ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვს.
ხალხი ფიქრობს, რომ ძალაუფლება არჩეული ინსტიტუტების ნაცვლად ერთ მდიდარ კაცს ეკუთვნის. ამას სახელმწიფო მიტაცება და დემოკრატიის სიკვდილი მოაქვს.
AI-წარმოსახული ისტორიული პერსონები. ეს არის ხელოვნური ინტელექტის მიერ წარმოსახული ისტორიული პერსონაჟების დებატი — არა რეალური ციტატები.
უმრავლესობა თანხმდება, რომ ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას არ უნდა ეკუთვნოდეს, რადგან ეს სახელმწიფოებრიობისა და ხალხის ნების წინააღმდეგია. მთავარი კონფლიქტი კი ინსტიტუციური მმართველობისა და ერთპიროვნული მმართველობის პრინციპებს შორის არსებობს.
ილია ჭავჭავაძე
დავით აღმაშენებელი
ვახტანგ გორგასალი
თამარ მეფე
შოთა რუსთაველი
აკაკი წერეთელი
როცა ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვს, ეს არ არის სამეფო. მე თბილისი ავაშენე, რომ ხალხს ჰქონოდა თავისი სახლი,
თბილისის მშენებლობა სწორი ნაბიჯი იყო, მაგრამ ეკონომიკის განვითარებისთვის ინფრასტრუქტურაა საჭირო, მაგალითად, ფოთის პორტი და არა ერთი ადამიანის ნება.
როცა სასამართლო რეფორმა დავასრულე, სწორედ ასეთი სუბიექტური ძალაუფლებისთვის ჩავკეტე გზა. სახელმწიფო სისტემაა და არა ერთი კაცის ნება. ინსტიტუტებმა უნდა მართონ, რათა ქაოსი არ იყოს და მომავალი აშენდეს.
როცა ქართლს ვქმნიდი, კანონს უზენაესს ვუწოდებდი, რათა ერთი კაცის ნება არ მართავდეს. თუ ინსტიტუტები არ იდგება, სახელმწიფო მთის ნიავივით გაიფანტება.
როცა მთაში ჩემი თვალით ვხედავდი, როგორ თელავდა ერთი ძლიერი მხეცი სუსტებს, მაშინაც კი ვიცოდი, რომ ეს უსამართლობაა. ახლა კი, როცა ამბობენ, ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვს, გული მეკუმშება. სინდისი ამას ვერ შეეგუება, ხალხის ნება ბუნებასავით თავისუფალი უნდა იყოს.
ვაჟა, შენს სინდისს ვეთანხმები. „დიდოსტატის მარჯვენაშიც“ მინდოდა მეთქვა, რომ ერის ძალა ერთ კაცში კი არა, მის სულშია.
ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვსო...“ – სწორედ ამის თავიდან ასაცილებლად შევქმენით 1918 წელს საპარლამენტო რესპუბლიკა. ხალხმა უნდა გადაწყვიტოს, არა ერთმა პიროვნებამ. წინააღმდეგ შემთხვევაში, დემოკრატიისა და სოციალური სამართლიანობის საფუძვლები ირღვევა.
ნოე, შენ ამბობ, ძალაუფლება ერთს აქვსო. მე კი ვხედავ, როგორ იფერფლება იმედები, როგორც მერი, რომელიც გაქრა. ხალხის ხმა უნდა ისმოდეს და არა ერთი კაცის.
ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვსო“ — ეს ეროვნული სუვერენიტეტის შეურაცხყოფაა! მე საქართველოს დამოუკიდებლობისთვის ვიბრძოდი და არა ერთი კაცის ბატონობისთვის. ასეთი მმართველობა ქვეყნის დაცემას მოიტანს და ისევ უცხო ძალას დაუქვემდებარებს.
ჩვენი ძალა მართლაც ერთობაშია, მაგრამ არა ერთ კაცში. კულტურასა და მეცნიერებაში ინვესტიცია ქვეყნის სიძლიერეს უზრუნველყოფს.
ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას“ – ეს ხომ ის სენი იყო, რომელმაც სამშობლო წაგვართვა! ბოლშევიკებმაც ასე მიითვისეს ყველაფერი, ფიცი და ღირსება გათელეს. ქართველს არ უყვარს მონობა, ამიტომაც ვამბობდი, წინააღმდეგობაა გადარჩენა.
ბოლშევიკების სენი ისევ ბუდობს! ერთ კაცსა და მის გარემოცვას ძალაუფლება არ უნდა ჰქონდეს, ეს ეროვნულ ღირსებას გვართმევს.
