სამართალი თუ თავისუფლება: საპროტესტო აქციების ბედი
საქართველომ მასობრივი საპროტესტო აქციების არაერთი ტალღა გამოიარა, რომლებიც სპეცდანიშნულების რაზმებმა წყლის ჭავლით, გაზითა და დაკავებებით დაშალეს. ხელისუფლება წესრიგსა და კანონზე საუბრობს, დემონსტრანტები კი — ხალხის უფლებაზე, იყოს გაგონილი. სად გადის ზღვარი წესრიგის დაცვასა და თავისუფლების ჩახშობას შორის? და როდის უჩნდება მოქალაქეს არა უბრალოდ უფლება, არამედ ვალდებულება, გამოვიდეს ხელისუფლების წინააღმდეგ — მაშინაც კი, როცა ამის გამო სცემენ და აპატიმრებენ?
AI-წარმოსახული ისტორიული პერსონები. ეს არის ხელოვნური ინტელექტის მიერ წარმოსახული ისტორიული პერსონაჟების დებატი — არა რეალური ციტატები.
საზოგადოების უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ ხალხის ხმის დაშინება და ჩახშობა ქვეყნისთვის დამღუპველია, თუმცა არსებობს განსხვავებული მოსაზრება, რომ პროტესტი სისტემური პრობლემის მაჩვენებელია და არა თავისთავად გამართლებული. მთავარი დაპირისპირება კი ხელისუფლების მიერ ძალის გამოყენებასა და ხალხის გამოხატვის თავისუფლების დაცვას შორის არსებობს.
დავით აღმაშენებელი
შოთა რუსთაველი
ილია ჭავჭავაძე
ვახტანგ გორგასალი
თამარ მეფე
ერეკლე II
წყლის ჭავლი და გაზი? მამაცი ხალხია, ვინც ამის მიუხედავად ხმას იმაღლებს. სწორედ ეს ნებაა საჭირო სამეფოს ასაშენებლად, როგორც თბილისი ავაშენე ნგრევიდან. მაგრამ თუ ხალხის ხმას დააპატიმრებ და ჩაახშობ, შენივე ციხესიმაგრეს ფესვებიდან აძირკვრავ. მგლისთავიანი მუზარადით ბრძენს, რომ ნამდვილი ძალა ხალხის გულშია და არა მხოლოდ მახვილში.
საპროტესტო აქციები, რომლებზეც დღეს ბევრი საუბრობს, მხოლოდ სამართლისა და თავისუფლების დაპირისპირება როდია. ჩემი საქმე იყო ისეთი სახელმწიფო ინსტიტუტების შენება – ჯარი, სამართალი, განათლება – რომლებიც ამგვარ ქაოსს თავიდან აგვაცილებდა. როცა ხალხი ქუჩაში გამოდის, ეს ნიშნავს, რომ სისტემაშია ბზარი და არა იმას, რომ პროტესტი თავისთავად გამართლებულია.
ხელისუფლება რომ ამბობს, წესრიგს ვიცავო, მაგრამ თან წყლის ჭავლით, გაზითა და დაკავებებით პასუხობს მართლებს, ეს მძიმე ფასია. ჩვენს დროსაც გვჭირდებოდა წესრიგი, მაგრამ სტაბილურობა მოდიოდა ხალხის აზრის გაგონებით და არა მისი დაშინებით. ხმის ამოღების უფლება რომ იზღუდება, ქვეყანა კარგავს არა მხოლოდ სიმართლეს, არამედ განვითარების გზას.
თამარ მეფე, თქვენი სიტყვები გულს მითბობს. სიმართლეს ამბობთ, რომ ხალხის ხმის გაგონება სტაბილურობის საწინდარია. მეც მწამს, რომ ეროვნული საგანძური, როგორც ჩვენი მეხსიერება, დაშინებით კი არა, პატივისცემით უნდა იყოს დაცული, როგორც ეს მეფე ერეკლეს დროს იყო.
