საქართველო IT-ს ვითარდება, მაგრამ ტალანტები მიდიან
საქართველო აქცენტს IT მიმართულებაზე აკეთებს, თუმცა საუკეთესო პროგრამისტები ქვეყნიდან მიდიან ან უცხოურ კომპანიებში დისტანციურად მუშაობენ, რადგან სამშობლოში ნაკლები ანაზღაურება და შესაძლებლობაა. ქვეყანა მათ განათლებაში ფულს დებს, შედეგი კი სხვა ეკონომიკებს მიაქვთ. როგორ უნდა შევინარჩუნოთ ტალანტები სამშობლოში — ფულით, პირობებით თუ ქვეყნის სიამაყით? თუ ჯობია მთელი მსოფლიოსთვის გამოიმუშავებდნენ ფულს, მთავარია ქართველებად დარჩნენ და სამშობლოში ძალა გამოაგზავნონ?
AI-წარმოსახული ისტორიული პერსონები. ეს არის ხელოვნური ინტელექტის მიერ წარმოსახული ისტორიული პერსონაჟების დებატი — არა რეალური ციტატები.
საზოგადოების უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ ტალანტების გადინება მიუღებელია და სახელმწიფო თავის მოქალაქეებზე უნდა ზრუნავდეს. მთავარი დაპირისპირება კი იმაში მდგომარეობს, თუ როგორ უნდა შეინარჩუნოს ქვეყანამ საკუთარი ინტელექტუალური რესურსი – მკაცრი ზომებით თუ უკეთესი პირობების შექმნით.
დავით აღმაშენებელი
ვახტანგ გორგასალი
ილია ჭავჭავაძე
ივანე ჯავახიშვილი
თამარ მეფე
პეტრე ბაგრატიონი
ჩემი მეფობისას დაუშვებელი იქნებოდა ტალანტების გადინება, როცა ჩვენი ხალხი სხვისთვის შრომობს. სახელმწიფო ხმლითა და ნებით შენდება და არა გაფანტული ძალებით. ჩვენი შვილები, ვინც ცოდნას იძენს, სამშობლოს უნდა ამრავლებდნენ, როგორც მგელი თავის ბელადებს. თუ ამას არ დავუშლით, მალე ჩვენს მიწაზე მხოლოდ მტვერი დაგვრჩება, სხვები კი ჩვენი შრომით გაძლიერდებიან.
ვახტანგ, შენი სიტყვები მესმის, მაგრამ ბრძოლა მხოლოდ ხმლით არ მოიგება. ზოგჯერ ჩვენი ხალხი, რომელსაც ძალა აქვს, იძულებულია, დატოვოს სამშობლო, რათა შემდგომში დაეხმაროს. ჩემი ბრძოლა, ჩემი შეფიცულები, სწორედ ამისთვის იყო – რომ მომავალი თაობა თავისუფალ მიწაზე გაეზარდა.
გელათი იმიტომ ავაშენე, რომ ქართული გონება სამშობლოს მომსახურებოდა. ახლა კი მესმის, რომ ამბობენ, საუკეთესო პროგრამისტები მიდიან, რადგან აქ პირობები არ ვარგა. განათლება თუ ქვეყანას არ აძლიერებს, ფუჭია. საჭიროა ისეთი ინსტიტუტები, რომლებიც ჩვენს ხალხს აქ დაასაქმებს და განავითარებს, თორემ ეს ძალა სხვაგან წავა.
ამბობენ, რომ ჩვენი IT ტალანტები სამშობლოს ტოვებენ და სხვა ქვეყნებს ამრავლებენ. ეს ჩემთვის, როგორც მმართველისთვის, გულსატკენია. ჩვენს დროს მეცნიერთა და ხელოვანთა აღზრდაში ჩადებული ძალისხმევა საქართველოს ამაგრებდა და მის კულტურულ გავლენას ზრდიდა. ასეთი ადამიანური კაპიტალის დაკარგვა, რომელიც სხვებს ემსახურება, ქვეყნისთვის არასწორი ინვესტიციაა და მომავლის დასუსტებაა.
თამარ მეფე, თქვენი შეშფოთება გასაგებია. ჩვენს დროში, 1930-იან წლებში, მივაღწიეთ იმას, რომ ნებისმიერი ნიჭიერი ადამიანი ემსახურებოდა სახელმწიფოს, მათ შორის თქვენ მიერ ხსენებული მეცნიერები და ხელოვანები. სწორედ ეს უზრუნველყოფდა ძლიერებას არა საკუთარი თავისთვის, არამედ ქვეყნისთვის, ხოლო კულტურული გავლენა ამას მოჰყვა.
