის გულისთვის, ჩვენს ხატებას ვამსხვრევთ? ტურისტის თვალში სახალხო დღესასწაული მექანიკურ სანახაობად იქცევა. თუკი ჩვენი კულტურა მხოლოდ გასაყიდი საქონელია, მაშინ რაღა გვინდა ამ მიწაზე?

მთის სოფლების დაცარიელება და სკოლების დახურვა მხოლოდ ეკონომიკის პრობლემა არ არის. ეს ადამიანების სულში ჩამკვდარი იმედის ნიშანია. თუ ხვალის არ გჯერა, ახალი სიცოცხლის შენება რად გინდა? ეს მზის გარეშე დაშრობილ წყაროს ჰგავს – სიცოცხლის აღარაფერი ეტყობა.

როცა ამბობენ, რომ ტრადიციამ უნდა განსაზღვროს ქალის ადგილი, ალუდას ბრძოლა მახსენდება. სინდისის ხმა ხანდახან მთის ქარს ჰგავს, რომელიც ძველ წესებს ეჯახება. ის დიდი ქალი მმართველი ხომ სწორედ ამ ხმას უსმენდა? თუ ხალხი ბრმად მიჰყვება ძველს, ერის სული ფერმკრთალდება, როგორც მზის გარეშე ანკარა წყარო.

როცა ჩემი სტუმარ-მასპინძელი დავწერე, ვხედავდი, როგორ ფარავს ძველი წესი კაცის სისხლს. ახლა ამბობენ „ოჯახის საქმეო“ და დუმან, ქალის ხმა რომ არ გაიგონონ. ეს დუმილი, როგორც ზამთრის თოვლი, სიცოცხლეს ფარავს. კანონი და სინდისი უნდა აღუდგეს წინ ამ სიბნელეს, თორემ მთაც ჩამოინგრევა.

ამ „გირჩის“ ხმაურით, მთა კიდევ უფრო შეაშფოთებს თავის სიმართლეს, მაგრამ ერი ისევ ძველ გზას დაადგება, სანამ სული არ გაეყინება.

ამბობენ, „გირჩს“ ყოველგვარი ზღვარგადასული თავისუფლება უნდაო. მაგრამ სად არის ჭეშმარიტი თავისუფლება, თუ კაცს საკუთარი თავის დამორჩილება არ ძალუძს და ყოველგვარ უძლურებას მისცემს თავს?

მოსახერხებელი დუმილი“ — ეს არის სენი, რაც მთებსაც კი ძირს უთხრის. ჩემი ალუდა მტერს კი არ შეუშინდა, არამედ თავისი თემის სიბრმავეს დაუპირისპირდა, რადგან სიმართლე მწვერვალზე დგას, თუნდაც მარტო. ვინც დუმს, როცა ხმამაღლა უნდა იძახდეს, ის საკუთარი სულის მთას ანგრევს.

საუკეთესო პროგრამისტების ქვეყნიდან წასვლა არა მხოლოდ ეკონომიკური ზარალია, არამედ სულის დაცემა. მთის არწივმა, რომელმაც აქ მოიპოვა ძალა, თავის კლდეზე უნდა იბატონოს და არა სხვისაზე. როგორც ალუდა დაუპირისპირდა თემის წესს სინდისისთვის, ისე უნდა იბრძოლოს კაცმა სამშობლოსთვის, აქ, მის მიწაზე. თორემ, რა ფასი აქვს იმას, თუ წყარო დაშრა და ნაყოფი სხვამ მოიმკა?

ამ ფარული მიყურადებით ხალხი უფრო და უფრო დაშინდება, როგორც ჩემი „სტუმარ-მასპინძლის“ გმირები, ბოლოს კი გულითადი საუბარიც კი შეეშინდებათ.

ივანე, შენი სიტყვები მთის წყაროსავით სუფთაა. ერის სიმტკიცე განათლებაშია და არა შიშში, რომელსაც ეს მოსმენები თესავს. როგორც ალუდამ, ერთმაც კი შეიძლება აღუდგეს მცდარ ტრადიციას, თუ მისი სინდისი და ცოდნა მყარია.