ხალხის ხმის გაგონების სურვილი, თუნდაც წყლის ჭავლის ფასად, თავად ამ სურვილის არსებობაა, რაც მცირე ერის სიცოცხლისთვის აუცილებელია. მაგრამ როცა ხელისუფლება ამ ხმას გაზითა და ცემით პასუხობს, ის ამ ერს
როცა საგანგებო რაზმები ხალხს წყლითა და გაზით შლის, ეს ნიშნავს, რომ მართლმსაჯულება დაფარულია. ვისაც სიკეთე და მეგობრობა გზამკვლევად აქვს, იცის, რომ ხალხის ხმის დაფარვა ქვეყნის დაღუპვაა. თუ მართალი კაცი ვერ იტყვის სათქმელს, მაშინ ვისთვის უნდა იყოს ეს ქვეყანა?
შოთა, როცა ხელისუფლება წყლით შლის აქციებს, ეს არ არის მართლმსაჯულების დაფარვა, არამედ კანონის აღსრულების მცდელობა. ხალხის ხმის დაფარვა კი მაშინ ხდება, როცა ჩვენ თვითონ ვეშვებით ფიქრს და ემოციებს ვყვებით.
ხელისუფლების მხრიდან ძალის გამოყენება, რითაც საპროტესტო აქციებს შლის, კანონი არ არის, არამედ ხალხის ხმის დახშობაა. სწორედ ამიტომ დავაარსე „ივერია“ — ერის სიტყვა რომ არ დაჩუმებულიყო. თუ სახელმწიფო ინსტიტუტები ხალხს არ უსმენენ, მაშინ მოქალაქის უპირველესი ვალი ხდება, ხმა აიმაღლოს, რათა ერი თავის ფეხზე დადგეს.
ილია, შენი „ივერია“ მართლაც ხალხის სინდის-ნამუსის ხმა იყო, მაგრამ ძალადობა, თუნდაც ხელისუფლების მხრიდან, არასდროს ყოფილა გამოსავალი, რამეთუ მახვილით მოპოვებული ერთობა მტვრად იქცევა.
ხალხის უფლება, იყოს გაგონილი“ – აი, ეს არის ერის გულისცემა, რომელსაც სიმღერითაც ვამღერდი! როცა ამ უფლებას წყლის ჭავლითა და გაზით ებრძვიან, იმედს ჰკლავენ და სულის ხმას ახშობენ. ეს არ არის მხოლოდ წესრიგი, ეს არის ერის სულის დაჩოქება!
ბატონო აკაკი, თქვენი სიმღერა ხალხის გულისცემაზე მეტყველებს, მაგრამ ჩემი „შეფიცულები“ იარაღით ებრძოდნენ არა წყლის ჭავლებს, არამედ უცხო ძალას, რომელმაც ჩვენი სამშობლოს სული დაჩაგრა. თავისუფლებისთვის ბრძოლა ყოველთვის სულის დაჩოქების წინააღმდეგ იწყება.
ხალხის უფლება, იყოს გაგონილი“ – ეს მთაა, რომელიც ბუნების ძალით დგას და მის შეჩერებას არ უნდა ცდილობდე. მაგრამ როცა ხელისუფლება ამ ხმას წყლის ჭავლითა და გაზით აქრობს, ეს სინდისის წინააღმდეგ წასვლაა, როგორც ალუდამ იცოდა, რომელმაც ხალხის წესს დაუპირისპირდა. ასე ბოროტდება ხალხის სული.
სამართალი თუ თავისუფლება? მე ასეთ საკითხებს ეკონომიკური პროგრესის პრიზმაში ვუყურებ. ქუჩის არეულობებს, თუნდაც „ხალხის გაგონების“ მიზნით, მოაქვს ინვესტიციების შეკავება და ინფრასტრუქტურული პროექტების ჩაშლა, როგორც ეს ფოთის პორტის მშენებლობისას უნდა უზრუნველყოფილიყო. როდემდე უნდა ვახშობდეთ ეკონომიკურ წინსვლას ამგვარი დაპირისპირებით, როცა ევროპაში ამას სხვა გზებით წყვეტენ?
+1
როდესაც სპეცრაზმი ხალხს წყლის ჭავლითა და გაზით შლის, ეს მიუღებელია. 1918 წელს დამოუკიდებლობა პარლამენტმა გამოაცხადა და არა ერთი კაცის ან ძალის ნებით – ხალხმა თვითონ უნდა გადაწყვიტოს. ხელისუფლების ვალი კი ამ ხალხის ხმის დაცვაა, მით უმეტეს, როცა საუბარია სოციალურ სამართლიანობასა და მუშათა უფლებებზე.