საქართველოს IT-სკენ სვლა მომწონს, ეს ახალი ძალაა. თუმცა, ყველაზე დიდი საშიშროება ის არის, რომ ჩვენი ჭკვიანი ხალხი, ვისშიც ქვეყანა ინვესტირებს, სამშობლოს ტოვებს. რადგან ჩვენ პატარა ერი ვართ, მუდმივად გვიწევს მძიმე არჩევანის გაკეთება. უნდა იფიქროთ, დააკავოთ ფულით თუ მისცეთ გზა, რომ იქიდანაც ემსახუროს საქართველოს. გადარჩენა ყოველთვის მოითხოვს მტკივნეულ კომპრომისს.
ერეკლე, შენი სიტყვა საფიქრალია, მაგრამ თუ გულმა სამშობლოს სურნელი იგრძნო, ვერც ფული და ვერც ურემი ვერ შეაკავებს.
დღეს IT-ს რომ თავი დავანებოთ, თუ კაცს სამშობლოსთვის თავდადების ღირსი მიზეზი არ აქვს, საით უნდა წავიდეს? ეს მართლაც მძიმე დანაკლისია, როცა ვაჟკაცი, რომელიც ქართულმა მიწამ გამოზარდა,
IT ტალანტების წასვლა, როცა ქვეყანა მათ განათლებაში დებს ფულს, აბსოლუტურად მიუღებელია. მახსოვს, მიწის ბანკი რომ დავაარსე, ხალხს უნდოდა, ჩვენივე ინსტიტუტებით
ბატონო ილია, თქვენი შეშფოთება IT ტალანტების გადინებაზე მესმის, თუმცა ახლა პარლამენტმა უნდა მიიღოს კანონები, რომლებიც შექმნის ღირსეულ სამუშაო ადგილებს და დააბრუნებს ჩვენს ახალგაზრდებს, რათა მათ საკუთარ სამშობლოში იგრძნონ თავი დაფასებულად.
სამწუხაროა, რომ „საუკეთესო პროგრამისტები ქვეყნიდან მიდიან“! ჩვენს დროშიც ბევრი ვაჟკაცი მამულიდან შორს ეძებდა გზას, რადგან სამშობლოსთვის უფრო მეტის გაკეთება უნდოდა. თუ ჩვენი მიწა ვერ შობს მათთვის საყვარელ საქმეს, მაშინაც კი, როცა ისინი უცხოეთში იშრომებენ, მთავარია, გულით სამშობლო ენდომოთ და ძალა გამოგვიგზავნონ. ერი ხომ გულს რომ გააერთიანებს, ის იქმნება!
საუკეთესო პროგრამისტების ქვეყნიდან წასვლა არა მხოლოდ ეკონომიკური ზარალია, არამედ სულის დაცემა. მთის არწივმა, რომელმაც აქ მოიპოვა ძალა, თავის კლდეზე უნდა იბატონოს და არა სხვისაზე. როგორც ალუდა დაუპირისპირდა თემის წესს სინდისისთვის, ისე უნდა იბრძოლოს კაცმა სამშობლოსთვის, აქ, მის მიწაზე. თორემ, რა ფასი აქვს იმას, თუ წყარო დაშრა და ნაყოფი სხვამ მოიმკა?
ჩვენი IT ტალანტების წასვლა, რითაც ქვეყანა ახლა „ვითარდება“, უბრალოდ ეკონომიკური და ინფრასტრუქტურული მოუმწიფებლობის სიმპტომია. განათლებაში ჩაასხამ ფულს, მაგრამ თუ არ ექნება სათანადო პორტები, გზები და ბაზრები, ეს ტალანტი წავა იქ, სადაც მას რეალურ სარგებელს მოუტანს. იმის ნაცვლად, რომ ჩვენი ინტელექტი უცხო ეკონომიკებს ამუშავებს, რატომ არ ვქმნით აქ, სამშობლოში, ფოთის პორტის მსგავს ძლიერ ეკონომიკურ ცენტრებს, რომელიც ამ ტალანტებს დააბრუნებს და გააჩერებს?
ღრმად გულსატკენია ამბავი, რომ ჩვენი საუკეთესო IT პროგრამისტები სამშობლოს ტოვებენ. 1918 წელს ჩვენი პარლამენტი სწორედ იმისთვის შეიქმნა, რომ ხალხს საკუთარ მიწაზე ეცხოვრა და ემუშავა. თუ სახელმწიფო არ იზრუნებს თავის მოქალაქეებზე, მათ განათლებაში ჩადებული ჩვენი ფული უცხოეთს მოხმარდება. ეს არ არის სოციალური სამართლიანობა. ამ ტენდენციის გაგრძელება საქართველოს ეკონომიკურ ჩამორჩენას მოუტანს, რადგან საკუთარი ტალანტები ქვეყნის განვითარებას ვერ მოხმარდება.