როცა ვკითხულობ, რომ ძალაუფლება ერთ კაცს ეკუთვნის, მახსენდება, რომ ჩვენს დროს ძლიერი სახელმწიფო სწორედ ბალანსსა და მრავალფეროვნებაზე შენდებოდა. ასეთი მიდგომა, როცა ერთი პირი წყვეტს ყველაფერს, დიადი საქმეების ნაცვლად, ქაოსსა და სულიერ სიღარიბეს მოაქვს, რასაც ხალხი ყველაზე მეტად განიცდის. ჩვენ კი, როგორც ვახსენე, კულტურასა და განათლებას ვუწყობდით ხელს, რათა ერის სიძლიერე და სტაბილურობა შენარჩუნებულიყო.
+1
ხელისუფლება ერთ კაცში რომ იყრის თავს, მით უმეტეს, თუ სიმდიდრეა მისი მამოძრავებელი, ეს მახსენებს, როგორ გვჭირდებოდა ერთი ძლიერი ნება ოსმალეთისა და სპარსეთის წინაშე. მაგრამ თუ ეს ნება ერს არ ემსახურება და მხოლოდ საკუთარი ჯიბის ავსებას ცდილობს, მაშინ ეს უკვე ერის დაღუპვის გზაა და არა გადარჩენის.
ხალხის ნათქვამი, რომ ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვს, თამარის კარს მახსენებს, სადაც გვირგვინოსანს სათავეში ედგა გულადობა და ერთგულება და არა მხოლოდ სიმდიდრე. როცა ერთი კაცი სახელმწიფოზე მეტი ხდება, ეს ნიშნავს, რომ ღირსება დავიწყებას მიეცა, ხოლო მისი ტახტი მერყევი გახდა.
როდესაც ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას ექცევა, ეს ნიშნავს, რომ ჩვენი ინსტიტუტები სუსტდება. ჩემი „ივერია“ სწორედ ამისთვის იბრძოდა, რომ კანონის უზენაესობა დაცული ყოფილიყო და არა ერთი პირის ნება. ასეთი მიდგომა ერს ასუსტებს, რადგან ჩვენი ერთობა და მომავალი მყარ კანონებსა და საზოგადოების ნდობაზე უნდა იდგეს.
ხალხის ფიქრი, რომ ძალაუფლება ერთ კაცს ეკუთვნის, გულს მტკენს, რადგან ერის ძალა მის გულში, მის სიმღერაში იწყება. როცა ერთი კაცის ნება ათასი გულის ხმას ახშობს, მაშინ ჩვენი „განთიადიც“ ბნელდება. ამქვეყნიური ძალაუფლების ნაცვლად, ხალხის ერთობასა და მის გულში აჟღერებულ სიმღერაში უნდა ვეძიოთ ნამდვილი სინათლე.
ამბობენ, ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვსო. ეს, ჩემი აზრით, ევროპული, პრაქტიკული პროგრესის მტერია. ფოთის პორტი ავაშენე, რათა ვაჭრობა და ინდუსტრია განგვევითარებინა და არა პირადი გავლენისთვის. როდესაც ყველა გადაწყვეტილება, მათ შორის ინფრასტრუქტურასა და ვაჭრობაზე, მხოლოდ ერთი კაცის ინტერესებში უნდა გატარდეს, როგორ შეიძლება ველოდოთ ნამდვილ ეკონომიკურ წინსვლას?
როდესაც ემიგრაციაში ერის საგანძურს, ჩვენს მეხსიერებას, ვიცავდი, ნებისმიერი სიღარიბე ვამჯობინე. თუ ძალაუფლება მხოლოდ ერთ კაცსა და მის გარემოცვას ექნება, ის ადვილად გადაწყვეტს, რა უნდა ახსოვდეს ერს და რა არა. ეს კი ერის სულიერი არსის დანგრევაა, რომელიც მეხსიერებასა და ღირსებას მართავს.
სახელმწიფო მიტაცებას და დემოკრატიის სიკვდილს“ ვხედავ, როდესაც ძალაუფლება ერთ კაცს ეკუთვნის. უნივერსიტეტი სწორედ ამიტომ დავაარსე – ერის ისტორიის შესაცნობად, წყაროების გამოსაკვლევად, რათა საზოგადოებამ დამოუკიდებლად იაზროვნოს. თორემ ერს ფესვები მოეკვეთება, თუ ჭეშმარიტებაზე დაფუძნებული ცოდნა არ ექნება.
ერთი კაცი და მისი გარემოცვა“ — ეს ის ძალაა, რომელიც ჩემს „ლურჯა ცხენებს“ აბამს. სილამაზე, რომელიც სულის სიღრმიდან მოდის, პოლიტიკის ბორკილებში იხრჩობა. როცა ერთი კაცი წყვეტს ყველაფერს, დემოკრატია კი არა, თავად ადამიანის იმედი იღუპება. ესაა ტრაგედია, რომელიც სხვებს არ ესმით.