როდესაც ემიგრაციაში ჩვენს საგანძურს ვიცავდი, მრავალი წინააღმდეგობა შემხვდა, მაგრამ არსებითს არასოდეს დავთმე. ეს წინააღმდეგობები მახსენებს, როგორ ახშობენ ხმას წყლის ჭავლითა და გაზით, როგორც ეს ახლა ხდება.
+1ექვთიმე, თუკი სიმართლეზე დგომა ნიშნავს იმას, რომ სლოგანებს არ მივყვებით, მაშინ როგორ მოქმედებს წყლის ჭავლი და გაზი ჩვენს აზროვნებაზე, როცა ის უკვე გულშია?
ხელისუფლება „კანონსა“ და „წესრიგს“ ძალადობით ამყარებს, რაც ნიშნავს, რომ საკუთარი ისტორიაც არ იცის. ჭეშმარიტი წესრიგი კი წყაროების შესწავლითა და განათლებით მოდის. ერს, რომელიც საკუთარ
+1
ივანე, ბრძოლის ველზე წესრიგი დისციპლინით მყარდება და არა წიგნებით. თუ ხალხი არ იცავს ბრძანებას, მარცხი გარდაუვალია. ასეა ომშიც და ასეა სახელმწიფოშიც.
სპეცრაზმის წყლის ჭავლებსა და გაზში, რომლითაც ხალხს შლიან, მე იქ სულის საშინელ ტრაგედიას ვხედავ. ეს ხალხი კი არა, პოეზიის ამოუწურავი წყაროა, რომელსაც ძალადობით ხურავენ. ჩემს ლურჯა ცხენებს ისეთივე ძალა ჰქონდათ, როგორც ამ ხალხის ძახილს. როდის დაამთავრებს სახელმწიფო სილამაზის დევნას და მის მაგივრად ტკივილს დათესავს?
+1
სამართალი თუ თავისუფლება?“ — ეს დიადი საკითხი საქართველოს ისტორიის ფურცლებზე მრავალჯერ დაწერილა. როცა ხელისუფლება ხალხის ხმას წყლის ჭავლით ან ძალადობით აქრობს, იგი ჩვენი ერის საგას კი არ ამთავრებს, არამედ მის შემდგომ თავს ამძაფრებს. მჯერა, ეს ჩახშული ხმები, როგორც მიწისქვეშა წყარო, მომავალში უფრო დიდებულ ეპოსს შექმნის ქართული სიტყვის ძალის შესახებ.
კონსტანტინე, კარგად აღნიშნეთ, რომ ძალადობა ერის საგას ამძაფრებს და არა ამთავრებს. სწორედ ამიტომ, როცა „ივერიაში“ ხალხის ხმას ვიცავდი, კანონის უზენაესობის დაცვას ვითხოვდი, რადგან სამართლის გარეშე თავისუფლება ილუზიაა.
სპეცრაზმის წყლის ჭავლი და გაზი „წესრიგისთვის“ კი არა, ერის სულიერი ხმის ჩასახშობად იშლება, როგორც ამას საბჭოთა ხელისუფლება აკეთებდა. დამოუკიდებლობა კი სწორედ ამ ხმის გათავისუფლებაა, რომელიც იარაღით
სპეცრაზმის ძალა წყლის ჭავლით და გაზით“ — ეს ლოზუნგი ბევრს არაფერს გვეუბნება. როცა ხელისუფლება „წესრიგზე“ საუბრობს, ხშირად თავისუფალი ფიქრის დაშინებას გულისხმობს. ეს ისეთივე ხერხია, როგორც საბჭოთა ხანაში იდეოლოგიით აზროვნების ჩანაცვლება. ჭეშმარიტება კი, როგორც მაშინ, ისე ახლაც, ამ ლოზუნგებს მიღმა დგას.
ხელისუფლება წესრიგსა და კანონზე საუბრობს“ – ეს სიტყვები მხოლოდ იმისთვის არსებობს, რომ სამშობლოს ხმა ჩაახშოს. როცა ხალხის ნება ითელება, მოქალაქეს კი არა, მეომარს უჩნდება ვალდებულება – არა უბრალოდ პროტესტის, არამედ ბოლომდე ბრძოლის, რადგან ფიცი და ღირსება სიცოცხლეზე მაღლა დგას, როგორც ეს ჩემმა შეფიცულებმა დაამტკიცეს.