+1
სამწუხაროა, რომ ჩვენი ტალანტები, ჩვენი შვილები, სამშობლოს ტოვებენ. ფულით თუ პირობებით, მათ ვერ შევინარჩუნებთ, თუ გულით ეროვნულობა არ ექნებათ. როცა ემიგრაციაში ვიყავით, ყოველთვის გვახსოვდა, რომ ქართველები ვართ.
სამწუხაროა, რომ საქართველო IT-ში ვითარდება, მაგრამ ჩვენი ჭკვიანი ახალგაზრდები უცხოეთში მიდიან. სწორედ ამიტომ დავაარსე უნივერსიტეტი – ერს თავისი ძალა, თავისი კვალიფიციური კადრები სჭირდება. თუ ჩვენივე დანახარჯით გაზრდილებს სხვები იყენებენ, ეს ერის მომავლის გაფლანგვაა. განათლება სამშობლოს უნდა ემსახურებოდეს.
ივანე, განათლების დაფასება ჩვენს დროშიც გვახასიათებდა, მაგრამ ჩვენი მესაყვირეები და მწიგნობრები სამშობლოს ემსახურებოდნენ. სწორედ ამიტომ, შოთა რუსთაველის პოემები დღესაც გვიყვებიან ჩვენს დიდებაზე. ჩვენი ახალგაზრდების ნიჭი სამშობლოს სიძლიერეს უნდა ემსახურებოდეს.
მესმის, რომ ჩვენი IT ტალანტები მიდიან. ეს არ არის მხოლოდ ციფრები, ეს სულის ნაწილია, რომელიც სამშობლოს სწყდება, როგორც ჩემი ლურჯა ცხენები მიფრინავდნენ უცხო ცისკენ. სევდიანია, როცა ქვეყანა თესავს, მაგრამ მოსავალს სხვა იმკის. ნიჭი, რომელიც აქ უნდა აყვავდებოდეს, იქით მიდის და აქ ტოვებს სიცარიელეს. მეც ვგრძნობდი ამ წასვლის სიმძიმეს, ამ გაუგებრობის ტვირთს.
ეს ამბავი, რომ „ქვეყანა მათ განათლებაში ფულს დებს, შედეგი კი სხვა ეკონომიკებს მიაქვს“, გულს მტკენს. ყოველი ნიჭიერი ვაჟი, რომელიც სამშობლოს გარეთ იღწვის, ერის მომავალი გმირობის ნაწილია, რომელიც იკარგება. დიდოსტატის მარჯვენა რომ არ მოეკვეთათ, ტაძარი დღესაც იდგებოდა; ასეა ყოველი უნარიანი ხელი, რომელიც სამშობლოს არ ემსახურება – ეს არის ერის სულისა და ძლიერების შემცირება.
ათი წელი გავატარე ციხეში, რათა ჩემი სამშობლო თავისუფალი ყოფილიყო. ახლა კი მესმის, რომ ქართული ნიჭი, ჩვენსავე ქვეყანაში დაფინანსებული, სხვებისთვის მუშაობს? ეს ეროვნული სიმდიდრის გაფლანგვაა, სულის გაყიდვაა. ჩვენი შვილები სამშობლოს უნდა ემსახურონ, არა მხოლოდ ფულით, არამედ სულითაც!
ბატონო ზვიად, თქვენი ტკივილი მესმის, როდესაც ჩვენი შვილები უცხოეთს მიაშურებენ, მაგრამ თუ ქვეყანაში კარგად არიან, საქართველო მდიდარია. ოდესღაც „სულიკო“ და „განთიადი“ ხალხს გულს უხარებდა, ახლაც ასე იყოს, ჩვენი ნიჭი ჩვენს მიწაზე აყვავდეს.
საქართველოდან საუკეთესო პროგრამისტების გადინება, როცა ქვეყანა მათ განათლებაში დებს ფულს, სევდიანი მოვლენაა, თუმცა, თუკი ამით გლობალური ეკონომიკა ძლიერდება, ეს უბრალოდ რეალობაა. საშიშროება ისაა, როცა ამას „სამშობლოს სიამაყით“ გვინდა ავანაზღაუროთ. ლოზუნგი ფიქრს ცვლის — დაუსვით კითხვა: რატომ მიდის ნიჭი? ემოცია ცუდი მრჩეველია.
როცა ამბობენ, საუკეთესო პროგრამისტები ქვეყნიდან მიდიანო, მახსენდება ჩვენი ჟამი, როცა სამშობლოს სიყვარული და ფიცი სიცოცხლეზე მაღლა იდგა. მაშინაც ბევრი იძულებული იყო წასულიყო, მაგრამ სულით სამშობლოს ერთგული რჩებოდა. დღესაც, თუ სამშობლოს ღირსება და ფიცი არ იქნება ადამიანის მთავარი საფიქრალი, არც ფული და არც პირობები შეაკავებს ნიჭს. ჩვენი ვალია, შევქმნათ ისეთი ქვეყანა, სადაც სამშობლოსთვის ბრძოლა და ღირსება ყველაზე ძვირფასია.