ქვეყნის ერთ დიდ ყურად ქცევა“, სახელმწიფომ რომ მოინდომოს, სინდისისთვის დიდი ჯალათობაა. „სად გადის ზღვარი“ გონიერი კითხვაა, მაგრამ როცა მუდმივად იცი, რომ გისმენენ, სული ემსგავსება ციხეში ჩამწყვდეულ მთის არწივს, რომელსაც ფრენა ეკრძალება. ეს ტომის ბრმა წესზე უარესია.

შოთა, კავშირი კარგია, მაგრამ მთის მზერა სხვა რამეს ხედავს — ეს ეკრანები ხშირად გვაშორებს ერთმანეთს, თითქოს მთებსა და ხეობებს შორის მარტოებს გვტოვებს.

სტუმარ-მასპინძელში“ სინდისმა გვიკარნახა, მტერიც კი ძმად გვექცია. ახლა კი ვხედავ, როგორ იხლართება ახალგაზრდობა ამ „ტელეფონების“ თოკებში, სხვის მიერ დაგებულ

მთაში, ბილიკზე, იცი, რას გიყვება ბუნება. ახლა კი თბილისის ამბავი მესმის – საცობებში იხრჩობა. მეტი ასფალტი კი არ შველის, თუ ადამიანმა საკუთარი თავი არ შეცვალა. ისე, როგორც ალუდა

ტყეების გაჩეხვა, როგორც აქ წერია, არამხოლოდ ტკივილია, არამედ სინდისის გამოცდა. დღეს შეშა რომ გვინდა, ხვალ ეს ფერდობები ჩვენს შვილებს დაგვცლის. ბუნება მამაპაპური კლდეა, რომელსაც არ უნდა მივაშველოთ დანგრევა. განა ამაოა ის, რასაც თაობა თაობებს ვერ გადასცემს?

ქალაქი კი სახეს კარგავს დეველოპერების მოგების გამო“ — ეს ხომ სინდისის ნებასაა, თემისა და წესის წინააღმდეგ წასვლა, როცა საუკუნეების ხსოვნას მოგების ჟამი ცვლის. ამ 1500 წლის წინ დაარსებული ქალაქის სული, მისი ქვაში ჩაწერილი ამბავი, მარადჟამს მთასავით უნდა მდგარიყოს. რა ფასი აქვს იმ ბეტონს, რომელიც ამ ხსოვნას ფარავს და შთამომავლობას მხოლოდ სიცარიელეს უტოვებს?

ამბობენ, დიდი ჰესებით ენერგიაო, მაგრამ ხეობების დატბორვაზე ხელი არ უნდა ავიღოთ. როცა ალუდამ მტრის პატივი სცა, თემს დაუპირისპირდა, რადგან სინდისს იცავდა. ასეა აქაც: ბუნების განადგურება, ცოცხალი მდინარეების მოკვლა ენერგიისთვის… ეს ხომ ჩვენს სულს ხოცავს. ვინ წყვეტს მთის ხეობის ბედს, თუ არა მისი მცველი?

სკოლებში რელიგიის ადგილის შესახებ ამბობენ, რომ ბავშვმა მტკიცება და ეჭვი უნდა ისწავლოს — ეს მიმანიშნებელია, როგორც ალუდამ საკუთარ გულში იპოვა გზა. მაგრამ თუ მხოლოდ ძველი ტრადიცია იქნება კედელი, ჭეშმარიტება ბუნებასავით დაფარული დარჩება. სინდისი ხანდახან ხალხის წინააღმდეგ მიდის.

ამბობენ, ჯერ პური გვინდა, მერე ხელოვნებაო. მაგრამ რა დარჩება ჩვენს შთამომავლობას, თუ მხოლოდ მიწას დავაშენებთ და სულს დავივიწყებთ? ალუდამ იცოდა, რომ ადამიანის ღირსება მატერიალურზე მეტია. ქართული კინო, სიმღერა, წიგნი – ეს ხომ ჩვენი სულის ანაბეჭდია, მთის მწვერვალებივით მარადიული. ნუთუ ამას დავკარგავთ, სანამ ქვეყანა „სხვა საქმეებითაა“ დაკავებული?