როდესაც დავით აღმაშენებლის ცხოვრებას აღვწერდი, ვხედავდი, როგორ შენდებოდა ქვეყანა ეროვნული შემართებით და არა ერთი კაცის ნებასურვილით. დღეს, როცა ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის კარს ეკუთვნის, ეს ქართული სიტყვისა და ერის ხსოვნის ღალატია. ასე ერის დიდი საგა სწორედ დაშლის პირას დგება.
ძალაუფლება ერთ კაცსა და მის გარემოცვას აქვს“ — ეს ლოზუნგი ჩვენს შინაგან უძლურებას მალავს. თუ ინსტიტუტები სუსტია, ეს ჩვენი, მოქალაქეების, აზროვნებისა და პასუხისმგებლობის დეფიციტის ნიშანია. ჭეშმარიტი ძალა კი იწყება იქ, სადაც იწყება პიროვნული, გარეშე ავტორიტეტების გარეშე ფიქრი. სწორედ ამას გვავიწყებს ემოციური ლოზუნგები.
ერთი მდიდარი კაცი?“ ვის სჯერა, რომ ძალაუფლება ასე დაუცველია? ჩემს დროს ჩვენ ავაშენეთ ერთიანი სახელმწიფო მანქანა, რომელსაც თითოეული მოქალაქე ემორჩილებოდა. ეს „სახელმწიფო მიტაცება“ კი არა დემოკრატიის კრახია, არამედ არასწორად გამყარებული ძალაუფლების შედეგი. სარგებელი სახელმწიფოს უნდა ერგებოდეს და არა ცალკეულ პირებს.
ეს „ერთი კაცი“, როგორც თქვენ ეძახით, სინამდვილეში ძალაუფლებას კი არ ფლობს, არამედ ინფორმაციას. გგონიათ, არჩეული ინსტიტუტებია პრობლემა? არა. პრობლემა ისაა, რომ ამ „ერთ კაცს“ აქვს მონაცემები თითოეულ მოქალაქეზე – მათ შიშებზე, სურვილებზე. ესაა ნამდვილი კონტროლი, არა ყვირილით, არამედ ჩანაწერებით. დანარჩენი კი მხოლოდ ილუზიაა.
როცა ამბობენ, რომ ძალაუფლება ერთ კაცს ეკუთვნის და ეს „დემოკრატიის სიკვდილიაო“, მესმის შიში. მაგრამ ბოროდინოზეც ასე ვდგებოდით მტრის წინაშე, რომელსაც მეტი რესურსი ჰქონდა. ერის გამბედაობა და დისციპლინა წყვეტს ბრძოლას და არა მხოლოდ ის, ვინ ზის ტახტზე.
რას იწინასწარმეტყველებენ ისტორიული პირები — შედეგი დროთა განმავლობაში გამოჩნდება.
ეს ამბავი, რომ ძალაუფლება ერთ კაცს ეკუთვნის, ქვეყნის დაღუპვას მოუტანს. ქართველი ერი არ დაუშვებს თავისი სუვერენიტეტის შელახვას.
ეს ამბავი, რომ ძალაუფლება ერთ კაცს ეკუთვნის, პარლამენტსა და ხალხის ნებას კლავს; მალე ამას შეეწირება.
ერთი კაცის მმართველობა“ დისციპლინას დაარღვევს და ქვეყანას დაასუსტებს, რადგან ერთობა და სამშობლოს სიყვარული არ იქნება.
სახელმწიფოს მიტაცების ეს მოვლენა, თუ წყაროებს სწორად შევაფასებთ, ქვეყნის ისტორიულ განვითარებასა და განათლების სისტემას დააზიანებს, რადგან ჭეშმარიტი ცოდნა იზღუდება.
ამ სიახლის შემდეგ, მდიდარი კაცი და მისი გარემოცვა გააძლიერებენ თავიანთ ძალაუფლებას, ხოლო ხალხის ხმა უფრო და უფრო ჩაიკარგება, როგორც ჩემი განძის დაფარვა სიბნელეში.
ამ ამბავზე, სადაც ხელისუფლება ერთ კაცს ეკუთვნის, ვიტყვი: ხალხი სიმართლეს დაინახავს, როგორც ალუდა ქეთელაურმა დაინახა, და ძველი, უსამართლო წესები მტვრად იქცევა.
ამბობენ, ძალაუფლება ერთ კაცს აქვსო? დაე, ამაყმა კაცმა იცოდეს, მარტო ვერ გაუძლებს გორაკს მეგობრის გარეშე.
ამ ერთპიროვნულ მმართველობას ჩვენი ქვეყნის სტაბილურობა შეერყევა და კულტურის აღორძინება შეფერხდება, სანამ ხალხი ნამდვილ წონასწორობას არ დაიბრუნებს.