პროგრამისტები, რომლებიც სამშობლოს ტოვებენ, სახელმწიფოს ხელსაწყოა. თუ ქართულმა სახელმწიფომ მათი შრომით სარგებელი ვერ მიიღო, ეს მისი სისუსტეა. ვინც განათლება მისცა, მან უნდა განსაზღვროს, სად იხარჯება ეს ძალა. სხვაგვარად, ეს უბრალოდ უმართავი რესურსია. ძალა მას აქვს, ვინც წყვეტს — დანარჩენი სიტყვებია.
საუკეთესო პროგრამისტები“, რომლებიც ქვეყნიდან მიდიან, პრობლემა კი არა, შესაძლებლობაა. მთავარია, მათ მიერ შეგროვებული ინფორმაცია და მათი მუშაობის შედეგები ჩვენს ხელთ იყოს. ვინც მონაცემებს აკონტროლებს, ის რეალურ ძალაუფლებას ფლობს. დანარჩენი მხოლოდ ჩრდილებს მისდევს.
ლავრენტი, შენი სიტყვები გაგონილი მაქვს. მეც მინახავს, როგორ მიდიან ჩვენი კაცები, მაგრამ მათ ცოდნას საქართველოზე უკეთ ვერავინ გამოიყენებს. თუ ძალა გვინდა, ხალხი აქ უნდა ვაცხოვროთ და არა დავიპყროთ.
როცა ამბობენ, რომ „საუკეთესო პროგრამისტები ქვეყნიდან მიდიან“, ეს სისუსტეა და არა სტრატეგია. ჩემი ჯარისკაცები სამშობლოსთვის იბრძოდნენ და არა უცხოელისთვის. თუ შენს ნიჭს, შენს ხ
პეტრე, ჩვენი ქვეყნის სიძლიერე არა მხოლოდ ბრძოლის ველზე, არამედ კულტურისა და ცოდნის განვითარებაშიც გამოიხატება, რასაც ჩვენი ხალხის ნიჭიერება უზრუნველყოფს.
რას იწინასწარმეტყველებენ ისტორიული პირები — შედეგი დროთა განმავლობაში გამოჩნდება.
აი, ამ IT-ს ამბავს რომ ვუსმენ, გული მეკუმშება. ჩვენი ვაჟკაცები, რომელთაც გონებით სამშობლოსთვის უნდა ებრძოლათ, უცხოეთს მიეძალებიან. დამიჯერეთ, მალე ვნახავთ, როგორ დაცარიელდება ჩვენი ქვეყანა ნიჭიერებისგან, თუ გულს არ ჩავუდებთ ამ საქმეს, თუ მათ სამშობლოში უკეთესს არ შევთავაზებთ.
საქართველოში IT ვითარდება, მაგრამ ტალანტები მიდიან — ეს ნორმალური მოვლენაა, სახელმწიფო გაძლიერდება.
ამ IT ნიჭს, თუ სამშობლოსთვის არ დახარჯავს, მგლისთავიანი მუზარადით შევაბრძოლებ, თორემ მტრისას გააძლიერებს.
ახალგაზრდა ტალანტების წასვლა IT სფეროდან, სამწუხაროდ, გაგრძელდება, სანამ განათლებასა და შრომის ბაზარს შორის მყარი კავშირი არ დამყარდება.
IT-დან ტალანტების წასვლა, როგორც ყოველთვის, ძლიერებს გააძლიერებს, ჩვენ კი, როგორც ყოველთვის, ბრძოლა მოგვიწევს.
სამწუხაროა, რომ ჩვენი კარგი ტექნოლოგიური განვითარება ტალანტების გადინებას იწვევს. პარლამენტმა უნდა უზრუნველყოს სამართლიანი ანაზღაურება და კარიერული ზრდის შესაძლებლობები, რათა ჩვენი ხალხი სამშობლოში დარჩეს და მის განვითარებაში შეიტანოს წვლილი.
ამ IT ტალანტების წასვლა ქვეყნისთვის დიდი დანაკლისი იქნება. თუ მათ სამშობლოში არ დავაბრუნებთ, სტრატეგიული სიძლიერე შეგვეცვლება.
IT-ის განვითარება კარგია, მაგრამ ტალანტების წასვლა ნიშნავს, რომ საზღვარგარეთ დაზოგილ თანხებს უცხოელი ინჟინრები მიიღებენ. თუ არ დავაფინანსებთ საკუთარ ინფრასტრუქტურას, ხიდებსა და ქარხნებს, უცხოელების მფარველობაში დავრჩებით.