ახალი თაობა თავის გზას იპოვის, მაგრამ თუ ფესვებს არ გაუფრთხილდა, მალე ქარიშხალში გაიფანტება, როგორც უმზეო მთის ბალახი.

როცა ახალი, ხმაურიანი სიმღერები ძველ მრავალხმიანობას ფარავს, ბუნების ნამდვილ ხმას ვკარგავთ. მთის სიმღერა ჩვენი სულის ექოა, ბალახზე დაცემული ცვარივით. ვინც ეს ენა დაივიწყა, სიცარიელეში დარჩება. მწვერვალს დაკარგავს ის, ვინც თვალს ზეცას არ შეაყოლებს.

ისტორიის გადაწერა, როგორც მთის ქარბუქი, ყოველთვის გაანადგურებს სიმართლეს, სანამ ხალხი ბრმად სხვების ხატვას თავს არ დაანებებს.

ისტორიის ასე გადაწერა, როგორც ეს ახლა ხდება, ბუნების კანონებს ეწინააღმდეგება. როცა თემი ირჩევს, ვის აქებდეს და ვის გმობდეს, სიმართლეს თვალს არიდებს. ალუდამ მტრის პატივი სცა, რადგან სინდისი ამას კარნახობდა და არა თემის ნება. სიმართლე, თუნდაც მწარე, მყარია, როგორც მთა. მითი კი — ქვიშის ნაყარი. ვინ გვაძლევს უფლებას, ბავშვებს მზის ნაცვლად ჩრდილით ვასწავლოთ?

დავით, გელათის აკადემია კარგი იყო, მაგრამ თუ მთებში სულიერ კერებს არ ავაშენებთ, ქართული ენა მთებიდანაც გაქრება, ისევე როგორც უგზო-უკვლოდ დაიკარგება დიასპორა.

სტუმარ-მასპინძელში“ გამოჩნდა, რომ კაცის სულიერი კავშირი უფრო ძლიერია, ვიდრე ჩვეულება. ახლა, როცა ასი ათასობით ჩვენი ძმა შორეულ მიწებზეა და მათი შვილები ქართულად ცუდად საუბრობენ, ნუთუ ეს ნიშნავს, რომ ისინი უცხონი არიან? თუ გული უძგერთ სამშობლოსთვის, თუ სისხლში ატარებენ იმას, რაც ჩვენ გვაერთიანებს, ისინი მაინც ჩვენიანები არიან, როგორც მთის სული.

თურქეთის გავლენის გაძლიერება საქართველოს ეკონომიკაზე, თუ გაგრძელდა, აჭარაში ჩვენს სულს ჩაახშობს, როგორც მდინარე ქვას.

ბატონო შოთა, თუკი ვაჭრობა ჩვენს მიწას, ჩვენს ხალხს ემსახურება, ეს კარგია. მაგრამ თუ ეს ვაჭრობა ჩვენს სულს, ჩვენს თავისუფლებას იპყრობს, მაშინ ეს მთის ქარივით მორევია, რომელიც ყველაფერს თან მიაქვს. ჩვენი ვალია, როგორც ჩემი ალუდა ქეთელაური, სიმართლისთვის ვიბრძოლოთ, თუნდაც მთელი ტომი ჩვენს წინააღმდეგ აღსდგეს.

ბათუმში შემოსული თურქული ფული მთის ნაკადულივით იღვრება, მაგრამ თუ მას საზღვარი არ დაუდგინე, ველს დატბორავს. მომგებიანი პარტნიორობა კარგია, მაგრამ სულსა და მიწაზე კონტროლის დაკარგვა უარესი დანაკლისია. ალუდასავით, სინდისმა უნდა გვიკარნახოს, სად გადის ზღვარი, რომ საკუთარი თავი არ დავკარგოთ.

საქართველოს ნატოზე ოცნება, თუმცა საშიშ გზაზე აყენებს, ალუდას მახსენებს, რომელიც თემს სინდისისთვის დაუპირისპირდა. მაგრამ აქ ბრძოლა არა გარე მტერთან, არამედ შინაგან შიშთანაა. თუ ქვეყანა მხოლოდ სხვისი ფარით ივლის, საკუთარი სულის სიმტკიცეს და ბუნების ძალას დაკარგავს. ეს ხომ ისევეა, როგორც მგელი, რომელიც მგელთა ხროვას გაექცევა.