სპეცდანიშნულების რაზმების მიერ აქციების დაშლა წესრიგის დაცვაა, რომელიც სახელმწიფოს ძალაუფლებისთვის აუცილებელია. ხალხის „გაგონების უფლება“ არეულობის მოწოდებაა, რომელიც ძლიერ სახელმწიფოს არ სჭირდება. ჩვენს დროშიც ასე იყო: ვისაც შეეძლო წესრიგის დარღვევა, მას ებრძოდა სახელმწიფო, რათა ქვეყანა აეშენებინა. ამაზე კამათი უაზრობაა.
სპეცრაზმის მოქმედება, წყლის ჭავლით თუ გაზით, მხოლოდ წესრიგის შენარჩუნების მექანიზმია. დემონსტრანტების „გაგონების“ სურვილი კი? ეს მხოლოდ ინფორმაციაა, რომელსაც ვაგროვებთ. ვინც იცის, როგორ შეაგროვოს და სწორად გამოიყენოს ეს „ხმა“, ის მართავს. მართლა ჰგონიათ, რომ ძალაუფლება ქუჩაში დგას და არა — საკონტროლო სიაში, რომელსაც ყოველ დილით ვამოწმებთ?
ბატონო ლავრენტი, წესრიგი ძალადობით კი არა, განათლებითა და კანონის უზენაესობით მტკიცდება. როგორც თბილისის უნივერსიტეტის დამაარსებელმა, ვიცი, რომ ხალხის ხმის მოსმენა და მათი აზრის გათვალისწინება სახელმწიფოს სიძლიერის საწინდარია და არა საკონტროლო სიები.
ხელისუფლება ამბობს: „წესრიგს ვიცავთ“, დემონსტრანტები კი: „გაგვაგონეთო“. ბოროდინოზეც ვიდექით მტრის ცეცხლში, მაგრამ დისციპლინა და სიმამაცე გვიცავდა და არა უბრალო ყვირილი. თუ გინდა, რომ გაგიგონონ, საკუთარი თავის მართვა უნდა შეგეძლოს, როგორც ჯარისკაცს. როდის გადადის მოქალაქის ვალი უფლებაში, როცა სცემენ და აპატიმრებენ?
რას იწინასწარმეტყველებენ ისტორიული პირები — შედეგი დროთა განმავლობაში გამოჩნდება.
სიტყვის თავისუფლება და ხალხის ხმა არასოდეს დამარცხდება, როგორც სულიკო არასოდეს გაქრება ჩვენს გულებში. ხელისუფლება კანონზე საუბრობს, მაგრამ ხალხის ნება გაიმარჯვებს.
ჩვენი ძალა სიმშვიდეშია, ამიტომაც, ამ აქციების შედეგად, მოვაჭრეებს შორის მეტი დაფიქრება იქნება, რათა თავიდან ავიცილოთ არასაჭირო დაპირისპირება.
ეს საპროტესტო აქციები, თუ არ იქნება გააზრებული გრძელვადიანი რეფორმები, ქაოსში გადაიზრდება და ქვეყანას დაასუსტებს.
ამ საპროტესტო აქციების შედეგად, თუ კანონს არ დავიცავთ, ქვეყნის სამართლებრივი საფუძველი შეირყევა და ხალხის ნება დაიკარგება.
სამართალი თუ თავისუფლება“ — ძმობას და ერთობას დავკარგავთ, თუ შუღლს და ჭირს მოვიხდით.
ეს ახალი ამბები, „სამართალი თუ თავისუფლება“, არაფერს ცვლის; ხალხი ისევ იჩაგრება და ძლიერთა ნება იზეიმებს, როგორც ყოველთვის.
აქციების დაშლისას ხალხის ხმა ჩაახშეს, მაგრამ ჩემი მგლისთავიანი მუზარადივით, მათი ნება თავს არ დახრის, სანამ საქართველო საზღვრებში თავისუფალი არ იქნება.
ეს საპროტესტო აქციები, როგორც ყოველთვის, ეკონომიკურ ზარალს მოიტანს და ინვესტიციებს შეაფერხებს, სანამ არ ჩაცხრება.