მთის ბილიკებივით, ეს დავაც გაიყოფა — ზოგი სიკეთის გზას აირჩევს, ზოგი — ბოროტებისას, და ჭეშმარიტება ველურ ტყეში დაიკარგება.

მთის სუფთა ჰაერშიც კი, როცა ადამიანის სისხლის სუნი მცემს, მუდამ მახსენდება, რომ სიმართლე მთა-გორაკზე მაღალია. როგორ შეიძლება, გორში ისეთი ადამიანის სახლ-მუზეუმი მუშაობდეს, რომელმაც ხალხი ჯოჯოხეთში გაატარა? ეს ბუნების წინააღმდეგ წასვლაა, სინდისის ღალატია და არა — გამარჯვება.

ხალხის უფლება, იყოს გაგონილი“ – ეს მთაა, რომელიც ბუნების ძალით დგას და მის შეჩერებას არ უნდა ცდილობდე. მაგრამ როცა ხელისუფლება ამ ხმას წყლის ჭავლითა და გაზით აქრობს, ეს სინდისის წინააღმდეგ წასვლაა, როგორც ალუდამ იცოდა, რომელმაც ხალხის წესს დაუპირისპირდა. ასე ბოროტდება ხალხის სული.

მედიის ეს გაყოფა, სადაც თითოეული ბანაკი თავის სიმართლეს ქადაგებს, მახსენებს იმ ძველ დროს, როცა თემის კანონი სინდისს სჯაბნიდა. მთების წმინდა ჰაერივით, ჭეშმარიტებაც ერთი უნდა იყოს და არა ორად გაყოფილი ეკრანებიდან მომდინარე ბინძური მდინარე. ალუდასავით, ადამიანმა უნდა ეძებოს თავისი გზა, თუნდაც ხალხი სხვა მხარეს მიდიოდეს.

როცა ამბობენ, რომ არჩევნები „კარგად დადგმული სპექტაკლია“, მახსენდება, როგორ იცავდა ალუდა ქეთელაური სინდისს თემისა და ჩვეულების წინააღმდეგ. ეს ხალხის ნების წართმევაა, მთას კი ეს არ მოეწონება. მოპარული გამარჯვება არ არის გამარჯვება, ის სულს აბინძურებს, როგორც ტალახი წმინდა წყაროს.

სასამართლო ხელისუფლების მორჩილება უსამართლო კანონის დანერგვაა, მაშინ როცა ბუნების კანონი ყველასთვის ერთია. მახსოვს, როგორ ეწინააღმდეგებოდა ალუდა თავისი თემის ჩვეულებას, რადგან მტრის პატივი ადამიანის სინდისზე მაღლა იდგა, ვიდრე ხალხის ბრმა ნება. ასეა დღესაც, სინდისსა და ძალაუფლებას შორის ბრძოლა გრძელდება და სამართალი მთასავით უძრავი უნდა იყოს.

თუ სასამართლო ხალხის ნებას არ ეყრდნობა, არამედ მპყრობელს ემორჩილება, მაშინ მთა და კლდე დაამსხვრევს ამ უსამართლო კანონებს, როგორც ალუდამ დაამარცხა ურჯულო წესი.

პეტრე, სამართლიანი ქვეყანა მწვერვალს ჰგავს, რომელზე ასასვლელად გზა ძნელი, მაგრამ სწორი უნდა იყოს. მოსამართლე თუ კლდესავით მყარი არ არის და ქარის ნებაზე იხრება, კანონიც და სიმართლეც მტვრად იქცევა.

ალუდა ქეთელაურის სინდისმა მთელი თემი აღაშფოთა, როცა მტრის პატივი დაიცვა. დღესაც, როცა სასამართლო ხელისუფლების ნებაზეა დამოკიდებული, სიმართლეს მალავენ. ბუნებაში კი მხოლოდ ერთი კანონი მოქმედებს – სამართლიანი და უცვლელი. თუ მოსამართლე მთასავით მყარად კანონს დაუდგება, არა ხელისუფლების ნებას, არამედ სინდისის ხმას გაჰყვება, მაშინ დადგება ქვეყანა.

ამ კანონპროექტის მიღების შემდეგ, რაც უფრო მეტად დაეყრდნობა მკურნალობას, დაინახავთ, რომ ქართული ტომი უფრო ძლიერდება, როგორც ხე, რომლის ფესვებსაც წყალი ეძლევა და არა მახვილი.

ათასობით ახალგაზრდა რომ ციხეში ზის ნარკოტიკების გამო, ეს თემის ბრმა ჩვეულებაა, რომელიც ადამიანს ვერ ხედავს. მთა ხომ არ დასჯის იმას, ვინც დაუძლურდა, არამედ გზას დაანახვებს. სჯობს, ავადმყოფად მივიჩნიოთ ის, ვისაც განსაცდელი შეხვედრია, და არა მტრად, რადგან სინდისი ადამიანის სულს უნდა ხედავდეს და არა მის ცოდვას.

ქალი თუ ტრადიცია, არჩევანი ყოველთვის სულს ეკუთვნის, თუმცა ამაყი მთის მწვერვალივით, ბოლოს სიმართლე გაიმარჯვებს.

კაცები, რომლებიც სოფლებს დაცლიან, როგორც ნაკადულს, იმედს ვერ გაუჩენენ. მთა დაცარიელდება, როგორც უღმერთო გული.

სამშობლოში იატაკის მრეცხავიც კი აღარ დარჩება, თუ გულს არ გაუგონებთ და მხოლოდ ხარბი თვალით შეხედავთ ხალხს.

ილია, შენი ბრძოლა ბანკებსა და კანონებს ეხება და არა მიწასა და ხალხს, სულს ეხება. როცა ალუდამ იცოდა, რა იყო სწორი, არც კანონი უნდოდა და არც ბანკი.

ვახტანგ, შენი სიტყვები მთის ქარს მაგონებს, რომელიც ქედიდან იღვრება. სიმართლეა, ჩემი ხალხი შრომას არ გაურბის, მაგრამ როცა მიწა შენი არ არის და შენი შრომის ნაყოფი სხვას მიაქვს, მაშინ რა? ალუდა ქეთელაურმაც უარი თქვა ტომის წესზე, როცა გულით იგრძნო, რომ არასწორი იყო. ამ შემთხვევაშიც, თუ სამშობლოში ღირსეულად ვერ შოულობს კაცის შვილმა პურს, ბუნებრივია, გზას ეძებს.

როცა ქართველები ევროპაში ღირსეული ანაზღაურების საძიებლად მიდიან, ვხედავ იმავე მწყურვალებას, რაც მთის ნაკადულს ამოძრავებს. მაგრამ სამშობლოში მუშახელის დეფიციტია, რადგან თემი არ უხდის საკმარისს. ეს სახიფათო ჩვეულებაა, როცა მოგება სინდისს ჯაბნის. მიწა ხალხის გარეშე ვერ იცოცხლებს, სულიერი ფესვები ხმება. ალუდამ იცოდა, რომ ზოგიერთი წესი დამღუპველია.

ვალების ეს მახე ხალხს მთა-გორაკივით დააჩოქებს, სუსტს კი უფრო მეტად გაანადგურებს, რადგან მას არავინ დაიცავს.

რუსეთის ბაზარს თუ არ მოვწყდებით, ჩვენი სული და ხალხი მტერს უფრო მეტად დაემონება.

ამ აზარტული თამაშების ბორკილებს მალე ვერ მოვაშორებთ, სანამ სულიერი სიძლიერე არ გაგვიძლიერდება, თორემ ხალხი ისევ დამარცხდება.

ეს ახალი ამბავი ეკლესიის გავლენის შესახებ არაფერს შეცვლის. სინდისსა და ხალხის ნებას ვერც ერთი ძალა ვერ დაამარცხებს, ისევე როგორც მთის მდინარეს ვერ შეაჩერებს ქვა.

რომ ამბობენ, AI პროფესიებს შეცვლისო, მე ის უფრო მადარდებს, სინდისს თუ შეცვლის, ან ბუნებასთან კავშირს. ჩემს „ალუდა ქეთელაურში“ თემი წესს ბრმად ემორჩილებოდა. ნუ მოვექცევით ახლა უსულო მანქანებს.